Page 29 - การสื่อสารในงานสารสนเทศ

การวางแผนการสอ่ื สารในงานสารสนเทศ 5-19
จากแนวคิดข้างต้นสะท้อนให้เหน็ ถงึ โครงสรา้ งกระบวนการวางแผนท่สี ำ� คญั 6 ประการ (Lyons,
1980, p. 67; Giles, 2007; Lienhard & Legner, 2014)
1) การวเิ คราะหป์ ญั หา (problem identification) เปน็ ปจั จยั นำ� เขา้ ซง่ึ ประกอบดว้ ยกระบวนการ
วเิ คราะหป์ ัญหาต่างๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การวางแผนการสือ่ สาร สถานการณ์ท่ัวไป ซึง่ มีปัญหาเกิดข้ึนและจำ�
ตอ้ งแก้ไข รวมท้งั ปจั จัยดา้ นทศั นคติ ค่านิยม ความรูข้ องบคุ คลที่วางแผน รวมทั้งระบบและทรพั ยากรการ
สื่อสารที่ต้องน�ำมาประมวลร่วมกัน เพ่ือสะท้อนสภาพความเป็นไปในสังคมอันจะน�ำไปสู่การเปลี่ยนแปลง
ต่อไป
2) การวิเคราะห์ระบบ (system analysis) เปน็ การวเิ คราะหร์ ะบบการทำ� งานภายในองคก์ ารเพอ่ื
หาแนวทางในการควบคมุ ทศิ ทางในการวางแผนการสอ่ื สาร ไดแ้ ก่ เปา้ หมาย อดุ มการณ์ นโยบาย ซงึ่ เปน็
โครงสร้างปทัสถานทางสังคม รวมท้ังวิเคราะห์ปัจจัยแทรกซ้อนที่อาจก่อให้เกิดความคลาดเคลื่อนซ่ึงต้อง
อาศยั การสำ� รวจและการวจิ ยั อย่างจรงิ จังและตอ่ เนื่อง ซงึ่ จะไดข้ ้อมูลท่เี ท่ยี งตรงทส่ี ดุ อยา่ งครบถ้วน
3) การวางแผนระบบงาน (system design) เป็นการวางรูปแบบของความสมั พนั ธ์และปฏกิ ริ ยิ า
โต้ตอบระหว่างนักวางแผนและกลุ่มบุคคลที่เกี่ยวข้องในกระบวนการสื่อสาร เพ่ือแสวงหาข้อยุติในการ
ตดั สนิ ใจจดั สรรทรัพยากรการสอื่ สารโดยการพฒั นาใหม้ ปี ระสทิ ธิภาพ อันเป็นขน้ั ตอนของการตัดสินใจบน
พื้นฐานของปัจจัยนำ� เขา้ ภายใต้เง่ือนไข 3 ประการ คอื แนววิธีทีใ่ ช้ในการวางแผน ทฤษฎที ใ่ี ชเ้ ป็นกรอบ
ในการวางแผน และระเบียบวิธีการท่ใี ช้ โดยแนววิธกี ารทใ่ี ชก้ ันอยู่ ไดแ้ ก่ การวางแผนระบบแบบรวบยอด
เป็นการวางแผนโดยอาศยั หลักเกณฑก์ ารวิเคราะห์ และมีขัน้ ตอนวิธกี ารดำ� เนินงานทชี่ ัดเจน การวางแผน
แบบสะสม เป็นการวางแผนทมี่ ีหลักเกณฑน์ ้อย บางครัง้ ใช้สามญั สำ� นกึ ของผ้วู างแผนเขา้ ช่วย มกั จะเปน็
แผนเพอ่ื แก้ไขปญั หาเฉพาะหน้า การวางแผนแบบผสม เป็นการผสมระหว่างแบบรวบยอดกับแบบสะสม
คอื ใชท้ งั้ ระบบ และการวางแผนแบบเขา้ มสี ว่ นรว่ ม เปน็ การวางแผนทเ่ี ปดิ โอกาสใหป้ ระชาชนทวั่ ไปทไ่ี ดร้ บั
ผลกระทบเขา้ ไปมีส่วนร่วมกำ� หนดแนวทาง วตั ถุประสงค์ กลยุทธ์ และการแก้ไขปัญหาด้วย
4) การน�ำผลลัพธ์สู่การปฏิบัติ (implementation) ซง่ึ ขน้ึ อยกู่ บั ปจั จยั นำ� เขา้ กระบวนการและการ
ควบคมุ และแทรกซอ้ น สว่ นใหญม่ กั จะประกอบดว้ ยการวเิ คราะหแ์ ละกำ� หนดปญั หา วตั ถปุ ระสงค์ กลยทุ ธ์
เน้นการจดั สรรทรัพยากรในดา้ นคน เงิน เวลา ไปสกู่ ารปฏบิ ัตติ ามแผน
5) การด�ำเนินงาน (operations) เปน็ การปฏบิ ตั ติ ามแผนทวี่ างไวโ้ ดยขน้ั นจ้ี ะตอ้ งสามารถน�ำแผน
จะต้องน�ำไปปฏิบัติได้จริงๆ แผนที่ร่างเสร็จแล้วต้องน�ำไปปฏิบัติหรือด�ำเนินการ ซึ่งในขั้นน้ีจะท�ำให้
นกั วางแผนเรียนรสู้ งิ่ ต่างๆ จากการตดิ ตามและประเมนิ ผล
6) การบ�ำรุงรักษาและปรับปรุงระบบ (maintenance and modification) ในการด�ำเนินงาน
ตามแผนผู้ปฏิบัติต้องมีการวางแผนตรวจสอบความคล่องตัวของระบบเพื่อประเมินผลและหาทางแก้ไข
ผลจากการปฏิบัติส่งผลกระทบต่อปัจจัยควบคุมหรือปัจจัยแทรกซ้อนและกระบวนการวางแผน เป้าหมาย
บางประการอาจไม่สามารถปฏบิ ตั ไิ ด้จงึ ต้องมีการปรบั ปรงุ และพฒั นาให้เหมาะสม น�ำไปส่กู ารย้อนกลับใน
กระบวนการ เกดิ เป็นวัฏจักร ซ่งึ แตล่ ะขน้ั ตอนมีความสัมพนั ธ์ระหว่างกนั