Page 33 - การสื่อสารในงานสารสนเทศ
P. 33
การวางแผนการสือ่ สารในงานสารสนเทศ 5-23
ผสู้ ่งสารจะตอ้ งทำ� การเข้ารหสั เสยี ก่อน การเข้ารหสั คือ การน�ำเอาส่ิงทผี่ ้สู ่งสารตอ้ งการจะสอ่ื สารมาใสไ่ ว้
ในรหสั เช่น ภาษาพดู ภาษาเขียน รปู ภาพ กริ ิยาทา่ ทาง เปน็ ตน้ เพ่ือส่งออกไปเปน็ สารความคิดในหัว
ของเรา ไม่สามารถส่งออกไปได้จนกว่าจะได้เข้ารหัสเสียก่อน ในการสื่อสารมวลชนเมื่อกองบรรณาธิการ
(ผสู้ ง่ สาร) ตอ้ งการทจ่ี ะเสนอขา่ วตอ่ ประชาชน กจ็ ะมผี เู้ ขยี นขา่ วทำ� หนา้ ทใ่ี นการเขา้ รหสั (เขยี นขา่ ว) แทน
กองบรรณาธกิ าร
เมื่อผู้ส่งสารท�ำการเข้ารหัสแล้ว ก็ส่งสิ่งที่ต้องการจะท�ำการส่ือสารออกไปเป็นสารผ่านสื่อไปยัง
ผู้รับสาร ผ้รู บั สารกจ็ ะทำ� การถอดรหัสสารท่ีตนไดร้ บั การถอดรหสั คือ การท�ำความเขา้ ใจตอ่ รหสั และสาร
ทไี่ ดร้ บั เพอ่ื สง่ ตอ่ ไปยงั ผรู้ บั สาร เชน่ ทำ� ความเขา้ ใจค�ำพดู ทพ่ี ดู ออกมาเปน็ ภาษาองั กฤษ คอื ตอ้ งทำ� ความ
เขา้ ใจทง้ั ภาษาองั กฤษ (รหสั ) และเนอื้ หาของคำ� พดู (สาร) ในกรณขี องหนงั สอื พมิ พ์ ผนู้ ำ� ความคดิ เหน็ อาจ
ทำ� หนา้ ทใ่ี นการถอดรหสั แทนผรู้ บั สาร คอื อา่ นและทำ� ความเขา้ ใจกบั ขา่ วเพอื่ นำ� มาเลา่ ใหผ้ รู้ บั สารทราบ
นอกจากผู้รับสารจะท�ำการถอดรหัสแล้ว ผู้รับสารยังท�ำการตีความหมายสารที่ตนได้รับด้วย ใน
กรณขี องหนงั สอื พมิ พ์ ผนู้ ำ� ความคดิ เหน็ ไดต้ คี วามหมายของขา่ วโดยสอดแทรกความคดิ เหน็ ของตนเขา้ ไป
ด้วย แต่เน่ืองจากในกระบวนการการสื่อสารน้ัน บุคคลแต่ละคนสามารถเป็นได้ทั้งผู้ส่งสารและผู้รับสาร
ดังน้ัน บคุ คลแตล่ ะคนจงึ ท�ำหน้าที่ทั้งในการเขา้ รหสั ถอดรหัส และตีความหมาย
แบบจ�ำลองดังกล่าวข้างต้นใช้อธิบายได้ทั้งการส่ือสารภายในบุคคล การส่ือสารระหว่างบุคคล
2 คน การสอื่ สารในกลมุ่ และการสอ่ื สารมวลชน เนอื่ งจากกระบวนการการสอ่ื สารมไิ ดต้ า่ งกนั องคป์ ระกอบ
มิไดต้ ่างกัน หนา้ ทีต่ ่างๆ ทง้ั การเป็นผ้สู ่งสาร การเขา้ รหสั การถอดรหัส การตีความหมาย และการเปน็
ผู้รับสาร จะต้องมีผู้ปฏิบัติ สิ่งท่ีต่างกันก็คือจ�ำนวนคนที่ท�ำหน้าท่ี ในกรณีของการส่ือสารระหว่างบุคคล
2 คน คนๆ เดียวท�ำหน้าที่ทั้งเป็นผู้ส่งสารและเข้ารหัส ในขณะท่ีการสื่อสารมวลชนมีการแบ่งหน้าท่ีกัน
ระหวา่ งผู้สง่ สารกับผู้เขา้ รหัส ในท�ำนองเดยี วกัน คนๆ เดียวทำ� หน้าท่ที งั้ ถอดรหสั ตีความหมายและเปน็
ผู้รับสารในการสื่อสารระหว่างบุคคล 2 คน ในขณะที่มีการแบ่งหน้าที่กันระหว่างผู้ถอดรหัสและตีความ
หมายกับผู้รบั สารในการสอื่ สารมวลชน ส่วนในการสอ่ื สารภายในบคุ คลนั้นบคุ คลคนเดียวทำ� หน้าทที่ ง้ั เปน็
ผสู้ ง่ สาร เขา้ รหัส ถอดรหสั ตคี วามหมาย และผู้รบั สาร
ตัวอย่างของการส่ือสารทางเดียวในงานสารสนเทศ เช่น การผลิตจดหมายข่าวเพื่อการสื่อสาร
กจิ กรรมเกยี่ วกบั การบรกิ ารสารสนเทศแกผ่ ใู้ ชบ้ รกิ าร การจดั บอรด์ นทิ รรศการความรตู้ า่ งๆ การผลติ แผน่ พบั
เพื่อใหข้ ้อมูลเก่ียวกับการใช้ฐานข้อมูลตา่ งๆ ในองค์การสารสนเทศ เปน็ ต้น
2.2 แบบจ�ำลองการส่ือสารแบบสองทาง (two-way communication model) เป็นการอธิบาย
การส่ือสารท่ีมีการส่ือสารกลับ คือ มีการโต้ตอบกันระหว่างผู้ส่งสารกับผู้รับสาร โดยปกติแล้วการสื่อสาร
ของมนษุ ยน์ น้ั มกั จะมลี กั ษณะเปน็ การโตต้ อบกนั กลา่ วคอื เมอ่ื มผี พู้ ดู กม็ ผี ฟู้ งั ผฟู้ งั รสู้ กึ อยา่ งไร กม็ ปี ฏกิ ริ ยิ า
ตอบกลบั มา แมว้ า่ ในการสอ่ื สารมวลชนจะมกี ารสอ่ื สารกลบั ทลี่ า่ ชา้ หรอื โอกาสทผ่ี สู้ ง่ สารจะทราบการสอ่ื สาร
กลบั มีน้อย แตก่ ม็ ิไดห้ มายความว่าการสอ่ื สารกลับมไิ ดเ้ กิดข้นึ หากผูร้ บั สารได้รบั สารน้นั แล้วเกิดปฏกิ ิริยา
อยา่ งใดอยา่ งหนงึ่ วธิ กี ารวจิ ยั ตา่ งๆ ทางดา้ นพฤตกิ รรมศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ เชน่ การสำ� รวจประชามติ
การส�ำรวจพฤติกรรมผู้บริโภค การวิจัยตลาด การส�ำรวจความนิยมรายการวิทยุและโทรทัศน์ สามารถที่
จะเพม่ิ โอกาสของผ้สู ่งสารในอันทจี่ ะทราบการส่ือสารกลับของผ้รู ับสารได้ ซึง่ เขยี นเปน็ แบบจำ� ลองไดด้ งั นี้
