Page 80 - วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการพิมพ์และบรรจุภัณฑ์
P. 80
11-70 วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีก ารพ ิมพ์และบรรจุภ ัณฑ์
พื้นที่บ นฉากข าวส ำ�หรับใช้เทียบส ีมีล ักษณะเป็นวงกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง (d) เท่ากับ 1.57 เซนติเมตร แบ่ง
ครึ่งโดยใช้ฉากส ีด ำ�กั้น พื้นที่ครึ่งวงกลมซีกหนึ่งใช้สำ�หรับฉ ายแ สงจ ากแ หล่งกำ�เนิดแสงแม่สีให้ม าผสมรวมกัน อีกซ ีก
หนึง่ ใชเ้ ปน็ พ ืน้ ทสี่ �ำ หรบั ฉ ายแ สงจ ากแ หลง่ ก �ำ เนดิ แ สงท ดสอบ แสงแ มส่ ที ใี่ ชม้ ดี ว้ ยก นั ส ามส หี ร อื ส ามค วามยาวคลืน่ ไดแ้ ก่
แสงสีนํ้าเงินค วามยาวคลื่น 436 นาโนเมตร แสงส ีเขียวความยาวคลื่น 546 นาโนเมตร และแสงส ีแ ดงค วามยาวคลื่น
700 นาโนเมตร ตาข องผ ูส้ ังเกตการณ์ม รี ะยะห ่างจ ากพ ื้นทีเ่ทียบส ี (l) 45 เซนติเมตร ทำ�ใหม้ ุมก ารเห็น (viewing angle)
เท่ากับ 2 องศา (tan 2θ = d/l = 2o) จึงเรียกผ ู้ส ังเกตการณ์ท ี่ทำ�การทดลองเทียบปรับสีน ี้ว่า “ผสู้ งั เกตการณม์ าตรฐาน
2 องศา ค.ศ. 1931 ของซ ไี ออ ี (2o 1931 CIE Standard Observer)” ด้วยต ำ�แหน่งข องตาและมุมก ารเห็นดังก ล่าว แสง
จากพื้นที่เทียบสีที่ผ่านเข้าตาจึงตกลงในบริเวณโฟเวีย ดังนั้นการเห็นสีของผู้สังเกตการณ์จึงเกิดจากการทำ�งานของ
เซลล์ร ูปกรวยเท่านั้น
เมื่อผู้สังเกตการณ์เปรียบเทียบสีของแสงจากแหล่งกำ�เนิดแสงทดสอบและสีของแสงจากแหล่งกำ�เนิดแสง
แม่สีแล้ว หากสีทั้งสองไม่เหมือนกัน ผู้สังเกตการณ์ก็ปรับความเข้มของแสงแม่สี จนได้สีที่เหมือนกัน ค่าความเข้ม
ของแ สงแ ม่สีที่ก ระตุ้นให้ผู้ส ังเกตการณ์ม าตรฐานเห็นส ีว่าเหมือนก ัน เรียกว่า คา่ ไ ตรสตมิ ูลสั (tristimulus value) หรือ
ค่าตัวก ระตุ้นท ั้งส าม เมื่อท ำ�การท ดลองก ับแ หล่งก ำ�เนิดแ สงท ดสอบจ ำ�นวนม ากพ อทใี่หแ้ สงส แี ตกต ่างก ันจ นครอบคลุม
สเปกตรัมของแสง ก็จะได้ข้อมูลค่าความเข้มของแสงแม่สีที่มากพอสำ�หรับหาฟังก์ชันแทนการเห็นสีของตามนุษย์ได้
และเรียกฟังก์ชันที่ได้น ี้ว่า ฟังกช์ นั เทียบปรับสี
อย่างไรก ็ตาม มปี ัญหาท ีเ่กดิ ข ึ้นในก ารท ดลองเทียบป รับส นี ี้ กลา่ วค อื มสี ขี องแ สงจ ากแ หล่งก ำ�เนดิ แ สงท ดสอบ
บางอ ัน ทีผ่ ูส้ ังเกตการณ์ม าตรฐานไมส่ ามารถป รับค วามเข้มข องแ สงแ ม่สใีหไ้ดส้ ที ีเ่หมือนก ับส ขี องแ สงจ ากแ หล่งก ำ�เนิด
แสงท ดสอบ วิธกี ารแ ก้ไขป ัญหา คือ การย ้ายข ้างแ หล่งก ำ�เนิดแ สงแ ม่สไีปฉ ายร วมก ับแ หล่งก ำ�เนิดแ สงท ดสอบ ตัวอย่าง
เช่น แหล่งกำ�เนิดแสงทดสอบให้แสงสีนํ้าเงินเขียวที่มีความอิ่มตัวสีสูงเกินกว่าแสงสีนํ้าเงินเขียวที่ได้จากการผสมกัน
ระหวา่ งแ สงแ มส่ สี นี ํา้ เงนิ แ ละแ สงแ มส่ สี เี ขยี ว ดงั น ัน้ จงึ ต อ้ งย า้ ยข า้ งแ สงแ มส่ สี แี ดงไปร วมก บั แ สงส นี ํา้ เงนิ เขยี วจ ากแ หลง่
กำ�เนิดแ สงท ดสอบ เพือ่ ล ดค วามอ ิ่มต วั ส ขี องแ สงส ีนํ้าเงินเขยี ว เนื่องจากก ารผ สมส ขี องแ สงเป็นไปต ามท ฤษฎกี ารผ สมส ี
แบบบ วก ดังน ั้นก ารย ้ายข ้างแ หล่งก ำ�เนิดแ สงแ ม่สี จึงอ าจพ ิจารณาว ่าเป็นการล บแ สง ค่าไตรส ตมิ ูลสั ข องแ สงแ ม่สสี แี ดง
ย่อมมีค่าเป็นลบ ค่าไตรสติมูลัสที่มีค ่าติดลบนี้ก ่อให้เกิดความยุ่งย ากในการคำ�นวณค่าส ีข องเครื่องวัดส ีท ี่กำ�ลังพัฒนา
ขึ้นใช้ง านในขณะน ั้น ซีไออีแก้ไขป ัญหาด ังกล่าวโดยก ารใช้แม่สีจ ินตภาพ (imaginary primaries) แทนก ารใช้แหล่ง
กำ�เนิดแ สงแ ม่สี แม่สจี ินตภาพน ีเ้ป็นแ ม่สที ีไ่ม่มอี ยูจ่ ริง แตเ่ป็นต ัวเลขช ุดห นึ่งท ีค่ ำ�นวณม าจ ากป ริมาณข องแ สงแ ม่สบี วก
โดยก ารเลือกต ัวเลขส ัมประสิทธิ์ค วามส ัมพันธ์ท ี่เหมาะส มแ ละอ าศัยก ระบวนการท างเมทริกซ์ (matrix) ทำ�ให้ส ามารถ
แปลงค า่ ไตรส ตมิ ลู สั ท ตี่ ดิ ลบใหก้ ลายเปน็ ค า่ บ วกไดท้ ัง้ หมด และฟ งั กช์ นั เทยี บป รบั ส ที ไี่ ดจ้ ากก ารใชแ้ มส่ จี นิ ตภาพน เี้ ขยี น
แทนด ้วยส ัญลักษณ์xλ, yλ, zλ (อ่านว ่า เอกซ์บาร์ วายบ าร์ และแซดบาร์ตามลำ�ดับ) ทั้งนี้การแ ปลงค่าดังกล่าวยังทำ�ให้
ฟังก์ชันเทียบป รับสี yλ เป็นฟ ังก์ชันเดียวกับฟังก์ชันก ารเห็นภาพแบบโฟทอพิก ที่ได้กล่าวมาแล้วในเรื่องที่ 11.1.3
ต่อม าใน พ.ศ. 2507 (ค.ศ. 1964) ซีไออ ีได้ทำ�การทดลองเทียบป รับสีด ้วยม ุมก ารเห็นที่ก ว้างขึ้นเป็น 10 องศา
เนื่องจากในค วามเปน็ จ ริงข องก ารเห็นส ไี มไ่ ดเ้ กดิ ข ึ้นจ ากก ารท �ำ งานข องเซลลร์ ูปก รวยในบ รเิ วณโฟเวยี เท่านั้น แตเ่ กิดข ึน้
จากการทำ�งานข องเซลล์ร ับแสงน อก บร ิเวณโฟเวียด ้วย จึงเรียกผ ู้สังเกตการณ์กลุ่มนี้ว่า “ผูส้ งั เกตการณ์ม าตรฐานเพ่มิ
เตมิ 10 องศา ค.ศ. 1964 ของซีไออี (10° 1964 Supplementary CIE Standard Observer)” และฟังก์ชันเทียบป รับสี
ที่ได้จากการท ดลองของผ ู้ส ังเกตการณ์ม าตรฐานน ี้ เขียนแ ทนด้วยสัญลักษณ์ x10λ, y10λ, z10λ
ฟังก์ชันเทียบปรับสีของผู้สังเกตการณ์มาตรฐานของซีไออีทั้งสองชุด มีค่าแสดงเปรียบเทียบกันในตารางที่
1.3 ของภ าคผ นวก 1 เมื่อนำ�ค่าของฟ ังก์ชันม าเขียนเป็นก ราฟ โดยให้แ กนน อนเป็นแ กนข องความยาวคลื่นและแกนตั้ง
เป็นแ กนข องค่าไตรสติมูลัส ได้ก ราฟดังภ าพท ี่ 11.36
