Page 15 - การผลิตภาพยนตร์เบื้องต้น

การจดั องคป์ ระกอบภาพ 7-5

เรื่องที่ 7.1.1
ความหมาย ความส�ำคัญ และทัศนธาตุหลักของการจัดองค์ประกอบ
ภาพในฉากภาพยนตร์

องค์ประกอบภาพในภาพยนตร์ คือการจัดวางทุกสิ่งท่ีปรากฏขึ้นในกรอบภาพให้สื่ออารมณ์และ
ความหมาย ภาษาของภาพยนตร์ คอื “ภาพ” ภาพยนตรใ์ ชภ้ าพในการสอื่ สารอธบิ ายถงึ เหตกุ ารณ์ เนอื้ หา
อารมณ์ความรู้สึกแก่ผู้ชม สิ่งที่ปรากฏขึ้นใน “ภาพ” ของงานภาพยนตร์ จะต้องผ่านการเลือก คัดสรร
สง่ิ ตา่ งๆ ในการนำ� มาประกอบกนั ในภาพ ทป่ี ระกอบดว้ ยงานฉาก (setting) อปุ กรณป์ ระกอบฉาก (prop-
erty) เสอ้ื ผา้ เครอื่ งแตง่ กาย (costume) การแสดง (acting) การจดั แสง (lighting) เพอ่ื ใชเ้ ปน็ เครอ่ื งมอื ใน
การด�ำเนินเรื่อง เล่าเหตุการณ์ต่างๆ โดยมีจุดมุ่งหมาย 3 ประการหลัก คือ 1) สุนทรียภาพ ความงาม
2) ความหมาย และ 3) อารมณค์ วามรสู้ กึ ทเ่ี กดิ ขนึ้ ในภาพ หากแบง่ เกณฑก์ ารแบง่ ประเภทและสาขาของ
ศิลปะตามลักษณะของสื่อในการแสดงออก ภาพยนตร์จัดเป็นศิลปะแขนงท่ี 7 และหากแบ่งตามเกณฑ์
ลกั ษณะของการรบั สมั ผสั ทางศลิ ปะ ภาพยนตรจ์ ดั อยใู่ น โสตทศั นศลิ ป์ (audiovisual art) หรอื ศลิ ปะผสม
(mixed art) เปน็ ศลิ ปะท่ีรบั สัมผสั ดว้ ยการฟังและการเห็น ผ่านการเคลอื่ นไหว การจดั องค์ประกอบภาพ
ในภาพยนตรใ์ ชท้ ศั นธาตทุ างศลิ ปะทใ่ี กลเ้ คยี งกบั งานศลิ ปะแขนงอนื่ ๆ ทศั นธาตจุ ะปรากฏอยใู่ นสงิ่ ตา่ งๆ ท่ี
ปรากฏในภาพ ผจู้ ดั องคป์ ระกอบภาพควรจะมคี วามเขา้ ใจในหนา้ ทแี่ ละลกั ษณะเฉพาะของทศั นธาตแุ ตล่ ะชนดิ
เพ่ือใหไ้ ด้ผลในการส่ือความหมาย

ทัศนธาตุ

ทศั นธาตุ (element) คอื ธาตทุ างศลิ ปะ ทผี่ สู้ รา้ งสรรคน์ ำ� มาใชป้ ระกอบกนั ในภาพ หรอื ในผลงาน
ดว้ ยการใชท้ ศั นธาตอุ ยา่ งใดอยา่ งหนง่ึ หรอื หลากหลายกไ็ ด้ เพอื่ สอื่ ความหมายตามแนวเรอ่ื ง ตามแนวความคดิ
แทจ้ รงิ แลว้ ทศั นธาตทุ ง้ั หลายจะประสานรวมตวั กนั อยเู่ ปน็ หนงึ่ เดยี วในสง่ิ ตา่ งๆอยา่ งเปน็ เอกภาพ ไมว่ า่ จะ
เป็น ผลงานจิตรกรรม ประติมากรรม ดนตรี สถาปัตยกรรม หรือแม้แต่ในภาพยนตร์ โดยการศึกษา
องคป์ ระกอบศลิ ป์ จะตอ้ งมกี ารจำ� แนกแยกแยะทศั นธาตอุ อกมาเปน็ ธาตตุ า่ งๆ เพอื่ การเขา้ ใจ วเิ คราะห์ ถงึ
ลักษณะ หน้าที่เฉพาะของแต่ละธาตุและน�ำมาใช้ได้อย่างเหมาะสม โดยธาตุทางศิลปะมี 6 ธาตุดังนี้ จุด
เส้น นํา้ หนัก พนื้ ที่วา่ ง สี และพน้ื ผิว

1. จุด

จดุ (point) เปน็ ธาตเุ บอื้ งตน้ ทสี่ ดุ ของการเหน็ มมี ติ เิ ปน็ ศนู ย์ ไมม่ คี วามกวา้ ง ความยาว ความลกึ
เช่น ในธรรมชาติ จุดของกลุ่มดาว จุดของกลุ่มคนเมื่อมองจากมุมสูง เป็นต้น จุดเม่ือปรากฏตัวในท่ีว่าง
หรอื พน้ื หลงั จะมคี วามหมายขน้ึ ทนั ที เชน่ จดุ จดุ เดยี วจะมปี ฏกิ ริ ยิ าผลกั กนั ระหวา่ งจดุ กบั พนื้ ทวี่ า่ ง ถา้ เปน็