Page 18 - การจัดและการผลิตรายการวิทยุกระจายเสียงเบื้องต้น
P. 18
5-8 การจัดและการผลิตรายการวิทยุกระจายเสียงเบื้องต้น
เรื่องท่ี 5.1.2
บทบาทหนา้ ท่ีและวตั ถปุ ระสงค์ในการเสนอข่าวของวิทยกุ ระจายเสียง
บทบาทหน้าทขี่ องวิทยุกระจายเสียง
ในการท�ำ หน้าทีข่ องสือ่ มวลชนตามที่ประมวลจากนกั วชิ าการที่มีชื่อเสียง อาทิ ฮาร์โรลด์ ดี. ลาสเวลล์ (Harold
D. Lasswell) ชาร์ลส์ อาร์ ไรท์ (Charles R.Right) สรุปได้ว่าสื่อมวลชนมีบทบาทหน้าที่พื้นฐาน คือ บทบาทหน้าที่
ในการให้ข่าวสาร บทบาทหน้าที่ในการให้การศึกษา บทบาทหน้าที่ในการให้ความคิดเห็น และบทบาทหน้าที่ในการให้
ความบันเทิง นอกจากนี้ เดนิส แม็คเควล (Denis McQuail) ยังได้เพิ่มบทบาทของสื่อมวลชนขึ้นอีกหลายประการ
เช่น บทบาทหน้าที่ในการประสานสัมพันธ์ส่วนต่างๆ ของสังคมเข้าด้วยกัน บทบาทในการสร้างความต่อเนื่องทาง
วัฒนธรรม และบทบาทในการระดมสรรพกำ�ลัง เช่น การรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาสังคม
วิทยุกระจายเสียงเป็นสื่อมวลชนแขนงหนึ่งจึงมีบทบาทหน้าที่เช่นเดียวกับสื่อมวลชนแขนงอื่นๆ แต่
วิทยุกระจายเสียงมีลักษณะเด่น คือ สามารถเผยแพร่ไปได้ไกล มีความรวดเร็ว และเข้าถึงประชาชนทุกหนทุกแห่ง
เป็นสื่อที่มีอิทธิพลในการจูงใจผู้ฟังรองจากโทรทัศน์ ถึงแม้จะมีข้อด้อยคือเป็นสื่อที่มีแต่เสียงไม่มีภาพ และมีข้อจำ�กัด
ในเรื่องเวลาก็ตามวิทยุกระจายเสียงก็ยังสามารถแสดงบทบาทหน้าที่หลายด้านได้อย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่
1. บทบาทหน้าท่ีด้านข่าวสาร (informative function) หน้าที่ด้านข่าวสาร หรือการสอดส่องระวังระไว
สิ่งแวดล้อม หมายถึง การแสวงหาและเผยแพร่ข่าวสารเกี่ยวกับเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในสิ่งแวดล้อม อันเป็น
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นภายในและภายนอกสังคมหนึ่งๆ บทบาทของวิทยุกระจายเสียงด้านนี้ก็คือ การรายงานข่าว (news
reporting) หรือการแจ้งข่าวสาร (informing) การแจ้งข่าวสารทำ�ให้ประชาชนหูตากว้างขวางขึ้น สามารถเปรียบเทียบ
ตนเองและสังคมของตนเองกับสังคมอื่นและคนในสังคมอื่นได้ สาระของข่าวสารที่เสนอ สามารถสร้างบรรยากาศแห่ง
การพัฒนาให้แก่ประชาชนด้านต่างๆ ได้ เพื่อพัฒนาสิ่งแวดล้อมของตนเองและสังคมให้ดีขึ้น จึงเป็นการเผยแพร่และ
ให้คนคุ้นเคยความคิดใหม่ๆ ไปด้วย ทั้งนี้วิทยุกระจายเสียงสามารถบอกกล่าว รายงานข่าวได้อย่างรวดเร็วกว้างขวาง
เข้าถึงประชาชนในทุกภาคส่วน
2. บทบาทหนา้ ทใี่ นการใหค้ วามรหู้ รอื ใหก้ ารศกึ ษา (education function) วิทยุกระจายเสียงมีบทบาทสำ�คัญ
ในการเผยแพรค่ วามรูแ้ กผ่ ูฟ้ งั ไดอ้ ยา่ งกวา้ งขวาง โดยเฉพาะในประเทศทีก่ �ำ ลงั พฒั นา และประเทศดอ้ ยพฒั นา มกี ารใช้
วิทยุกระจายเสียงเป็นสื่อในการเผยแพร่ความรู้สู่ประชาชน เพื่อกระตุ้นเร่งเร้าให้เกิดการยอมรับนวัตกรรม และนำ�ไป
สู่การปฏบิ ัตเิ พือ่ พฒั นาคุณภาพชีวติ ใหด้ ขี ึ้น ซึง่ จะส่งผลถึงการพฒั นาสังคมโดยรวม นอกจากนีย้ ังใชว้ ิทยุกระจายเสียง
เปน็ สือ่ เพือ่ การศกึ ษาทัง้ ในระบบโรงเรยี น ซึง่ เปน็ การเสรมิ การเรยี นการสอนในชนบทหา่ งไกล และเปน็ การใหก้ ารศกึ ษา
นอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั ซงึ่ เปน็ การศกึ ษาตลอดชวี ติ ซงึ่ ผฟู้ งั สามารถแสวงหาจากรายการวทิ ยกุ ระจายเสยี ง
3. บทบาทหนา้ ทดี่ า้ นการชกั จงู ใจ (opinion or persuasive function) หนา้ ทีด่ า้ นการชกั จงู ใจหรอื การประสาน
ส่วนต่างๆ ในสังคม หมายถึง การที่รายการวิทยุกระจายเสียง มุ่งให้คำ�อธิบายความหมาย แสดงความเห็นเกี่ยวกับ
เหตุการณ์ หรือข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น เพื่อให้ผู้ฟังตระหนักหรือรับทราบสภาวะแวดล้อมและเหตุการณ์ที่เปลี่ยนแปลง
ไป กิจกรรมของวิทยุกระจายเสียงด้านนี้คือ รายการการวิเคราะห์ วิจารณ์ และสัมภาษณ์ นานาทัศนะ เป็นต้น วิทยุ-
กระจายเสียง ซึ่งเป็นสื่อที่เข้าถึงประชาชน จะทำ�ให้ผู้ฟังสามารถพิจารณาทบทวนความต้องการ ตลอดจนความเชื่อ
และทัศนคติของตนเองว่าสอดคล้องกับเหตุการณ์และสิ่งแวดล้อมภายนอกอย่างไร ในขณะเดียวกันก็จะหาวิธีสนอง
ความต้องการ พยายามปรับความเชื่อ ทัศนคติ พฤติกรรม และสิ่งแวดล้อมให้สอดคล้องกัน
