Page 36 - วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการพิมพ์และบรรจุภัณฑ์
P. 36
11-26 วิทยาศาสตร์แ ละเทคโนโลยีการพิมพ์และบรรจุภัณฑ์
ที่สุด และเห็นสีต ่างๆ ได้มากท ี่สุด บริเวณบ นจอต าที่ย ิ่งห่างจ ากโฟเวียออ กไป พบว ่า เซลล์รูปกรวยม ีจำ�นวนน้อยล ง
ในขณะที่เซลล์รูปแท่งมีจำ�นวนเพิ่มขึ้น นอกจากความแตกต่างในด้านรูปร่าง ปริมาณ และความหนาแน่นของการ
กระจายตัวในชั้นจ อต าแ ล้ว เซลล์ร ับแ สงทั้งสองช นิดยังแ ตกต ่างกันในเรื่องข องประเภทแ ละค วามไวแสงด ้วย ซึ่งจะได้
กล่าวถึงต่อไปในร ายละเอียด
2. กระบวนการเหน็ แ ละรับร สู้ ี
การเห็นวัตถุเกิดขึ้นเมื่อแสงจากวัตถุเดินทางเข้าสู่ตาและตกลงบนเซลล์รับแสง แสงกระตุ้นให้เกิดการ
เปลี่ยนแปลงท างเคมีข ึ้นภ ายในเซลล์ร ับแ สง การเปลี่ยนแปลงท างเคมีน ี้ท ำ�ให้เกิดก ารแ ปลงส ัญญาณแ สงเป็นส ัญญาณ
ไฟฟ้า จากนั้นสัญญาณไฟฟ้าที่เกิดขึ้นได้รับการแปลงให้เป็นสัญญาณประสาทโดยเซลล์ประสาท (neuron) ต่างๆ
และส่งผ่านเส้นใยประสาทต า (optic nerve fiber) ไปยังสมองส่วนที่เรียกว่า วิช วลคอร์เท็กซ์ (visual cortex) เพื่อ
ประมวลผลว่าภาพบนจอตานั้นคือวัตถุอะไร มีรูปร่างและสีเป็นอย่างไร รายละเอียดเกี่ยวกับการทำ�งานของเซลล์รับ
แสงแ ละเซลล์ประสาทท ี่ทำ�ให้เกิดก ารเห็นแ ละรับร ู้สีมีด ังนี้
2.1 การเห็นส ีจากการท �ำ งานข องเซลลร์ ปู แ ทง่ เกิดข ึ้นจากผ งส ีไวแ สง (photopigment) ที่เป็นองค์ประกอบ
ของเซลล์รูปแท่งมีความไวต่อแสง เมื่อผงสีไวแสงดูดกลืนแสงจะเกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมี การ
เปลี่ยนแปลงท างเคมีด ังกล่าวทำ�ให้เกิดสัญญาณไฟฟ้าข ึ้น ซึ่งจะได้รับก ารแปลงให้เป็นสัญญาณประสาทและส่งไปย ัง
สมองต่อไป
เซลล์รูปแท่งในจอตามีเพียงชนิดเดียว การเห็นสีที่เกิดจากการทำ�งานของเซลล์รูปแท่ง จึงเปรียบได้กับการ
ถ่ายภาพด้วยฟิล์มถ่ายภาพขาวดำ� ที่มีสีของภาพเป็นสีขาว สีเทา และสีดำ�เท่านั้น เซลล์รูปแท่งทำ�งานได้ในสภาพที่
มีแสงน้อย เช่น ในเวลากลางคืน หรือในห้องที่มีความสว่างน้อย โดยต้องมีความสว่าง (illuminance) อยู่ระหว่าง
ประมาณ 0.0001-0.01 ลักซ์ (lux, lx) เซลล์รูปแท่งจึงจะทำ�งาน การเห็นความสว่างที่เกิดจากการทำ�งานของเซลล์
รูปแท่งเท่านั้นมีชื่อเรียกเฉพาะว่า “การเห็นสโคทอพิก (scotopic vision)”* สำ�หรับลักษณะความไวแสงของเซลล์
รูปแ ท่งท ี่ค วามยาวคลื่นต่างๆ ที่ได้จากการศ ึกษาทดลอง แสดงเป็นก ราฟได้ดังภาพ
* คำ�นิยามในศัพท์แพทยศาสตร์ทางจักษุวิทยา อังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน คือ “การเห็นในเวลากลางคืน”
