Page 57 - การเขียนบทวิทยุกระจายเสียง
P. 57
การเขยี นบทรายการบทความและสารคดีทางวิทยกุ ระจายเสยี ง 10-47
เร่ืองท่ี 10.3.1
ประเภทของรายการสารคดีทางวิทยุกระจายเสียง
รายการสารคดที างวทิ ยกุ ระจายเสยี ง คอื เปน็ เรอื่ งจรงิ เพยี งเรอ่ื งเดยี ว หรอื เรอื่ งทอ่ี า้ งองิ จากขอ้ มลู
จริง มีการน�ำเสนอเนื้อหาอย่างละเอียด เจาะลึกในเรื่องน้ันๆ ทุกแง่ทุกมุม รายการสารคดีจะให้ความรู้
ข่าวสาร ความบันเทิงด้วยภาษาและเทคนคิ การบอกเลา่ ดว้ ยรูปแบบรายการต่างๆ รวมทงั้ การใช้เสียงพูด
เสียงเพลง และเสียงประกอบ มาถ่ายทอดเรื่องราวสู่ผู้ฟัง และท่ีส�ำคัญคือ รายการสารคดีมีความเป็น
เอกภาพ (Unity) ด้านเนื้อหา แต่มีความหลากหลาย (Variety) ด้านรูปแบบรายการ ท�ำให้รายการมี
เสน่ห์ดึงดูดใจผู้ฟัง การแบ่งประเภทสารคดี จารุลินทร์ มุสิกะพงษ์ (2547, น. 145-146) ได้แบ่งเป็น
2 ประเภทใหญ่ๆ คอื
1. สารคดีแบบเบาสมอง (Feature) สารคดชี นิดน้ี ไม่ตอ้ งการเน้อื หาสาระละเอียดลึกซึง้ นกั นำ�
เสนอเพยี งครา่ วๆ พอเขา้ ใจ ลกั ษณะกจ็ ะเปน็ เชงิ ใหส้ าระและความบนั เทงิ สารคดปี ระเภทน้ี ไดแ้ ก่ สารคดี
ทว่ั ไป สารคดีเน่อื งในโอกาสพิเศษ สารคดีทอ่ งเท่ยี วและสารคดเี กย่ี วกบั ประวตั ศิ าสตร์
1.1 สารคดีทั่วไป (General Feature) สารคดีประเภทน้ี เนือ้ หาจะเปิดกว้าง ไม่เจาะจงวา่
จะเป็นเรื่องคน พืช สัตว์ หรืออื่นๆ สุดแต่ว่าผู้ผลิตจะหยิบยกเรื่องใดท่ีเห็นว่าน่าสนใจ ให้ความรู้หรือให้
ประโยชน์ต่อผู้ฟังและเชิญชวน อย่างใดอย่างหน่ึง ซ่ึงเป็นเรื่องที่สามารถออกอากาศได้ตลอดเวลา เช่น
สารคดีเรื่อง “ชีวิตชาวเล” เน้ือหาจะเกี่ยวข้องกับพื้นเพของชาวเล การท�ำมาหากิน ชีวิตความเป็นอยู่
เป็นต้น จะเหน็ ว่าเนื้อหาสาระเปน็ แบบเบาสมอง ฟังอย่างสบายๆ ไม่เครียดไม่ตอ้ งคิดมาก
1.2 สารคดีเน่ืองในโอกาสพิเศษ (Special Occasion Feature) สารคดปี ระเภทนี้ สามารถ
ผลิตได้ในทุกโอกาสทีเ่ ป็นพิเศษ ไมว่ า่ จะเปน็ พเิ ศษส�ำหรบั คนหรอื วันส�ำคัญตา่ งๆ เช่น เร่อื ง วนั ผสู้ ูงอายุ
เทศกาลสงกรานต์ วนั เขา้ พรรษาหรอื วนั ครบรอบตา่ งๆ ผเู้ ขยี นบทสารคดเี นอ่ื งในโอกาสพเิ ศษน้ี ควรมสี ว่ น
ช้ที างให้ผู้ฟงั เกิดแนวคดิ ในทางสร้างสรรคด์ ้วย
1.3 สารคดีท่องเท่ียว (Touring Feature) เปน็ สารคดที เ่ี สนอเนอื้ หาเกย่ี วกบั การทอ่ งเทยี่ ว
ผเู้ ขยี นบทจะตอ้ งพรรณนาใหผ้ ฟู้ งั สนใจอยากจะไปเทยี่ วสถานทนี่ น้ั ๆ เชน่ สารคดเี รอ่ื ง “ดอกกระเจยี วบาน
ท่ีชัยภูมิ” เป็นสารคดีเบาสมอง ต้องการให้ผู้ฟังรายการทราบถึงความสวยงามของดอกกระเจียวที่ชัยภูมิ
ขณะกำ� ลงั บาน ผูเ้ ขียนบทจะตอ้ งรวบรวมขอ้ มูลเกี่ยวกบั เรอื่ งดอกกระเจยี ว การเดินทางไปชยั ภมู ิ อาหาร
การกนิ ทพี่ กั และความปลอดภยั เปน็ ตน้ และหากนำ� เสยี งของผทู้ เ่ี คยไปเหน็ มาแลว้ มาใสใ่ นบทเปน็ รปู แบบ
การสัมภาษณจ์ ะจูงใจผฟู้ งั ได้มากยงิ่ ขึน้
1.4 สารคดีเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ (Historical Feature) สารคดปี ระเภทนี้ จะเลา่ เรอื่ งราว
ในประวัตศิ าสตร์อย่างคร่าวๆ หรืออาจจะเป็นเกร็ดประวัติศาสตร์ตอนใดตอนหนึง่ เชน่ เร่อื งนายขนมตม้
ซง่ึ มฝี มี อื ในทางมวยไทย หรอื เรอื่ งสะพานขา้ มแมน่ าํ้ แคว ในสมยั สงครามโลกครงั้ ท่ี 2 เปน็ ตน้ การนำ� เรอื่ ง
ในประวัติศาสตร์มาจัดท�ำเป็นสารคดีนั้นๆ เช่นนี้ เท่ากับเป็นทบทวนเหตุการณ์ โดยใช้รูปแบบที่ไม่หนัก
สมอง แตผ่ ้เู ขียนบทกจ็ ะตอ้ งคน้ ควา้ ประวัตศิ าสตรม์ ากพอสมควร เพ่อื ไม่ให้เกิดการบิดเบือน
