Page 15 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
P. 15
แนวคิดภาพยนตรห์ ลงั ทศวรรษ 1970 7-5
เรื่องที่ 7.1.1
บริบททางการเมือง เศรษฐกิจ เทคโนโลยี และอุตสาหกรรมภาพยนตร์
จากหนว่ ยที่ 1-6 ทผ่ี า่ นมา นกั ศึกษาได้ศกึ ษาทฤษฎภี าพยนตรต์ งั้ แต่ยคุ เร่ิมแรกจนถึงราวส้นิ สุด
ทศวรรษ 1970 ซง่ึ ประกอบดว้ ยทฤษฎภี าพยนตรห์ ลกั สองแนวทาง คอื แนวทางรปู แบบนยิ ม/แบบแผนนยิ ม
และแนวทางสจั นยิ ม ซง่ึ เปน็ แนวคดิ ทฤษฎภี าพยนตรท์ เี่ รยี กวา่ ทฤษฎภี าพยนตรแ์ บบคลาสสกิ (classical
film theory) หรือทฤษฎหี ลักสำ� คัญของวิชาภาพยนตรศ์ กึ ษา (Film Studies)
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าทฤษฎีคลาสสิกยังคงด�ำเนินไปและมีอิทธิพลในกลุ่มผู้ศึกษาด้านการวิจารณ์
ภาพยนตร์ แตห่ ลงั จากทศวรรษ 1970 แลว้ การเปลยี่ นแปลงไดเ้ กดิ ขน้ึ กบั วชิ าภาพยนตรศ์ กึ ษาอนั เนอ่ื งจาก
บริบทส�ำคัญ ส่งผลให้แนวคิดทฤษฎีที่น�ำมาใช้วิจารณ์ภาพยนตร์ได้เกิดข้ึนใหม่ส่วนหน่ึง และแนวคิดเดิม
ไดพ้ ฒั นาเปลยี่ นแปลงไปอีกส่วนหน่งึ
ในตอนน้ี จะกลา่ วถงึ บรบิ ทแวดลอ้ มตา่ งๆ ในดา้ นการเมอื ง เศรษฐกจิ ความกา้ วหนา้ ทางเทคโนโลยี
และอุตสาหกรรมสอื่ หลงั จากทศวรรษ 1960 เป็นต้นมา โดยเฉพาะอย่างยง่ิ ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดข้นึ ใน
ทวีปยุโรป และอเมริกา ทั้งน้ีเพ่ือให้เห็นปัจจัยส�ำคัญท่ีท�ำให้เกิดการเปล่ียนแปลงของแนวคิดทฤษฎี
ภาพยนตรห์ ลังทศวรรษ 1970
บริบทด้านการเมืองและเศรษฐกิจ
หลังจากที่สงครามโลกคร้ังที่สองสงบลงในทศวรรษ 1950 ผลจากสงครามโลกท�ำให้สถานการณ์
ในยโุ รปปน่ั ป่วนเน่อื งจากความเสยี หายอย่างใหญห่ ลวงจากสงคราม เกิดภาวะความยากจน วา่ งงาน การ
ขาดแคลนอาหารและทรพั ยากรทว่ั ยโุ รป ระหวา่ งนเี้ องทเี่ กดิ แนวคดิ ทฤษฎภี าพยนตรส์ จั นยิ มใหม่ (Italian
neo-realism) ในยโุ รป สง่ อทิ ธพิ ลไปทัว่ ยโุ รป โดยเฉพาะทป่ี ระเทศอติ าลที ม่ี ภี าพยนตรแ์ นวสัจนยิ มใหม่
ของกลุ่มนักคดิ สายมาร์กซิสต์ เช่น ภาพยนตร์เรอ่ื ง Bicycle Thieves (Vittorio De Sica, 1948) โดย
น�ำเสนอภาพของคนตกงานหลังสงครามโลก ชะตากรรมของคนชนช้ันล่าง มีท้ังความอดอยากและ
ความไมเ่ ปน็ ธรรมในสงั คมอติ าลี โดยเนน้ การถา่ ยทำ� เหมอื นจรงิ ไมเ่ นน้ ดาราทม่ี ชี อื่ เสยี ง และใชโ้ ลเคชน่ั จรงิ
ด้วยบริบทดังกล่าว และแนวคิดภาพยนตร์สัจนิยมใหม่ของอิตาเลียนส่งอิทธิพลต่อแนวคิดคล้าย
กันในประเทศอ่ืนๆ ในทศวรรษ 1960 เช่น ภาพยนตร์สัจนิยมเชิงสังคม (social realism) ในประเทศ
องั กฤษ ทเี่ น้นการถ่ายท�ำเหมือนจริง นำ� เสนอความเป็นจริงของสงั คม โดยเฉพาะอยา่ งยิง่ ชวี ติ ของชนชัน้
กรรมกร เช่น ภาพยนตรเรือ่ ง Saturday Night and Sunday Morning (Karel Reisz, 1960)
การอสัญกรรมของโจเซฟ สตาลิน (Joseph Stalin) ผู้น�ำโซเวียต ใน ค.ศ. 1953 ประกอบกับ
ภาวะการเปลย่ี นแปลงขวั้ อำ� นาจจากยโุ รปมาสสู่ หรฐั อเมรกิ า รวมทงั้ การเตบิ โตทางเศรษฐกจิ อยา่ งมากของ
สหรัฐอเมริกา ท�ำให้เกิดภาวะสงครามเย็นระหว่างขั้วทุนนิยมของสหรัฐอเมริกา และข้ัวสังคมนิยมของ
โซเวียตร่วมกับ จีน และยุโรปตะวันออก แม้จะมีการประเมินกันว่าช่วงสงครามเย็นยาวนานต้ังแต่ ค.ศ.
