Page 16 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
P. 16
7-6 ทฤษฎแี ละการวจิ ารณ์ภาพยนตร์
1947-1991 แต่ในทศวรรษ 1960-1980 ถือว่าโลกได้รับผลกระทบอย่างหนัก สงครามเย็น คือ สงคราม
ระหว่างมหาอ�ำนาจสองฝ่าย คือฝ่ายสหรัฐอเมริกาและฝ่ายสหภาพโซเวียต ต่างฝ่ายต่างมี “ผู้ร่วม
อุดมการณ์” ในภูมิภาคต่างๆ เป็นสงครามท่ีไม่มีการสู้รบขนาดใหญ่ แต่เป็นสงครามจิตวิทยา การ
โฆษณาชวนเชอ่ื โดยการใชส้ อ่ื สารมวลชน รวมทงั้ ภาพยนตรเ์ พอื่ เผยแพรอ่ ดุ มการณแ์ ละเอาชนะซง่ึ กนั และ
กัน นอกจากน้ยี งั มกี ารสะสมอาวุธนิวเคลียร์เพื่อประกาศแสนยานุภาพระหว่างสองฝา่ ย คือ
มหาอ�ำนาจทั้งสองฝ่ายจะสนับสนุนให้ประเทศพันธมิตรของตนเข้าท�ำสงครามตัวแทน (proxy
war) เชน่ สงครามเวยี ดนาม โดยการใชอ้ ดุ มการณท์ างการเมอื งและเศรษฐกจิ ทแี่ ตกตา่ งกนั สดุ ขวั้ ระหวา่ ง
ทนุ นยิ มเสรแี บบอเมรกิ า และสงั คมนยิ มคอมมวิ นสิ ตแ์ บบสหภาพโซเวยี ต เปน็ พนื้ ฐานโนม้ นา้ วใจใหป้ ระเทศ
พนั ธมติ รยอมเขา้ สรู้ บ เพอื่ มใิ หอ้ กี ฝา่ ยไดข้ ยายอดุ มการณอ์ อกไป ประเทศไทยเองกไ็ ดร้ บั ผลกระทบนี้ เมอื่
มีสงครามตัวแทนในภูมิภาคเอเชยี คอื สงครามเวยี ดนาม
จากบรบิ ทชว่ งนเี้ อง สง่ ผลใหภ้ าพยนตรจ์ ากฮอลลวี ดู จำ� นวนมากมเี นอื้ หาเชดิ ชวู รี บรุ ษุ ชาวอเมรกิ นั
เปน็ ผตู้ รวจตราดแู ลความสงบเรยี บรอ้ ยของโลก โดยมผี รู้ า้ ยคอื ผทู้ ม่ี าจากสหภาพโซเวยี ต หรอื ไดร้ บั อทิ ธพิ ล
จากอุดมการณค์ อมมิวนสิ ต์ (บญุ รักษ์ บญุ ญะเขตมาลา, 2552) ในประเทศไทยเอง สหรัฐอเมริกาก็ใหท้ ุน
สนับสนุนเพอ่ื สร้างภาพยนตร์แนวรกั ชาติและต่อตา้ นแนวคดิ คอมมิวนสิ ต์
ค.ศ. 1961 ผลจากสงครามเยน็ อดุ มการณท์ นุ นยิ มทมี่ สี หรฐั ฯ เปน็ ผนู้ �ำ และอดุ มการณส์ งั คมนยิ ม
ท่ีมีโซเวียตและจีนเป็นผู้น�ำส่งผลกระทบต่อทุกภูมิภาค ก�ำแพงเบอร์ลินถูกสร้างขึ้นเพื่อแบ่งแยกพรมแดน
ระหว่างเยอรมนั ตะวันออก และเยอรมนั ตะวันตก ด้านเอเชีย สงครามเวยี ดนามเกิดขึน้ ในทศวรรษ 1960
ความขดั แยง้ ทางอดุ มการณก์ ารเมอื งรวมทง้ั การกอ่ เกดิ ขบวนการคนรนุ่ ใหมท่ ต่ี อ่ ตา้ นสงครามเวยี ดนามใน
สหรฐั ฯ ด�ำเนินไปจนกระทั่งเกดิ เหตุการณ์ฆาตกรรมประธานาธบิ ดีจอหน์ เอฟ เคนเนดี้ ของสหรัฐอเมรกิ า
ในเดือนพฤศจกิ ายน ค.ศ. 1963 ใน ค.ศ. 1966 เหมาเจอ๋ ตงุ ผูน้ �ำสาธารณรฐั ประชาชนจีน เริ่มนโยบาย
ปฏวิ ัตวิ ฒั นธรรมครัง้ ใหญใ่ นจีน
สงครามเวียดนามด�ำเนินไปท่ามกลางการต่อต้านจากพลเมืองในสหรัฐอเมริกา สงครามยุติลงใน
ทศวรรษ 1970 ทง้ิ บาดแผลทุกด้านใหส้ งั คมอเมรกิ ันทั้งด้านการเมือง การทหาร วฒั นธรรม และความสญู
เสียทางจติ ใจ ในยุโรป ค.ศ. 1979 มาการเ์ รต็ แธ็ตเชอร์ กา้ วขึน้ เป็นนายกรัฐมนตรีหญงิ คนแรกของสหราช
อาณาจกั ร
ภาพยนตรท์ เี่ กยี่ วขอ้ งกบั สงครามเวยี ดนามสรา้ งโดยฮอลลวี ดู เรม่ิ คลคี่ ลายมใิ ชภ่ าพยนตรท์ บี่ รรจง
สรา้ งเพอื่ สรา้ งความเปน็ วรี บรุ ษุ ผมู้ คี ณุ ธรรมของอเมรกิ า แตเ่ ปน็ การวพิ ากษว์ จิ ารณไ์ ปจนถงึ ตอ่ ตา้ นนโยบาย
ทศั นคติ และรากเหงา้ ของสงั คมอเมรกิ นั รวมทง้ั แสดงผลความสญู เสยี อนั ใหญห่ ลวงทง้ั ดา้ นเศรษฐกจิ จติ ใจ
ของพลเมอื ง และงบประมาณจำ� นวนมากเพราะการสนบั สนนุ สงครามเวยี ดนาม เชน่ ภาพยนตรเ์ รอ่ื ง Deer
Hunter (Michael Cimino, 1978) Platoon (Oliver Stone, 1986) และ Full Metal Jacket (Stanley
Kubrick, 1987)
ในช่วงนี้เอง คือราวทศวรรษ 1970 เป็นต้นมา ทฤษฎีและแนวคิดด้านการศึกษาภาพยนตร์เริ่ม
เปลี่ยนแปลงจากทฤษฎีในเชิงรูปแบบนิยมและสัจนิยม ที่เรียกกันว่าทฤษฎีคลาสสิก มาเป็นทฤษฎีที่มิได้
ยึดกบั ความเช่ือแบบเกา่ ท้ังด้านสนุ ทรียศาสตร์และธรรมชาตขิ องสอ่ื ภาพยนตร์ ดว้ ยบริบทของโลกนบั จาก
