Page 15 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
P. 15
ลทั ธิการเมอื ง ยทุ ธศาสตรใ์ นการพฒั นา และบทบาทรฐั ในการพฒั นา 15-5
กระบวนทศั นใ์ หมม่ ฐี านคตวิ า่ ในการดำ� เนนิ กจิ กรรมทางเศรษฐกจิ ในระบบเศรษฐกจิ รฐั และตลาด
ไมใ่ ชส่ ง่ิ ทแี่ ยกออกจากกนั เพราะกจิ กรรมทางเศรษฐกจิ ทงั้ หลายลว้ นแลว้ แตเ่ กยี่ วขอ้ งกบั การดำ� เนนิ กจิ กรรม
ร่วมกันของทั้งรฐั และตลาด
บทบาทรฐั ในการพฒั นาของประเทศพฒั นาลา้ หลงั หรอื ประเทศทเี่ พงิ่ ไดร้ บั เอกราช ไมว่ า่ ในภมู ภิ าค
เอเชียตะวันออก เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อเมริกาใต้ จีน และอินเดีย ปรากฏลักษณะร่วมกันคือ รัฐมี
บทบาทน�ำในการพัฒนา โดยประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออก ญ่ีปุ่น เกาหลีใต้ ไต้หวัน และสิงคโปร์
ซึง่ เป็นประเทศในภมู ิภาคเอเชยี ตะวนั ออกเฉียงใต้ มลี กั ษณะของ “รัฐขับเคลือ่ นการพฒั นา” ในขณะทจี่ นี
ยังยึดมั่นในอุดมการณ์สังคมนิยม ซ่ึงรวมถึงเวียดนามและชิลีท่ีได้รับอิทธิพลจากอุดมการณ์สังคมนิยมใน
การก�ำหนดยุทธศาสตร์การพฒั นา
แตอ่ ยา่ งไรกต็ าม อทิ ธพิ ลของลทั ธเิ สรนี ยิ มใหมใ่ นชว่ งทศวรรษ 1990 ทำ� ใหป้ ระเทศตา่ งๆ ในสงั คม
โลกต่างได้รับอิทธพิ ลจากลัทธนิ อ้ี ย่างหลกี เล่ียงไมไ่ ด้ และตา่ งปรับยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาในประเทศตนให้
สอดคล้องกับระบบเศรษฐกิจโลกอย่างค�ำนงึ ถึงเงือ่ นไขภายในที่เปน็ ลักษณะเฉพาะในประเทศตน
หนว่ ยท่ี 15 แบ่งการนำ� เสนอเปน็ 2 ตอนหลกั
ตอนที่ 1 วา่ ดว้ ยเรอ่ื งการเสอ่ื มคลายของอดุ มการณท์ างการเมอื ง ลทั ธกิ ารเมอื ง ตามทรรศนะของ
แดเนียล เบล (Daniel Bell) และฟรานซิส ฟูกูยามา (Francis Fukuyama) และการเช่ือมให้เห็นถึง
การเส่ือมคลายของอุดมการณ์ทางการเมืองเข้ากับการปรับตัวของบทบาทรัฐในการพัฒนาท่ียุทธศาสตร์
การพัฒนาเกิดจากบทบาทของรัฐเองมากกว่าอิทธิพลของอุดมการณ์ทางการเมือง ซึ่งบทบาทรัฐในการ
พัฒนาน้ันมี 2 กระบวนทัศน์ คือ กระบวนทัศน์เก่าที่แยกรัฐกับตลาดออกจากกันอย่างชัดเจนในการท�ำ
กิจกรรมทางเศรษฐกิจ และกระบวนใหม่ทีเ่ ชอื่ ว่ารัฐและตลาดไมส่ ามารถแยกขาดออกจากกันไดใ้ นการทำ�
กิจกรรมทางเศรษฐกิจ
ตอนที่ 2 ว่าด้วยเร่ืองการสรุปลัทธิการเมืองและบทบาทรัฐในการกำ� หนดยุทธศาสตร์การพัฒนา
โดยแบ่งพิจารณาเป็นประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออก ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ประเทศในภมู ภิ าคอเมรกิ าใต้ และจนี กบั อนิ เดยี ซง่ึ ลทั ธกิ ารเมอื งทม่ี อี ทิ ธพิ ลตอ่ ประเทศทเี่ คยเปน็ อาณานคิ ม
นั้นคือลัทธิชาตินิยม โดยลัทธิชาตินิยมน้ันมีอิทธิพลในช่วงแรกแต่ต่อมาก็เส่ือมคลายลง ท่ีน่าสนใจคือ
หลงั ทศวรรษ 1990 ทกุ ประเทศทกี่ ลา่ วถงึ ขา้ งตน้ นนั้ ตา่ งไมส่ ามารถปฏเิ สธอทิ ธพิ ลของเสรนี ยิ มใหม่ (Neo-
liberalism) ภายใต้ระบบเศรษฐกิจทุนนิยมได้ ประเทศต่างๆ ต่างต้องปรับบทบาทรัฐในการก�ำหนด
ยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาภายในประเทศซง่ึ เปน็ ไปในทศิ ทางเดยี วกนั คอื ปรบั ใหส้ อดคลอ้ งกบั ระบบเศรษฐกจิ
โลกทเี่ ปลี่ยนแปลงไป
