Page 17 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
P. 17
ลทั ธิการเมือง ยทุ ธศาสตร์ในการพัฒนา และบทบาทรัฐในการพัฒนา 15-7
เร่ืองที่ 15.1.1
การเสื่อมคลายของลัทธิการเมืองในการก�ำหนดยุทธศาสตร์ในการ
พัฒนา
อดุ มการณเ์ ปน็ สงิ่ ทเี่ กดิ ขนึ้ พรอ้ มกนั กบั การปฏวิ ตั ฝิ รงั่ เศสใน ค.ศ. 1789 (สง่ิ ทเี่ กดิ ขน้ึ มาควบคกู่ บั
การปฏิวัตฝิ รง่ั เศสคือ อุดมการณ์ชาตนิ ยิ ม (nationalism) ซ่ึงมคี วามสำ� คัญตอ่ การเกิดข้ึนของอุดมการณ์
มวลชน (mass ideologies) ในเวลาตอ่ มา การเปลี่ยนแปลงการพฒั นานำ� ไปสู่การผลติ สงิ่ แวดลอ้ มที่มผี ล
ต่อการเกิดข้ึนของลัทธิการเมือง (political doctrine) โดยส่ิงแวดล้อมเหล่านี้ไม่เกิดขึ้นง่ายนักในสังคม
เกษตรกรรมที่สังคมถูกครอบง�ำโดยการปกครองระบอบกษัตริย์ ซ่ึงเป็นระบอบที่ครอบง�ำบริบทหลักของ
โลกในชว่ งก่อนศตวรรษท่ี 191
อุดมการณ์ทางการเมือง (political ideology) คือลัทธิทางการเมืองที่อธิบายความเป็นมาของ
ระบบสังคมมนุษย์ในอดีต สภาพความเป็นอยู่ในปัจจุบัน และแนวโน้มในอนาคต วางแผนการประพฤติ
ปฏิบัติส�ำหรับสมาชิกในปัจจุบัน และส�ำหรับการบรรลุถึงความมุ่งหวังในอนาคต พร้อมท้ังให้ความหมาย
แก่ชวี ติ แก่ความประพฤติ และความสมั พันธ์ทมี่ นุษย์มีตอ่ สงิ่ แวดลอ้ มและระบบสงั คมท้งั มวล2
อุดมการณ์ทางการเมืองที่แต่ละประเทศยึดถือจึงมีบทบาทส�ำคัญในฐานะที่เป็นเง่ือนไขเชิง
โครงสร้างที่มผี ลต่อการกำ� หนดยทุ ธศาสตร์การพฒั นาในประเทศนนั้ ๆ
นับตั้งแต่หลังการปฏิวัติฝรั่งเศส ได้เกิดอุดมการณ์ทางการเมืองที่หลากหลาย บางอุดมการณ์
ทางการเมอื งมคี วามแพรห่ ลาย แตบ่ างอดุ มการณท์ างการเมอื งมคี วามจำ� กดั ไมแ่ พรห่ ลาย โดยอดุ มการณ์
ทางการเมอื งเหลา่ นนั้ มกี ารตอ่ สู้ แขง่ ขนั ขดั แยง้ กนั ปรากฏการณท์ ช่ี ดั เจนคอื การตอ่ สรู้ ะหวา่ งอดุ มการณ์
เสรนี ิยม ภายใต้การน�ำของสหรฐั อเมรกิ า กบั อุดมการณ์สังคมนยิ ม ภายใตก้ ารนำ� ของสหภาพโซเวยี ตใน
ยคุ หลังสงครามเยน็
แต่อย่างไรก็ตามในการล่มสลายของก�ำแพงเบอร์ลินในเยอรมนี และการล่มสลายของสหภาพ
โซเวยี ตทยี่ ดึ อดุ มการณส์ งั คมนยิ ม ไดน้ ำ� มาสกู่ ารถกเถยี งในประเดน็ การเสอื่ มคลายของอดุ มการณท์ างการ
เมอื ง
อดุ มการณท์ างการเมอื งไดส้ รา้ งภาพของสงั คมในอนาคตวา่ เปน็ อยา่ งไร และสรา้ งกลไกทขี่ บั เคลอ่ื น
ใหไ้ ปสภู่ าพสงั คมในอนาคตนน้ั 3 การปฏวิ ตั ฝิ รงั่ เศสถอื ไดว้ า่ เปน็ ความพยายามในการลม้ ลา้ งระบอบดงั้ เดมิ
(ancient régime) และแทนทด่ี ว้ ยระบบรฐั บาลทม่ี คี วามเปน็ เหตเุ ปน็ ผลทอี่ ยบู่ นรากฐานของความเปน็ หนง่ึ
เดยี วของเสรภี าพ เสมอภาค และภราดรภาค ซงึ่ เปน็ รากฐานทน่ี ำ� มาสกู่ ารเกดิ ขนึ้ ของคำ� วา่ “อดุ มการณ”์ 4
1 Mostafa Rejai. Political Ideology. London: England, 1995, p. 14.
2 ชยั อนนั ต์ สมทุ วณชิ . (2523). อุดมการณ์ทางการเมอื ง. กรงุ เทพฯ: ดวงดีการพิมพ์. หนา้ 14.
3 Robert Eccleshall, Vincent Geoghegan and Richard Jay. (1994). Political Ideologies: An Introduction.
London and New York: Routledge, p. 3.
4 Ibid., p. 3.
