Page 18 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา

15-8 ลทั ธิการเมอื งและยุทธศาสตรใ์ นการพัฒนา
ออ็ งตวน เดสตตุ เดอ ทราซี (Antoine Destutt de Tracy, ค.ศ. 1754-1836) เป็นคนแรกท่ี

เขียนงานเกี่ยวกับอุดมการณ์ทางการเมืองในฐานะท่ีเป็นตัวแปรท่ีส�ำคัญในการน�ำไปสู่การปฏิวัติฝร่ังเศส
โดยเขาได้เริ่มศึกษาแนวทางการศึกษาความคิดท่ีมีความเป็นเหตุเป็นผลที่เรียกว่า “อุดมการณ์” โดยได้
พยายามสร้างศาสตร์ของความคิด (science of ideas) ที่เชื่อมโยงแนวทางพฤติกรรมนิยมกับแนวทาง
จติ วทิ ยา5

จุดจบของอุดมการณ์ทางการเมือง: เบลและฟูกูยาม่า6

งานเขยี นของนกั สงั คมวิทยาชาวอเมรกิ า แดเนียล เบล (Daniel Bell) ในหนงั สือ “จุดจบของ
อุดมการณ์” (The End of Ideology)7 ได้ยกความคิดของเรมอนด์ แอรอน (Raymond Aron)8
ในหนังสือ “The Opium of The Intellectual” ท่ีเสนอว่า “เง่ือนไขของการโต้แย้งเชิงอุดมการณ์”
ไม่ปรากฏอีกต่อไปแล้วในประเทศท่ีพัฒนาแล้วอย่างเช่นสหรัฐอเมริกาและประเทศยุโรปตะวันตก ซ่ึง
สอดคลอ้ งกบั ความคดิ ของเซมวั ร์ มารต์ นิ ลปิ เซต (Saymour Martin Lipset) ทเี่ สนอวา่ “ประชาธปิ ไตย
ในโลกตะวันตก” เป็นตัวแทนของ “สังคมที่ดีโดยตัวมันเอง” และการต่อสู้ทางอุดมการณ์เป็นส่ิงท่ีเคย
เกดิ ข้ึนในอดีต9

ในทรรศนะของเบล ได้แยกให้เห็นความแตกต่างระหว่าง “อุดมการณ์เก่า” ที่เส่ือมถอย กับ
“อุดมการณ์ใหม่” ที่เกิดข้ึนในทวีปเอเชียและแอฟริกา โดยอุดมการณ์ใหม่นั้นจะเกี่ยวข้องกับประเด็น
ท่เี ฉพาะเจาะจง หรือประเด็นทอ้ งถน่ิ ทต่ี ระหนักถงึ ผลประโยชนท์ างเศรษฐกิจของชาติเป็นสำ� คญั

ในหนังสือ “จุดจบของอุดมการณ์” เบลเสนอว่าอุดมการณ์เป็นส่ิงท่ีใช้ในการออกแบบและสร้าง
เจตจ�ำนงของความเช่ือ และจุดจบของอุดมการณ์ในทรรศนะของเบลมีความเช่ือมโยงกับบริบท กล่าวคือ
อดุ มการณเ์ ปน็ สงิ่ ทเ่ี กดิ พรอ้ มกบั ประวตั ศิ าสตรท์ เ่ี ปน็ บรบิ ทในการหลอ่ หลอมการเกดิ และรกั ษาการดำ� รงอยู่
ของอุดมการณ์ เมอ่ื บริบททางประวตั ศิ าสตรเ์ หลา่ นน้ั เปลย่ี นไป หรอื หายไป อุดมการณ์กค็ งถึงจุดจบ โดย
เบลไดย้ ืนยนั ถึงการส้นิ สุดของอดุ มการณใ์ นประเทศตะวันตก

ฟรานซสิ ฟกู ยู ามา (Francis Fukuyama) ในหนงั สอื “จดุ จบของประวตั ศิ าสตร”์ (The End of
the History)10 ได้เสนอว่า อุดมการณ์ที่มีการแข่งขันมีเพียงอุดมการณ์เดียวเท่านั้นที่หลงเหลืออยู่ และ
เป็นอดุ มการณ์ท่ียังมีศักยภาพ คือประชาธปิ ไตยเสรี (liberal democracy)

5 Ibid., p. 3.
6 Ibid., pp. 9-22.
7 Daniel Bell. (2000). The End of Ideology: On the Exhaustion of Political Ideas. the 5th Imprint. Cam-
bridge, Mass.: Harvard University Press.
8 Raymond Aron. (1962). The Opium of the Intellectuals. New York: W.W. Norton,
9 ขอ้ ถกเถียงความคดิ น้ี โปรดดู Chaim I. Waxman. (1969). The end of Ideology Debate. New York: Simon
and Schuster.
10 Francis Fukuyama. (1992). The End of History and the Last Man. New York: The Free Press.