Page 21 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
P. 21
ลัทธิการเมือง ยุทธศาสตรใ์ นการพัฒนา และบทบาทรฐั ในการพัฒนา 15-11
เรื่องท่ี 15.1.2
บทบาทรัฐในการพัฒนา
บทบาทรัฐในการพัฒนาในที่น้หี มายถงึ บทบาทรัฐในการพัฒนาทางเศรษฐกจิ 14 บทบาทรัฐในการ
พฒั นาทางเศรษฐกจิ เปน็ ประเดน็ หลกั ทสี่ ำ� คญั ในการศกึ ษาทางรฐั ศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตรม์ าเปน็ ระยะเวลา
ยาวนาน ซึ่งเป็นการต่อสู้ระหว่างเสรีนิยม (liberalism) และระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (absolutist
régime) และความขดั แยง้ ระหวา่ ง “สังคมนยิ ม” (socialism) กบั “ทนุ นยิ ม” (capitalism) ค�ำถามหลัก
ท่ีส�ำคัญคือ ค�ำถามถึงความเหมาะสมของบทบาทรัฐในทางเศรษฐกิจว่ารัฐควรจะมีบทบาทเช่นไรในทาง
เศรษฐกจิ ซง่ึ จะพบไดว้ า่ รัฐมีบทบาทในทางเศรษฐกจิ ผ่านกิจกรรมทห่ี ลากหลาย โดยในทนี่ ี้จะพจิ ารณารัฐ
ในชว่ งเวลาที่เป็น “รฐั สมัยใหม”่ (modern state) เทา่ นนั้ 15
หากพิจารณาบทบาทรัฐในทางเศรษฐกิจนั้น มี 2 กระบวนทัศน์ที่มีความสัมพันธ์ในเชิงของการ
ปะทะระหวา่ งกระบวนทัศนเ์ ก่า (old paradigm) และกระบวนทัศนใ์ หม่ (new paradigm)
กระบวนทัศน์เก่า (The Old Paradigm) ในการพิจารณาบทบาทรัฐในทางเศรษฐกิจ
บทบาทรฐั ในทางเศรษฐกจิ ภายใตก้ ระบวนทศั นเ์ กา่ (the old paradigm)16 อยบู่ นฐานคตทิ ส่ี ำ� คญั
2 ฐานคติ คอื
1. รัฐและเศรษฐกิจเป็นส่วนที่แยกขาดออกจากกัน โดยการท�ำหน้าที่ของแต่ละส่วนเป็นไปตาม
หนา้ ที่อนั เปน็ แกนหลักของแต่ละสว่ น17 ภายใต้ฐานคตินีท้ รี่ ฐั และเศรษฐกจิ เปน็ สว่ นทีแ่ ยกขาดออกจากกนั
ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับเศรษฐกิจจึงสะท้อนให้เห็นจากระดับท่ีแตกต่างกันของรัฐในการ “แทรกแซง”
ทางเศรษฐกจิ
2. การจินตนาการว่าสังคมอยู่บนเส้นตรงท่ีต่อเนื่อง ด้านหน่ึงเป็นรัฐที่มีบทบาททางเศรษฐกิจ
นอ้ ยทส่ี ดุ เป็นรัฐท่ีมหี น้าท่เี พยี งเฝา้ ดู (night watchman state) ตามแนวคิดเสรนี ยิ มคลาสสิก อีกด้าน
หน่ึงเปน็ รฐั ท่ีมีบทบาททางเศรษฐกิจมาก โดยรฐั ไดเ้ ขา้ มาทำ� งานพ้ืนฐานในการผลิตทางเศรษฐกิจ
ภายใต้กระบวนทัศน์เก่าซ่ึงดูเสมือนเป็นกระบวนทัศน์ท่ีอยู่บนพื้นฐานของความเป็นอุดมคติบน
เสน้ ตรงทม่ี คี วามตอ่ เนอ่ื งน้ี ความตอ่ เนอ่ื งนเ้ี ปน็ ไปอยา่ งคขู่ นานกบั เสน้ ความตอ่ เนอื่ งทางการเมอื ง ทปี่ ลาย
ด้านหน่ึงเป็นฝ่ายซ้าย และปลายอีกด้านหนึ่งเป็นฝ่ายขวา โดยฝ่ายซ้ายสนับสนุนบทบาทรัฐที่กว้างขวาง
ในทางเศรษฐกจิ ในขณะทฝ่ี า่ ยขวาสนบั สนนุ ใหร้ ฐั แสดงบทบาททจ่ี �ำกดั ในทางเศรษฐกจิ โดยกระบวนทศั น์
14 โปรดดู Fred Block. (1994). “The role of the state in economy,” in The Handbook of Economic Sociol-
ogy. Neil J. smelser and Richard Swedbert eds. Princeton: Princeton University Press.
15 Ibid., p. 691.
16 Ibid., pp. 691-696.
17 โปรดดู Daniel Bell. (1983). The Cultural Contradictions of Capitalism. New York: Basic Books.
