Page 34 - วัฒนธรรมกับการท่องเที่ยว
P. 34
13-24 วัฒนธรรมกบั การทอ่ งเที่ยว
เร่ืองท่ี 13.2.1
ความเป็นมาของพิพิภัณฑ์ในประเทศไทย
ในเรื่องท่ี 13.1.1 ได้กล่าวถึงประวัติความเป็นมาของแนวคิดพิพิธภัณฑ์ในภาพรวม ซ่ึงจะท�ำให้
เขา้ ใจท่ีมา ต้นกำ� เนดิ ของพพิ ธิ ภณั ฑ์ ส�ำหรับในเรอ่ื งที่ 13.2.1 นี้จะกลา่ วถึงความเป็นมาของพพิ ิธภณั ฑใ์ น
ประเทศไทยโดยเฉพาะ ว่าแนวคิดการก�ำเนิดพิพิธภัณฑ์เริ่มต้นเม่ือใด และในแต่ละยุคสมัยมีการ
เปลี่ยนแปลงและพัฒนาการอยา่ งไร ซ่ึงในทนี่ ้ีจะแบ่งออกเปน็ 3 ชว่ งดว้ ยกัน ดังต่อไปนี้
พิพิธภัณฑ์ไทยระยะแรก
แม้ว่าแนวคิดพิพิธภัณฑ์ของประเทศไทยจะเกิดอย่างเป็นรูปธรรมในสมัยพระบาทสมเด็จ
พระจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั (รชั กาลที่ 4) แตไ่ ดป้ รากฏสถานทซ่ี งึ่ ทำ� หนา้ ทเี่ หมอื นพพิ ธิ ภณั ฑข์ น้ึ แลว้ ตงั้ แตก่ อ่ น
ทค่ี นไทยจะรจู้ กั คำ� วา่ “พพิ ธิ ภณั ฑ”์ กลา่ วคอื ตามความหมายของพพิ ธิ ภณั ฑใ์ นระยะแรกคอื สถานทส่ี ะสม
ส่ิงของ วัตถุต่างๆ เพ่ือให้ความรู้และความเพลิดเพลิน ดังนั้นสามารถกล่าวได้ว่าพิพิภัณฑ์แห่งแรกใน
ประเทศไทยตามนยิ ามน้ี คอื “วดั พระเชตพุ นวมิ ลมงั คลาราม” หรอื ทเ่ี รยี กกนั โดยทว่ั ไปวา่ “วดั โพธ”ิ์ โดย
นอกจากวดั นถ้ี กู จดั วา่ เปน็ หอ้ งสมดุ แหง่ แรกของประเทศไทยและเปน็ มหาวทิ ยาลยั แหง่ แรกแลว้ ยงั มบี ทบาท
หนา้ ทเี่ ปน็ พพิ ธิ ภณั ฑอ์ กี ดว้ ย เพราะในสมยั พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟา้ จฬุ าโลกมหาราช (รชั กาลที่ 1)
ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการบูรณะวัดวาอารามต่างๆ ให้เริ่มการบูรณะวัดโพธ์ิ เนื่องจากวัดต่างๆ
ทางภาคเหนอื ไดร้ บั ผลกระทบจากสงครามทำ� ใหว้ ดั บางแหง่ ถกู ทงิ้ รา้ งไปบา้ ง หรอื ไมก่ ข็ าดการบำ� รงุ รกั ษา
บ้าง ดังน้ันใน พ.ศ. 2337 จึงทรงมีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระพุทธรูปส�ำริดกว่า 1,248 องค์
มาจากเมอื งเหนอื เพอ่ื มาเกบ็ รกั ษาไวท้ วี่ ดั โพธิ์ นอกจากการสะสมพระพทุ ธรปู ดงั กลา่ วแลว้ พระบาทสมเดจ็
พระพุทธยอดฟา้ จฬุ าโลกมหาราช ยงั ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ ฯ ให้มีการตกแตง่ บริเวณภายในวัดให้เกิด
ความรนื่ รมยแ์ กผ่ มู้ าเยอื น โดยขดุ สระนาํ้ ปลกู พรรณไมต้ า่ งๆ และเขยี นเรอื่ งชาดก 550 ชาติ ตำ� รายา และ
ฤๅษีดดั ตนไวต้ ามศาลาตา่ งๆ ท้ังนีม้ จี ุดประสงค์เพอื่ ไว้เปน็ ทานแกผ่ เู้ ขา้ มาทวี่ ดั โพธิ์
แมว้ า่ วดั โพธจ์ิ ะมลี กั ษณะบางประการเหมอื นพพิ ธิ ภณั ฑ์ แตม่ บี างแนวคดิ ทว่ี า่ ไมค่ วรจดั วา่ วดั โพธ์ิ
เป็นพิพิธภัณฑ์เพราะการสะสมพระพุทธรูปในวัดโพธ์ินั้นไม่ใช่การสะสมของแปลก ของหายากเพื่อช่ืนชม
ความงาม แตพ่ ระพทุ ธรปู เหลา่ นนั้ มคี ณุ คา่ ทางจติ วญิ ญาณ เปน็ สง่ิ ยดึ เหนย่ี วจติ ใจของพทุ ธศาสนกิ ชนชาว
ไทย พบวา่ ผคู้ นยงั ไปกราบไหวอ้ ยู่ แตกตา่ งจากพระพทุ ธรปู ในตกู้ ระจกจดั แสดงในพพิ ธิ ภณั ฑสถานทไ่ี มม่ ี
ผูค้ นกราบไหว้ แตไ่ ปเพอื่ ชืน่ ชมความงามเท่านนั้
อยา่ งไรกต็ ามทนี่ า่ สนใจคอื การทพี่ ระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟา้ จฬุ าโลกมหาราชทรงโปรดเกลา้ ฯ
ให้วัดแห่งน้ีเป็นสถานท่ีส�ำหรับประชาชนได้มีโอกาสเข้ามากราบนมัสการพระพุทธรูปส�ำคัญๆ ของ
ประเทศไทยกว่า 1,248 องค์ พร้อมท้ังจัดสวนสร้างความรื่นรมย์เปรียบเสมือนการตกแต่งภูมิทัศน์ของ
พพิ ธิ ภณั ฑใ์ นปจั จบุ นั และเปดิ โอกาสใหแ้ สวงหาความรผู้ า่ นจติ รกรรมฝาผนงั อกี ทงั้ ยงั สามารถเขา้ มาศกึ ษา
