Page 38 - วัฒนธรรมกับการท่องเที่ยว
P. 38
13-28 วัฒนธรรมกบั การท่องเทยี่ ว
บทบาทเปน็ ศนู ยก์ ลางของขนบธรรมเนียมประเพณใี นชุมชนท่ีมคี วามหลากหลายทางวฒั นธรรม การเปน็
แหล่งศึกษาค้นคว้าและการวิจัย เหล่านี้ท�ำให้พิพิธภัณฑ์ต้องพยายามปรับตัวโดยมุ่งหาเอกลักษณ์ของ
พพิ ธิ ภณั ฑต์ นเอง สรา้ งจดุ ดงึ ดดู ทน่ี า่ สนใจใหม้ คี นเขา้ ชมเปน็ จำ� นวนมาก และตอ้ งคำ� นงึ ถงึ การจดั แสดงทงั้
ในด้านเน้ือหาการจัดแสดงท่ีเหมาะสม การน�ำเสนอควรใช้ส่ือเทคโนโลยีสมัยใหม่ให้เกิดความน่าสนใจ
การใชภ้ าษาทถี่ กู ตอ้ งเหมาะสมและมหี ลายภาษาเพอ่ื ผชู้ มตา่ งประเทศ และพน้ื ทจ่ี ดั แสดงควรจดั ใหเ้ ดนิ ชม
งา่ ยไมส่ บั สน จะทำ� ใหเ้ กดิ การใชเ้ วลาอยกู่ บั ความรทู้ จี่ ดั แสดงอยภู่ ายในพพิ ธิ ภณั ฑใ์ หม้ ากกวา่ เดมิ นอกจากนี้
การสรา้ งปฏสิ มั พนั ธร์ ะหวา่ งพพิ ธิ ภณั ฑก์ บั ผเู้ ขา้ ชมกม็ สี ว่ นสำ� คญั ในการสรา้ งความประทบั ใจ การมสี ว่ นรว่ ม
และความเปน็ เจา้ ของ รวมถงึ ความสนุกสนาน (ปรีดี ปลืม้ สำ� ราญกิจ และฟ้า วิไลขำ� , 2561)
ส�ำหรับพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในประเทศไทยเป็นการยากที่จะระบุอย่างแน่ชัดว่าพิพิธภัณฑ์ท้องถ่ิน
เกิดขึ้นในประเทศไทยเม่ือใด หากพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นหมายถึงพิพิธภัณฑ์ท่ีไม่ได้อยู่ในกรุงเทพฯ ก็
หมายความว่าพพิ ิธภณั ฑ์ท้องถิ่นแห่งแรก คอื “อยธุ ยาพพิ ธิ ภณั ฑ”์ เพราะถอื เปน็ การจัดตัง้ พพิ ธิ ภณั ฑใ์ ห้
แกห่ วั เมอื งมณฑลอยธุ ยา ตอ่ มาความสนใจในการกอ่ ตงั้ พพิ ธิ ภฑั ณท์ อ้ งถน่ิ กแ็ พรห่ ลายขน้ึ จากสาเหตหุ ลาย
ประการ เชน่ นโยบายของรฐั สนบั สนนุ ใหเ้ กดิ พน้ื ทท่ี างวฒั นธรรมใหมๆ่ และแนวคดิ การจดั การพพิ ธิ ภณั ฑ์
แบบให้ประชาชนในท้องถิ่นมีส่วนร่วมก็เข้ามามีบทบาท ท�ำให้เกิดการจัดต้ังพิพิธภัณฑ์ข้ึนมากมายใน
ประเทศไทย (ปริตตา เฉลมิ เผา่ กออนัตกลู และคณะ, 2547)
การจดั ตั้งพิพธิ ภณั ฑ์ทอ้ งถ่นิ โดยวดั การจะจดั ตง้ั พพิ ธิ ภณั ฑท์ อ้ งถน่ิ ตอ้ งมขี า้ วของสะสมทนี่ า่ สนใจ
มากพอประมาณท่ีจะนำ� มาจดั แสดง และสถานที่เก็บรวบรวมส่งิ ของมีคา่ ในชมุ ชนกค็ อื วดั เพราะคนไทย
มักบริจาคของให้แก่วัด ภาครัฐก็ได้ให้การสนับสนุนช่วยเหลือวัดหลายวัด ให้จัดตั้งพิพิธภัณฑ์เป็นของ
ตนเองเพอื่ การอนรุ กั ษม์ รดกวฒั นธรรม วดั แรกๆ ทจี่ ดั ตง้ั พพิ ธิ ภณั ฑภ์ ายในวดั คอื วดั พระปฐมเจดยี ์ จดั ตงั้
พระปฐมเจดีย์พิพิธภัณฑสถาน วัดพระธาตุหริภุญไชย จัดตั้งพิพิธภัณฑสถานวัดพระธาตุหริภุญไชย
พิพิธภัณฑ์วัดโบสถ์ จังหวัดสิงห์บุรี พิพิธภัณฑ์วัดพระพุทธชินราช จังหวัดพิษณุโลก เป็นต้น ซ่ึงต่อมา
พพิ ธิ ภณั ฑเ์ หลา่ นเี้ ปน็ พพิ ธิ ภณั ฑสถานแหง่ ชาติ สำ� หรบั บางวดั ภายหลงั เกดิ แนวคดิ สรา้ งเปน็ ศนู ยว์ ฒั นธรรม
เพอ่ื เปน็ แหลง่ เรยี นรนู้ อกโรงเรยี น เชน่ ศนู ยว์ ฒั นธรรมทอ้ งถน่ิ ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื วดั มหาชยั จงั หวดั
มหาสารคาม (ปรติ ตา เฉลมิ เผา่ กออนัตกลู และคณะ, 2547)
การจัดต้ังพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นโดยสถาบันการศึกษา ส�ำหรับพิพิธภัณฑ์ท้องถ่ินโดยสถาบันการ
ศึกษาเกิดขึ้นมาจากนโยบายของส�ำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ (สวช.) ได้ก่อตั้ง “ศูนย์
ส่งเสริมและพัฒนาวัฒนธรรม” ขึ้นในสถานศึกษาท่ัวประเทศไทย โดยให้พิจารณาจัดต้ังข้ึนในสถาบัน
การศกึ ษาทม่ี คี วามพรอ้ มและมบี คุ ลากรสามารถปฏบิ ตั งิ านได้ สาเหตทุ ต่ี อ้ งการใหก้ อ่ ตง้ั ในสถาบนั การศกึ ษา
เพราะมีบุคลากรท่ีมีความรู้ความสามารถ และมีความพร้อมในการจัดการ โดยท่ีมาของการใช้ค�ำว่า
“ศูนย์วัฒนธรรม” เพราะต้องการแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างกับพิพิธภัณฑ์ทั่วไปท่ีจ�ำเป็นต้องมีวัตถุ
สง่ิ ของ แตศ่ นู ยว์ ฒั นธรรมอาจจดั ทำ� จำ� ลองได้ ไมจ่ ำ� เปน็ ตอ้ งจดั นทิ รรศการผกู กบั วตั ถสุ ะสม อยา่ งไรกต็ าม
พบวา่ แนวคดิ การสรา้ งศนู ยว์ ฒั นธรรมเปน็ แหลง่ เรยี นรหู้ ลายแหง่ ไมป่ ระสบความสำ� เรจ็ เทา่ ใดนกั ดว้ ยหลาย
เหตปุ จั จยั ทง้ั ปญั หาสถานทไ่ี มเ่ หมาะสม งบประมาณไมเ่ พยี งพอ บคุ ลากรขาดความรคู้ วามสามารถ เปน็ ตน้
