Page 37 - ปรัชญาการเมือง
P. 37
พนั ธะทางการเมอื ง 8-27
เร่ืองท่ี 8.2.4
พันธะทางการเมืองของอริสโตเติล
เราสามารถศกึ ษาแนวคิดในเรื่องพันธะทางการเมอื งผ่านปรัชญาการเมอื งของอรสิ โตเตลิ ในเร่ือง
ความเปน็ สตั วก์ ารเมอื ง (zoon politikon) โดยอรสิ โตเตลิ กลา่ วถงึ การมนี ครรฐั และเปา้ หมายของมนั ไวว้ า่
‘การรวมตวั ในทกุ รปู แบบมขี น้ึ เพอ่ื บรรลวุ ตั ถปุ ระสงคข์ องความดหี รอื มงุ่ เปา้ ไปยงั สง่ิ ทด่ี …ี และจะเหน็ ไดว้ า่
มกี ารรวมตวั ซง่ึ มลี กั ษณะเฉพาะตวั (particular association) มอี ำ� นาจครอบคลมุ เหนอื การรวมตวั ทงั้ ปวง
และด�ำเนินการเพ่ือแสวงหาเป้าหมายสูงสุด …การรวมตัวดังกล่าวในข้างต้นนั้นคือนครรัฐ (polis)’35
สำ� หรบั นครรฐั นอกจากการทำ� หนา้ ทใี่ นขนั้ พน้ื ฐานคอื ตอบสนองความตอ้ งการในทางกายภาพ ในเรอื่ งของ
การเลยี้ งปากทอ้ งและมที อี่ ยอู่ าศยั ใหแ้ กส่ มาชกิ แลว้ นครรฐั ทดี่ ยี งั ตอ้ งทำ� หนา้ ทใ่ี หก้ ารสง่ เสรมิ และสนบั สนนุ
สมาชกิ เพ่อื บรรลถุ งึ ความดีและความสุขสงู สุด
แนวคิดมนุษย์คือสัตว์การเมืองจะถึงพร้อมชีวิตที่ดีและสมบูรณ์แบบได้เมื่อเป็นสมาชิกของชุมชน
การเมืองหรือนครรัฐต้ังอยู่บนสมมติฐานที่อริสโตเติลอธิบายว่า ‘แต่ละส่ิงเป็นอยู่อย่างที่มันเป็นเพ่ือเจริญ
เตบิ โตไปสเู่ ปา้ หมายและความสมบรู ณ์ ซงึ่ เราเรยี กวา่ ธรรมชาตขิ องสงิ่ นนั้ ๆ ไมว่ า่ มนั จะอยใู่ นรปู ของมนษุ ย์
มา้ หรอื ครวั เรอื น…นครรฐั เองเปน็ สง่ิ ทดี่ ำ� รงอยโู่ ดยธรรมชาติ สว่ นทางดา้ นของมนษุ ยน์ น้ั โดยธรรมชาตเิ ปน็
สัตว์ทีต่ อ้ งการอาศัยอยู่ในนครรัฐ บคุ คลผูป้ ราศจากนครรฐั อนั มสี าเหตุมาจากธรรมชาตขิ องตวั เขาเองโดย
ไมไ่ ดเ้ ปน็ เรอ่ื งอบุ ตั เิ หตใุ ดๆ หากไมเ่ ปน็ บคุ คลผมู้ ชี วี ติ อยอู่ ยา่ งยากล�ำบาก กก็ ลายเปน็ ผสู้ งู สง่ มคี วามเหนอื
กวา่ มนุษย์คนอ่นื ๆ ไปเลย’36 ซ่ึงมีหมายความวา่ หากไม่เปน็ สัตว์กเ็ ป็นเทพเจ้าไปเลย ในทางตรงกันข้าม
อรสิ โตเตลิ อธบิ ายสภาวะความเปน็ อยขู่ องมนษุ ยท์ ดี่ ำ� เนนิ ไปโดยปราศจากชมุ ชนการเมอื งหรอื นครรฐั วา่ 37
‘เปน็ บคุ คลทไ่ี รญ้ าตอิ ยอู่ ยา่ งลำ� พงั โดดเดยี่ วปราศจากกฎเกณฑแ์ ละโหดเหย้ี ม (clanless and lawless and
heartless is he.) มีการเตรียมพร้อมอยู่ตลอดเวลาที่จะกระโจนเข้าสู่สภาวะสงครามตามบงการของแรง
ปรารถนาฝ่ายตำ่� และตกอย่ใู นฐานะเป็นแคเ่ พียงตวั เบีย้ อนั โดดเดีย่ วอยูใ่ นเกมหมากรกุ ’38
อรสิ โตเตลิ ยงั แสดงใหเ้ หน็ ถงึ ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งสว่ นยอ่ ย (the parts) กบั สว่ นรวม (the whole)
แปลความหมายวา่ อรสิ โตเตลิ ใชเ้ ปน็ อปุ มาเชอื่ มโยงไปสพู่ นั ธะทางการเมอื งในทำ� นองทว่ี า่ ‘สำ� หรบั สว่ นรวม
ตอ้ งมากอ่ นสว่ นยอ่ ยหรอื สว่ นประกอบ มอื หรอื เทา้ ทแ่ี ยกออกจากรา่ งกายกไ็ มอ่ าจทำ� หนา้ ทข่ี องมอื หรอื เทา้
35 Aristotle. (1974). The Politics (book I: Chapter 2). Translated with an introduction by T.A. Sinclair.
Harmondsworth: Penguin Books.
36 Aristotle. (1974). The Politics. 1252 b9-1253a.
37 ขณะทีน่ ักวชิ าการอย่าง ‘Wolfgang Kullman’ พิจารณาข้อความ ‘zoon politikon’ เป็นแนวคดิ และมมุ มองทีพ่ นิ ิจ
มาจากความรใู้ นทางชวี วิทยา (biology) ซงึ่ ปรากฏเป็นผลงานหลักเด่นชดั ของอรสิ โตเติล (โปรดดู Wolfgang Kullman. (1991).
Man as a Political Animal in Aristotle. in A Companion to Aristotle’s Politics (pp. 94-117). Edited by David Keyt
and Fred D. Miller, JR. Oxford: Blackwell.
38 Aristotle. (1974). The Politics. 1253a9-10
