Page 44 - ปรัชญาการเมือง
P. 44
8-34 ปรชั ญาการเมือง
เรื่องท่ี 8.3.1
พันธะทางการเมืองของ Thomas Hobbes
De Cive คอื หนงั สอื ทก่ี ลา่ วถงึ สถานะรฐั บาลเปน็ ครงั้ แรกของฮอบส์ เขากลา่ วถงึ ความตง้ั ใจในการ
เขยี นงานชนิ้ นไี้ วอ้ ยา่ งชดั เจนวา่ ‘คอื การคน้ หาอยา่ งกระตอื รอื รน้ ลงไปในเรอื่ งของสทิ ธติ า่ งๆ ของรฐั (rights
of states) และหนา้ ทต่ี ่างๆ ของผใู้ ตป้ กครอง (duties of subjects)’44 ซ่ึงในทางความคดิ ทางการเมอื ง
มคี วามสำ� คญั อยา่ งยง่ิ ยวดในฐานะของการเปน็ จดุ เปลยี่ นทสี่ �ำคญั (turning point) กลา่ วคอื เปน็ การเปลย่ี น
ผ่านรูปแบบและลักษณะของรัฐที่เคยปรากฏอยู่ในแบบของตัวบุคคลหรือกษัตริย์ พระราชาและขุนนาง
มาเป็นรัฐหรือรัฐบาลในเวลาต่อมา โดยที่การเปล่ียนผ่านดังกล่าวคือการเปลี่ยนแปลงของพันธะทางการ
เมอื งไปในตวั ซ่ึงเปน็ การแสดงออกถงึ ความจงรกั ภักดีและอำ� นาจทางการเมอื งจากเดมิ ที่เคยยึดโยง มใี ห้
อยแู่ ละขน้ึ ตรงอยกู่ บั ตวั บคุ คลมาสตู่ วั รฐั (state) อยใู่ นฐานะทไ่ี มใ่ ชแ่ ละไมเ่ ปน็ ตวั บคุ คลแทน (impersonal)
ซ่ึงในความหมายดังกล่าวภายหลังจากฮอบส์เป็นต้นไปมาพัฒนาเกิดเป็นรูปแบบของการปกครองท่ี
ประชาชนไม่ต้องขึ้นตรงกับตัวบุคคลอีกต่อไป แต่มาเป็นการข้ึนตรงกับรัฐและรัฐบาลแทนถือเป็นการ
เปล่ยี นแปลงโฉมหนา้ ทางอำ� นาจ ในลกั ษณะท่ีรฐั เป็นผ้ปู กครองรปู แบบใหมไ่ ดเ้ ข้ามาแทนที่ตวั บคุ คล
ตอ่ มา ‘Leviathan’ คอื หนงั สอื ทางปรชั ญาการเมอื งเลม่ ส�ำคญั ของฮอบส์ เขาไดจ้ นิ ตนาภาพกลา่ ว
ถงึ ว่ามนุษย์ด้วยกันไมอ่ าจมชี วี ติ อย่รู อดปลอดภัยได้ในสภาวะธรรมชาติ (state of nature) ภายใตส้ ภาวะ
ธรรมชาตมิ นษุ ยต์ า่ งกด็ น้ิ รนพยายามเพอ่ื เอาตวั รอด (self-preservation) การมชี วี ติ อยใู่ นสภาวะทท่ี กุ คน
ตา่ งไมไ่ วใ้ จใคร ผคู้ นในสงั คมการเมอื งตอ้ งเผชญิ หนา้ กบั ความกลวั อยตู่ ลอดเวลา (fear) เพอื่ จะไปพน้ จาก
ความกลัวและเพ่ือท่ีจะให้ตนเองอยู่รอดจ�ำต้องลงมือเข่นฆ่ากันเองหรือชิงลงมือท�ำร้ายคนอื่นเสียก่อนที่
คนอ่นื จะหันกลบั มาท�ำรา้ ย (war of everyman against everyman) จงึ ท�ำใหก้ ารดำ� รงชีวิตอยู่เต็มไป
ด้วยอันตราย อีกท้ังยังเป็นการมีชีวิตที่โดดเด่ียวและแสนสั้น มิหน�ำซ้�ำยังต้องจบชีวิตลงท่ีอปกติหรือใน
ลักษณะของการตายที่เกิดขึ้นจากการใช้ก�ำลังความรุนแรง (violent death)45 สภาวะธรรมชาติที่ฮอบส์
อธบิ ายมาจงึ เปน็ สภาวะทไี่ มม่ คี วามคดิ ในเรอื่ งของเหตผุ ลและปราศจากความรใู้ นเรอ่ื งของความถกู ตอ้ งและ
การกระท�ำผิด (right and wrong) มันจึงไม่มีพื้นที่ส�ำหรับความยุติธรรมและความอยุติธรรม ทางด้าน
สังคมการเมืองเมอื่ ไม่มอี �ำนาจกลางทมี่ ีผล (บังคับ) ใชก้ ับทกุ คนได้ (common power) กไ็ มม่ กี ฎหมาย
ไมบ่ งั เกดิ ความยตุ ธิ รรมตามมามนษุ ยจ์ งึ อยใู่ นสภาวะของการเปน็ ฝงู หมาปา่ (man was a wolf to man/
homo homini lupus) เมือ่ มนษุ ย์ตอ้ งตกอยู่ในสภาวการณ์ทต่ี ้องเอาตวั รอด เรือ่ งของกำ� ลัง (force) และ
44 อ้างจาก Quentin Skinner. (1995). The State. in Political Innovation and Conceptual Change (p. 90).
Edited by Terence Ball, James Farr and Russell Hanson. Cambridge: Cambridge University Press.
45 Thomas Hobbes. (1998). Leviathan (part 1, chapter 13: 9). Edited with an introduction and Notes by
J.C.A. Gaskin. Oxford: Oxford University Press.
