Page 24 - การบริหารจัดการและกลยุทธ์ การสื่อสารชุมชน
P. 24
10-14 การบริหารจัดการและกลยทุ ธ์การส่อื สารชมุ ชน
3. การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม
3.1 ความส�ำคัญของการมีส่วนร่วมของประชาชน การมีส่วนรว่ มของประชาชนในกระบวนการ
จดั การทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ มเปน็ หลกั การทไี่ ดร้ บั การยอมรบั ในระดบั สากลนบั แตก่ ารประชมุ
ส่ิงแวดลอ้ มโลกเรือ่ งสง่ิ แวดล้อมของมนษุ ย์ (United Nations Conference on the Human Environ-
ment: UNCHE) คร้ังแรกที่กรุงสต็อกโฮมเม่ือปี พ.ศ. 2515 และปรากฏเด่นชัดขึ้นหลังการประชุมของ
องคก์ ารสหประชาชาตวิ า่ ดว้ ยสง่ิ แวดลอ้ มและการพฒั นา (United Nations Conference on Environment
and Development: UNCED) หรอื ทเี่ รยี กวา่ “Earth Summit” ทกี่ รงุ Rio de Janeiro ประเทศบราซลิ
เม่อื เดือนมถิ นุ ายน 2535
การใหค้ วามสำ� คญั แกก่ ารมสี ว่ นรว่ มของประชาชนในการจดั การทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ ม
นั้นเป็นผลสืบเน่ืองมาจากความคิดท่ีว่าการมีส่วนร่วมของประชาชนทุกกลุ่มจะน�ำไปสู่กระบวนการจัดการ
ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ มทม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพและเปน็ ธรรมมากขน้ึ เพอ่ื ใหเ้ กดิ การพฒั นาทย่ี ง่ั ยนื อนั
รวมถึงการมสี ่วนรว่ มมากขนึ้ ในกระบวนการตดั สินใจ การเข้าถงึ ขอ้ มูลขา่ วสารและกระบวนการยุติธรรม
อิทธิพลของแนวคิดการมีส่วนร่วมดังกล่าวประกอบกับพัฒนาการทางการเมือง เศรษฐกิจ และ
สังคมในประเทศไทยซ่ึงท�ำให้ประชาชนมีความต่ืนตัวในสิทธิและเรียกร้องการมีส่วนร่วมในกระบวนการ
ตัดสินใจของรัฐมากข้ึน ท�ำให้หลักการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการส่ิงแวดล้อมมีความส�ำคัญ
มากขนึ้ ทงั้ ในแงก่ ารเมอื งและกฎหมาย ดงั จะเหน็ ไดจ้ ากการทร่ี ฐั ธรรมนญู แหง่ ราชอาณาจกั รไทย พ.ศ. 2540
ได้มีบทบัญญัติหลายมาตราท่ีเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและ
ส่ิงแวดล้อม ในลักษณะที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน อีกทั้ง พรบ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม
แหง่ ชาติ พ.ศ. 2535 ซึง่ ได้ประกาศใช้ก่อนหน้าน้ันกไ็ ด้สะทอ้ นใหเ้ หน็ ถงึ อิทธิพลของแนวคิดนีเ้ ช่นกัน
3.2 การมีส่วนร่วมของประชาชนภายใต้บทบัญญัติของกฎหมาย ในชน้ั ของกฎหมายสงู สดุ ของ
ประเทศคือรฐั ธรรมนญู นนั้ พบว่ารฐั ธรรมนูญแหง่ ราชอาณาจกั รไทย พ.ศ. 2540 มกั ไดร้ ับการกลา่ วถึงใน
ฐานะทเ่ี ปน็ รฐั ธรรมนญู ฉบบั ปฏริ ปู ทางการเมอื งและรฐั ธรรมนญู ฉบบั สเี ขยี ว สำ� หรบั ชอื่ หลงั นเี้ ปน็ ผลมาจาก
การท่ีได้มีบทบัญญัติหลายประการที่ให้ความส�ำคัญแก่ประเด็นการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและ
ส่ิงแวดล้อม และการเปิดให้ประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการจัดการส่ิงแวดล้อมในลักษณะที่ไม่เคยมีมา
กอ่ น ทง้ั นเ้ี พราะกฎหมายของรฐั ทเ่ี กยี่ วขอ้ งกบั สง่ิ แวดลอ้ มทผี่ า่ นมาโดยสว่ นใหญจ่ ะเปน็ กฎหมายทมี่ ลี กั ษณะ
สง่ั การและควบคมุ (command and control) มากกวา่
ทง้ั น้ี ตอ่ มาเม่ือมกี ารประกาศใช้รัฐธรรมนูญแหง่ ราชอาณาจกั รไทย พ.ศ. 2550 ในสว่ นของการมี
สว่ นรว่ มของภาคประชาชนนน้ั ไดม้ บี ทบญั ญตั ใิ หมเ่ พมิ่ ขน้ึ มา เชน่ “สทิ ธชิ มุ ชน” ใหช้ มุ ชนสามารถปกปอ้ ง
สง่ิ แวดลอ้ มและทรพั ยากรทอ้ งถน่ิ ของตน หรอื การกำ� หนดใหร้ ฐั ตอ้ งจดั ใหม้ กี ารรบั ฟงั ความเหน็ หากโครงการ
ก่อใหเ้ กิดผลกระทบตอ่ คณุ ภาพชวี ติ หรือทรัพยากรธรรมชาติ
ส่วนพระราชบญั ญัตสิ ง่ เสรมิ และรักษาคุณภาพส่ิงแวดล้อมแหง่ ชาติ พ.ศ. 2535 ซงึ่ เป็นกฎหมาย
หลกั ดา้ นสงิ่ แวดลอ้ มของไทยทบี่ งั คบั ใชอ้ ยใู่ นปจั จบุ นั ไดบ้ ญั ญตั สิ ทิ ธติ า่ งๆ เพอ่ื ใหป้ ระชาชนมสี ว่ นรว่ มมากขนึ้
ไดแ้ ก่
