Page 61 - การบริหารจัดการและกลยุทธ์ การสื่อสารชุมชน
P. 61
การบริหารจดั การและกลยทุ ธ์การส่อื สารเพื่อการอนรุ ักษฟ์ น้ื ฟูทรพั ยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ มในชมุ ชน 10-51
เร่ืองที่ 10.3.1
การใช้กลยุทธ์การสื่อสารเพ่ือแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง: กรณีศึกษา
การบริหารจัดการลุ่มน้ําแพรกหนามแดง ต�ำบลแพรกหนามแดง
อ�ำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม
1. ความเป็นมา
ต�ำบลแพรกหนามแดง อยใู่ นอำ� เภออมั พวา จงั หวัดสมทุ รสาคร ประกอบดว้ ย 6 หมบู่ า้ น มพี น้ื ท่ี
ทง้ั หมด 21,138 ไร่ มปี ระชากรทงั้ สน้ิ 4,433 คน มอี าณาเขตตดิ ตอ่ กบั ตำ� บลวดั ประดแู่ ละตำ� บลปลายโพงพาง
ทางทศิ เหนอื ทศิ ใตแ้ ละทศิ ตะวนั ออกตดิ ตอ่ กบั ตำ� บลยสี่ าร และทศิ ตะวนั ตกตดิ ตอ่ กบั อำ� เภอปากทอ่ จงั หวดั
ราชบุรี และอ�ำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี สภาพพ้ืนท่ีเป็นท่ีราบลุ่มดินเหนียว มีความลาดเอียงจาก
ทิศตะวนั ตกไปทางทศิ ตะวนั ออก มีล�ำคลองไหลผ่านมากถึง 36 คลอง ทำ� ใหม้ นี ้ําไหลเวียนอยู่ตลอดเวลา
หน้าฝนจะมีนํ้าหลากพัดพาตะกอนดินซึ่งเป็นปุ๋ยธรรมชาติช้ันดีมาด้วยท�ำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์
ประชาชนสว่ นใหญอ่ าศยั อยรู่ มิ คลองและใชน้ า้ํ ในลำ� คลองเพอื่ การอปุ โภคและบรโิ ภคเปน็ หลกั ในอดตี ชมุ ชน
แพรกหนามแดงประกอบอาชีพทำ� นาและท�ำสวนพงึ่ พาทรัพยากรธรรมชาติเป็นหลัก สว่ นใหญ่ท�ำนาปแี ละ
สวนมะพรา้ วเป็นหลักตามปริมาณนํ้าจืดในแตล่ ะฤดกู าล (ปญั ญา โตกทอง และคณะ, 2550)
ต่อมาเกิดการเปลี่ยนแปลงของชุมชนเมื่อมีการพัฒนาโครงสร้างสาธารณูปโภค ไม่ว่าจะเป็นการ
สร้างเขื่อน และสร้างถนนปากท่อ-ธนบุรี เป็นต้น ท�ำให้วิถีชีวิตของชุมชนและทิศทางการไหลเวียนของ
นํ้าเปล่ียนแปลงไป อีกท้ังเกิดนํ้าเค็มหนุนเข้าพื้นที่เกษตรกรรม และภาวะฝนแล้ง ย่ิงทวีความรุนแรงของ
นาํ้ เคม็ รกุ เขา้ มาในพนื้ ทน่ี าํ้ จดื ประชาชนบางสว่ นไดเ้ รยี นรแู้ ละปรบั ตวั ทำ� ความเขา้ ใจกบั ธรรมชาตขิ องนา้ํ เคม็
ได้หันมาประกอบอาชีพที่พึ่งพานํ้าเค็ม เช่น การเล้ียงกุ้ง อย่างไรก็ตามก็ยังคงมีปัญหาเรื่องการรุกล้�ำของ
นาํ้ เคม็ อยา่ งตอ่ เนอ่ื งและขยายวงกวา้ งและปญั หาภยั ธรรมชาติ ทำ� ใหป้ ระชาชนรอ้ งเรยี นขอความชว่ ยเหลอื จาก
หนว่ ยงานรฐั เขา้ มาแกไ้ ขปญั หาทเี่ กดิ ขนึ้ และหนว่ ยงานรฐั ไดเ้ ขา้ มาแกไ้ ขปญั หาความเดอื ดรอ้ นใหก้ บั ชมุ ชน
โดยการสร้างประตูกั้นนํ้าไม่ให้นํ้าเค็มไหลเข้า แต่ท�ำให้เกิดการแบ่งแยกพ้ืนที่ของชุมชนแพรกหนามแดง
ออกเป็นพ้นื ท่ีน้าํ จืดและนาํ้ เค็มขน้ึ ซง่ึ ได้สง่ ผลกระทบตอ่ การประกอบอาชีพของชมุ ชนแพรกหนามแดง
ท้ังนี้ในส่วนที่เป็นพื้นท่ีน้ําจืดส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ ท�ำนา เลี้ยงปลาสลิด สวนมะพร้าว และ
ปลกู ผัก และส่วนพืน้ ท่นี ้ําเคม็ ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเลยี้ งกงุ้ และเลย้ี งปลาเป็นหลกั พอถึงช่วงต้นฤดฝู น
ประกอบกบั ชว่ งนา้ํ ทะเลขน้ึ ประตกู น้ั นา้ํ สำ� หรบั ปดิ ไมใ่ หน้ าํ้ ทะเลเขา้ จะเปดิ ใหน้ า้ํ จดื ไหลลงทะเลไมไ่ ด้ และ
ยังท�ำให้เกษตรกรท่ีเล้ียงกุ้งได้รับความเดือดร้อน เนื่องจากหากยกประตูก้ันนํ้าขึ้นจะท�ำให้ตะกอนดิน
ฟุ้งกระจายและท�ำให้กุ้งตาย ส่วนคนน้ําจืดก็เดือดร้อนเช่นกันเนื่องจากนํ้าไม่ไหลลงทะเลท�ำให้ฝนท่ีตกอยู่
ทกุ วนั จนเกดิ เปน็ นา้ํ ทว่ มขงั ทำ� ใหค้ นทงั้ ฝง่ั นา้ํ จดื และนาํ้ เคม็ เดอื ดรอ้ นและทะเลาะกนั มาโดยตลอด และเมอ่ื
มีการสร้างประตูก้ันน้ําเพิ่มขึ้นอีก ย่ิงท�ำให้เกิดความขัดแย้งในชุมชนเพิ่มมากขึ้นในเร่ืองการเปิดและปิด
