Page 57 - การบริหารจัดการและกลยุทธ์ การสื่อสารชุมชน

การบรหิ ารจดั การและกลยุทธก์ ารสือ่ สารเพอ่ื การอนรุ ักษฟ์ ้ืนฟูทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดล้อมในชมุ ชน 10-47
การรบั สารของผรู้ บั สารไวล้ ว่ งหน้าได้ เพือ่ ท่ผี สู้ ่งสารจะสามารถเลอื ก ข่าวสาร เนื้อหาการสอื่ สารต่างๆ ที่
มกี ารเตรยี มการมาอยา่ งดี และชอ่ งทางการสอื่ สารทม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพ ไดต้ รงกบั ความสนใจ ความพอใจ ความ
ตอ้ งการของผู้รบั สารแตล่ ะกลุ่ม เช่น เพศ การศึกษา สถานภาพทางสงั คม และจังหวะเวลา เพราะการใช้
สื่อที่ไม่เหมาะสม นอกจากจะท�ำให้การสื่อสารไม่มีประสิทธิภาพแล้ว ยังเป็นการเสียเวลาและสิ้นเปลือง
มากดว้ ย

ผรู้ บั สารเปา้ หมายในการสอื่ สารเพอ่ื การอนรุ กั ษแ์ ละฟน้ื ฟสู ภาพแวดลอ้ มของชมุ ชน คอื กลมุ่ บคุ คล
ท่ีต้องการให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมตามที่ก�ำหนด แต่ส่ิงเหล่าน้ีมิได้ประกันความส�ำเร็จของการ
สื่อสารได้อย่างครบถ้วน เพราะผู้รับสารมีปัจจัยและเงื่อนไขท่ีแตกต่างกัน ด้วยเหตุนี้กลยุทธ์ของผู้รับสาร
ในส่วนที่เก่ียวกับการด�ำเนินงานให้ผู้รับสารเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการเพ่ือการอนุรักษ์
ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ มนนั้ ควรจะเรม่ิ ตน้ ทผ่ี รู้ บั สารควรมสี ว่ นรว่ มในกระบวนการการมสี ว่ นรว่ ม
ทุกขั้นตอนในกิจกรรมทจ่ี ะมีการด�ำเนินงาน

4.1 กลยทุ ธข์ องผ้รู บั สารในกระบวนการมีสว่ นร่วม ผรู้ บั สารใชก้ ลยทุ ธก์ ารสอ่ื สารแบบมสี ว่ นรว่ ม
เพ่ือมีส่วนในการอนุรักษ์ ฟื้นฟูสภาพแวดล้อมของชุมชน ท้ังน้ีกระบวนการสื่อสารที่เกิดข้ึนในชุมชน เกิด
จากการเข้ามามสี ่วนรว่ มในการเรยี นรปู้ ญั หา แลกเปลยี่ นข้อมลู เรียนรวู้ ่าชุมชนมคี วามต้องการอะไร โดย
ผ่านส่ือบุคคล การเข้าร่วมประชุม ผ่านสื่อสารมวลชน การใช้ส่ือกิจกรรมรูปแบบต่างๆ จนน�ำไปสู่การท่ี
ชุมชนเปน็ ผูค้ ิด ผู้ทำ� รว่ มดำ� เนินการและรับผลประโยชน์ตอ่ การร่วมกิจกรรม

4.2 กลยุทธ์ของผู้รับสารในฐานะของผู้ส่งสาร มกี ารปรับเปล่ียนบทบาทจากการเป็นผู้รับสารก็
ทำ� หนา้ ทเ่ี ปน็ ผสู้ ง่ สารดว้ ย เชน่ ผรู้ บั สารในการรบั ฟงั ขอ้ มลู ปญั หาของการจดั การขยะ ผา่ นผนู้ ำ� ชมุ ชน จาก
ผู้รับสารก็สามารถปรับเปล่ียนบทบาทเป็นผู้ส่งสารได้ โดยมีการสื่อสารขยายวงกว้างแบบปากต่อปาก
ทำ� การสอื่ สารไปยงั บคุ คลอนื่ ๆ ทำ� หนา้ ทเี่ ปน็ ตวั แทนเพอื่ แจง้ ขา่ วสารของชมุ ชน เปน็ ประชาสมั พนั ธใ์ หช้ มุ ชน
ร้องเรียน/ตรวจสอบปัญหาที่เกิดขึ้นกับชุมชน เป็นกระบวนการส่ือสารท่ีเกิดการแลกเปล่ียนรียนรู้ร่วมกัน
และนำ� ไปสกู่ ารรว่ มตดั สนิ ใจ ลงมือปฏิบัติ เป็นตน้

4.3 กลยุทธ์ของผู้รับสารในการเลือกสรรสาร ผรู้ บั สารทำ� หนา้ ทเี่ ลอื กหาแหลง่ ขา่ วและตวั เนอื้ หา
สาร เชน่ เกษตรกรทปี่ ระสบปญั หาจาดแคลนนาํ้ ในพนื้ ท่ี มคี วามตน่ื ตวั และมกี ารใชช้ อ่ งทางตา่ งๆ เพอ่ื รบั ทราบ
ขา่ วสารเกยี่ วกบั การบรหิ ารจดั การนา้ํ ในพนื้ ที่ กบั เจา้ หนา้ ทก่ี รมชลประทานและผบู้ รหิ ารหนว่ ยงานทอ้ งถน่ิ
เพ่ือสอบถามการบริหารจัดการน้ําในพ้ืนท่ี การท�ำหน้าที่ส่ือสารให้ข้อมูลปริมาณน้ําไปยังญาติ เพื่อนบ้าน
การใชก้ ารส่อื สารผ่านโทรศพั ท์เพอื่ การพดู คยุ ผา่ นสอื่ ออนไลน์ เพื่อสอบถามตดิ ตามขอ้ มูลทีต่ ้องการ

ในบางกรณพี บวา่ เมอ่ื เกดิ ภาวะทป่ี ระชาชนผรู้ บั สารไมไ่ ดข้ อ้ มลู ขา่ วสารทตี่ อ้ งการตามความตอ้ งการ
ก็จะแสวงหาข่าวและข้อมูลด้วยตนเอง เช่น การศึกษาของ ชลทิพย์ พูนศิริวงศ์ และรุ่งนภา พิตรปรีชา
(2556) ทพ่ี บวา่ ในสภาวการณท์ ปี่ ระชาชนประสบกบั วกิ ฤตกิ ารณน์ าํ้ ทว่ ม ประชาชนสว่ นหนง่ึ รสู้ กึ วา่ ไมไ่ ด้
รบั ขอ้ มูลตามข้อเท็จจรงิ ให้เทา่ ทันกับสถานการณท์ ี่เกดิ ข้ึน ขอ้ มลู ทไี่ ด้จากรฐั มกั ล่าช้า บดิ เบือนจากสภาพ
ความเป็นจริงและไม่เป็นประโยชน์ ประชาชนจึงต้องแสวงหาข้อมูลด้วยตนเองและหันไปเลือกส่ืออ่ืนที่มี
การรายงานขอ้ มลู ทป่ี ระชาชนตอ้ งการมากกวา่ ดงั นน้ั จงึ เปน็ ผลกระทบตอ่ ความเชอ่ื มน่ั ตอ่ ผบู้ รหิ ารประเทศ
ท่ีลดลง และขาดความร่วมมอื จากประชาชน