Page 65 - การบริหารจัดการและกลยุทธ์ การสื่อสารชุมชน
P. 65
การบรหิ ารจดั การและกลยุทธ์การส่ือสารเพ่ือการอนุรกั ษฟ์ ื้นฟทู รพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดล้อมในชุมชน 10-55
การเรียนรู้กลุ่มเป็นวิธีการเรียนรู้ที่ชุมชนแพรกหนามแดง อ�ำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม
ใช้เปน็ วธิ กี ารพูดคุยส่วนตัว เวทกี ลุ่มยอ่ ย และเวทสี าธารณะ ใหแ้ ก่เกษตรกรในชุมชน เนอ่ื งจากการพื้นที่
พดู คยุ แลกเปลย่ี นความคดิ และมมุ มองตา่ งๆ เปน็ กลมุ่ โดยอาศยั การสอื่ สารระหวา่ งบคุ คลผา่ นกระบวนการ
กลมุ่ โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ การแลกเปลย่ี นประสบการณแ์ ละปญั หาตา่ งๆ ทเ่ี กษตรกรแตล่ ะคนไดร้ บั นำ� สกู่ าร
เรยี นรูแ้ ละพฒั นาเครือ่ งมือบริหารจัดการนํา้ และลดความขัดแยง้ ในชุมชนแพรกหนามแดงด้วย
2.2 กลยุทธ์การสร้างสาร เป็นกลยุทธ์การรวบรวมองค์ความรู้ของชุมชนตามบริบทของพื้นท่ี
นํ้าจืดและพ้ืนท่ีน้ําเค็ม รวมทั้งผลกระทบจากธรรมชาติและจากการกระท�ำของมนุษย์ และน�ำมาใช้ได้ตาม
บรบิ ทของพืน้ ท่ี ซง่ึ ในการสรา้ งสาร จะต้องมีการกำ� หนดเนือ้ หา และวิธกี ารนำ� เสนอสาร ดังนี้
1) การก�ำหนดเนื้อหา ในการสอ่ื สารของชมุ ชนแพรกหนามแดง เปน็ การศกึ ษา เรยี นรู้ และ
เข้าใจปัญหาจากเกษตรกรในชุมชนประสบ ซ่ึงเป็นกลุ่มเป้าหมายในการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนและ
ความขัดแย้งในชุนชนทั้งฝั่งน้ําจืดและนํ้าเค็ม เช่น การเปิดปิดประตูก้ันนํ้า ปริมาณนํ้าในแต่ละฤดูกาล
การขนึ้ ลงของนา้ํ ทะเล ภยั ธรรมชาตจิ ากนา้ํ ทว่ มและนาํ้ แลง้ การปลอ่ ยนา้ํ เสยี ของโรงงานอตุ สาหกรรม และ
ปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างการประกอบอาชีพ วิถีชีวิต วัฒนธรรม และผลกระทบท่ีเกิดข้ึนกับชุมชน
แพรกหนามแดง โดยอาศัยจากการพูดคุยส่วนตัว เวทีแลกเปลี่ยนและระดมความคิดเห็น การพัฒนาและ
ปรับปรุงประตูก้ันน้ําแบบหับเผยจะเป็นเครื่องมือที่ได้จากการเรียนรู้จากปัญหาชุมชน และน�ำมาใช้ใน
การแกไ้ ขปัญหาความขัดแย้งของชุมชนแพรกหนามแดง
2) การน�ำเสนอสาร ชมุ ชนแพรกหนามแดงไดใ้ ช้กลยทุ ธ์ในการนำ� เสนอสาร ดงั น้ี
2.1) กลยุทธ์การจัดการความรู้ กระบวนการท่ีส�ำคัญในการเรียนรู้ คือ การถ่ายทอด
องคค์ วามรู้ ประสบการณ์ และการเรียนรขู้ องชุมชนด้วยกันเอง อาศยั ระบบการจดั การความรู้ เพ่อื สร้างให้
เกดิ การสง่ ผา่ นองคค์ วามรนู้ น้ั ๆ ระหวา่ งกนั และกนั กระบวนการจดั การความรู้ เปน็ การนำ� องคค์ วามรเู้ กยี่ ว
กบั ธรรมชาตกิ ารไหลของนา้ํ ทงั้ นาํ้ จดื และนาํ้ เคม็ ลกั ษณะของประตกู น้ั นา้ํ ทเี่ หมาะสมตามบรบิ ทการประกอบ
อาชพี และวถิ ชี วี ติ ความเปน็ อยขู่ องชมุ ชนแพรกหนามแดง มาจดั การใหเ้ ปน็ ระบบและนำ� มาถา่ ยทอดความรู้
ดงั กลา่ วใหช้ ุมชนแพรกหนามแดงท้ังฝง่ั นา้ํ จดื และนา้ํ เคม็
กระบวนการจัดการความรู้ของชุมชนแพรกหนามแดงที่ผ่านการถอดบทเรียนด้วย
ตวั เอง และการถอดบทเรียนจากกลมุ่ อยา่ งต่อเนอื่ ง โดยน�ำองค์ความรเู้ ก่ยี วกับลกั ษณะการประกอบอาชีพ
ธรรมชาตกิ ารขน้ึ ลงของนาํ้ ทะเล มาปรบั ปรงุ ใหเ้ หมาะสมกบั บรบิ ทการประกอบอาชพี ของเกษตรกรทงั้ นาํ้ จดื
และนา้ํ เค็ม โดยการจดั การความร้ขู องชมุ ชนแพรกหนามแดง แบง่ เป็น 2 ช่วง ไดแ้ ก่
(1) ช่วงก่อนด�ำเนินโครงการวิจัยชุมชน โดยความร่วมมือของหน่วยราชการ
รว่ มกบั ชมุ ชนแพรกหนามแดงฝง่ั นาํ้ จดื และนา้ํ เคม็ และจากการประชมุ ระหวา่ งหนว่ ยงานราชการและชมุ ชน
ได้มีการก�ำหนดกติกาเปิดประตูกั้นนํ้าร่วมกันตามลักษณะการข้ึนลงของนํ้าทะเล และลักษณะการเล้ียงกุ้ง
ของฝง่ั นา้ํ เคม็ หากมฝี นตกหนกั นาํ้ ทว่ มสามารถเปดิ ประตกู นั้ นา้ํ ไดท้ นั ทแี ละตอ้ งแจง้ ชมุ ชนฝง่ั นา้ํ เคม็ ทราบ
ลว่ งหนา้ ถึงอย่างไรปัญหาการเปดิ ปิดประตูกน้ั นา้ํ อย่างตอ่ เนอื่ ง แมจ้ ะมีการรว่ มกันเรยี นรูป้ ญั หาที่เกิดข้นึ
แตด่ ้วยปญั หาท่เี กดิ ขน้ึ มีหลายมิติ ทำ� ใหต้ อ้ งเรียนรแู้ ละแก้ไขปญั หาตามลกั ษณะปญั หาที่เกิดข้นึ เชน่ เมื่อ
เกิดน้ําท่วมฝั่งนํ้าจืดใช้เวลาในการเปิดประตูกั้นนํ้าระบาย 2 วันไม่สามารถระบายนํ้าได้หมด จึงต้อง
