Page 45 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 45
การใช้และพัฒนาสอื่ บคุ คลและเครือข่ายการสื่อสารเพ่อื การพัฒนาชมุ ชน 12-35
ความน�ำ
เครอื ขา่ ย เปน็ สง่ิ ทเี่ กดิ ขนึ้ มานานในอดตี เพราะตอ้ งอาศยั การพง่ึ พากนั ดงั ค�ำทว่ี า่ คนบา้ นเดยี วกนั
การลงแขกเกี่ยวข้าว ในสังคมตะวนั ตกเครอื ขา่ ยได้รบั การกลา่ วขานข้ึนในการรวมตัวของชุมชนชาวครสิ ต์
เพื่อท�ำหน้าที่ประสานงานและสะสมพลังจนสามารถเติบใหญ่ได้จนถึงปัจจุบัน (เสรี พงศ์พิศ, 2548) แต่
เครือข่ายกลับเริ่มลดหายความส�ำคัญลงไปเม่ือสังคมเร่ิมพัฒนาเป็นทุนนิยมที่ให้ความส�ำคัญต่อความโดด
เดีย่ ว
ในช่วงทศวรรษที่ 1970 เครือข่ายกลับได้รับการร้ือฟื้น ในแวดวงธุรกิจให้ความสนใจต่อการร่วม
มือกันท�ำงานแบบพันธมิตร เนื่องจากการแข่งขันแบบเก่าๆ ท่ีโดดเด่ียวอาจท�ำได้ยาก จึงต้องหันมาช่วย
กนั (เสรี พงศพ์ ศิ , 2548) ในเวลาเดยี วกนั ในฟากของการพฒั นาบนกระแสทางเลอื ก ไดเ้ รมิ่ ใหค้ วามสนใจ
ต่อผู้คน จึงเปลี่ยนทิศทางการพัฒนาจากรัฐสู่ประชาชนมาสู่การให้ประชาชนพัฒนาด้วยตนเอง เครือข่าย
จึงเป็นหน่ึงในเคร่ืองมือท่ีท�ำให้คนรวมตัวกันเพื่อร่วมกันพัฒนา เพราะเน้นการแลกเปลี่ยน ช่วยเหลือ
มากกวา่ การตักตวงผลประโยชน์ ในกรณีของสงั คมไทยคือช่วงหลงั ทศวรรษที่ 2520 เหตผุ ลสำ� คญั กค็ ือ
การวพิ ากษก์ ารพฒั นาในอดตี ทเี่ กดิ ขน้ึ จากรฐั มกั จะมปี ญั หา การครอบงำ� ความคดิ ไมต่ อบโจทยข์ องคนใน
ชมุ ชน จงึ เร่ิมให้ความสำ� คัญตอ่ วฒั นธรรม ภูมิปญั ญา คนในชุมชนและเครือข่าย
แต่อย่างไรก็ดี การที่จะท�ำให้เครือข่ายประสบความส�ำเร็จในการพัฒนาได้ อาจต้องมีการพัฒนา
เครือข่ายไปในคราวเดียวกัน โดยปกติชาวบ้านก็พัฒนาเครือข่ายอยู่แล้ว เช่น การเรียนรู้ การดูงาน แต่
สำ� หรบั ในทนี่ จ้ี ะเนน้ การพฒั นาเครอื ขา่ ยอยา่ งเปน็ ระบบ ทง้ั ในดา้ นจติ สำ� นกึ ความรู้ โครงสรา้ ง และทสี่ ำ� คญั
คือ การส่ือสาร เพื่อท่ีจะท�ำให้เครือข่ายมีความมั่นคงแข็งแรง เติบโต และการขยายเครือข่ายออกไปใน
อนาคต
