Page 46 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 46
12-36 การวางแผน การออกแบบและการผลติ สือ่ ชมุ ชน
เร่ืองท่ี 12.2.1
แนวคิดเบื้องต้นของเครือข่ายการส่ือสาร
1. ความหมายของเครือข่ายการส่ือสาร
กาญจนา แก้วเทพ (2558: 12-14) ให้ความหมายของเครือข่ายการสื่อสารว่า “เครือข่ายการ
สอ่ื สารเปน็ สว่ นหนงึ่ ของเครอื ขา่ ยประเภทหนง่ึ ทม่ี ภี ารกจิ หลกั คอื การสรา้ งความสมั พนั ธใ์ นดา้ นการสอ่ื สาร
เปน็ ส�ำคัญ นอกจากนัน้ ยงั ให้ความสนใจต่อแบบแผนหรือโครงสร้างของขา่ วสารในแต่ละเครอื ขา่ ย”
จากนยิ ามดา้ นตน้ พบวา่ เครอื ขา่ ยการสอื่ สาร เปน็ คำ� ทป่ี ระกอบดว้ ยคำ� วา่ “เครอื ขา่ ย” และ “การ
ส่อื สาร” ดังนัน้ หากจะเขา้ ใจถงึ ค�ำนใ้ี ห้ชัดเจนจำ� เป็นตอ้ งเข้าใจถึงคำ� สองคำ� นีก้ ่อน
ค�ำว่า “เครือข่าย” จะหมายถึง “การเช่ือมโยงกันของธาตุในหน่วยหรือระบบ” (Van Dijk,
2006: 24) และ “ตาข่ายแห่งความสัมพันธ์/รูปแบบการรวมตัวกันหรือการประสานงานที่โยงใยถึงกัน”
(กาญจนา แก้วเทพ, 2552: 401) นิยามดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า “เครือข่ายเป็นการเช่ือมโยงกันของท้ัง
สสาร ผคู้ น โดยหนว่ ยทเ่ี ลก็ ทส่ี ดุ คอื สองคนหรอื ธาตสุ องธาตแุ ละอาจมขี นาดใหญข่ นึ้ เรอ่ื ยๆ มกี ารโยงใยกนั
แต่จะมเี ปา้ หมายบางอย่างรว่ มกนั ”
กาญจนา แก้วเทพ (2552) เสริมว่า การรวมตัวกันของเครือข่ายสังคม นอกจากจะมีเป้าหมาย
ร่วมกันแล้ว ยังเกิดมาจากการ “ขาด” บางส่ิง การรวมกันก็เพื่อจะทำ� ให้เกิดการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
ตวั อยา่ งเชน่ คำ� ทว่ี า่ “เกลอื อยบู่ า้ นเหนอื พรกิ อยบู่ า้ นใต”้ “นำ�้ พง่ึ เรอื เสอื พงึ่ ปา่ ” “การลงแขก” จะหมายถงึ
การชว่ ยเหลอื แลกเปลย่ี นกนั นอกจากนนั้ แลว้ การรวมตวั เปน็ เครอื ขา่ ยยงั ตอ้ งมสี ำ� นกึ “การให”้ ไปพรอ้ ม
กนั เพื่อให้เครอื ข่ายมีลักษณะของการท้งั ใหแ้ ละรบั เครือข่ายจงึ จะดำ� รงอยไู่ ด้ ดงั นัน้ การรวมตัวกนั ของ
เครือข่ายเกษตรกรอินทรีย์ จึงมีเป้าหมายเพื่อจะแลกเปล่ียนความรู้ทั้งด้านการปลูกพืชไร้สารพิษ รวมถึง
ความร้ดู ้านการตลาด บางคนในกลุ่มอาจมีความรดู้ า้ นการปลกู แตอ่ าจไม่มีความรูด้ ้านการตลาด การรวม
เปน็ เครอื ขา่ ยจงึ เทา่ กบั เปน็ การใหแ้ ละรบั ไปในคราวเดยี วกนั และชว่ ยสรา้ งพลงั ในการดำ� เนนิ งานไดอ้ ยา่ งดี
ทง้ั น้ี หากเป็นการเชอ่ื มโยงของผ้คู นจะเรียกวา่ “เครือข่ายสงั คม” (social network) จะเป็นการ
รวมตัวกันของคน องค์กร ชมุ ชนประเทศ เพื่อเป้าหมายบางอยา่ ง แต่สมาชิกกย็ ังคงมีความเปน็ ตวั เองอยู่
ตวั อยา่ งเชน่ เครอื ขา่ ยศษิ ยเ์ กา่ เครอื ขา่ ยนกั ประวตั ศิ าสตร์ เครอื ขา่ ยเกษตรกร เครอื ขา่ ยประชาคมอาเซยี น
เครือข่ายแฟนคลับ ต่างมารวมตวั กนั บนเป้าหมายรว่ มกัน แตก่ ย็ งั คงลกั ษณะของตัวเอง
อนึ่ง กาญจนา แก้วเทพ (2552: 403) ไดเ้ ทยี บเคียงระหว่าง “กลุ่ม” กับ “เครือข่าย” จะพบได้
วา่ ในขณะทกี่ ลมุ่ จะมลี กั ษณะทเ่ี ขม้ งวดกวา่ คอื ทง้ั ความคดิ ประสบการณ์ การกระท�ำ พนั ธกจิ เปา้ หมาย
และช่วงเวลาท่ีพบกัน แต่เครือข่ายจะมีลักษณะท่ียืดหยุ่น นั้นก็หมายความว่า สมาชิกของเครือข่ายจะมี
อสิ ระมากกวา่
