Page 51 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 51
การใช้และพัฒนาส่อื บคุ คลและเครอื ขา่ ยการสือ่ สารเพอ่ื การพัฒนาชมุ ชน 12-41
สื่อมวลชนท้องถ่ิน คือ หนังสือพิมพ์แม่น�้ำ และการก้าวสู่เวทีสาธารณะ คือ เวทีตรังเคเสวนา เพื่อระดม
ความคดิ
ต่อมายุคท่ีสอง รวมพลปั้นแต่งสังคม เป็นช่วงขยับไปสู่สาธารณะมากข้ึน จัดเวทีเสวนาประชุม
วิสยั ทัศนท์ ับเที่ยงเมอื งน่าอยู่ ในชว่ งนี้ถือได้ว่า ต้องใชก้ ารส่ือสารทขี่ ยายตวั ขนึ้ จากยคุ แรก
สำ� หรบั ยคุ ทสี่ าม ชว่ งเตบิ โตแพรพ่ นั ธ์ุ เปน็ ชว่ งทเี่ รมิ่ ทำ� กจิ กรรม การขยายตวั ในวงกวา้ ง การเชอ่ื ม
โยงกับภาคอี ื่นๆ เพื่อใหเ้ กดิ การทำ� งานเพือ่ สรา้ งเมืองนา่ อยู่ ในชว่ งนีเ้ องจะตอ้ งตดิ ตอ่ ประสานกับคนอ่ืนๆ
กลุม่ พนั ธมิตร เทศบาล และใช้การส่อื สารที่หลากหลายเพ่อื ระดมพลงั
และยุคท่ีส่ี ช่วงปรับตัวเปล่ียนแปลง เป็นช่วงท่ีกิจกรรมเร่ิมหยุดลง เพราะส่วนหนึ่งกลุ่มคนเริ่ม
ถอยออกไป ซ่งึ มาจากหลายสาเหตุ ทงั้ กรณผี ดิ หวงั การขยายไปทำ� งานที่อื่น
กรณขี องเครอื ขา่ ยประชมคมแหง่ นแี้ สดงใหเ้ หน็ วา่ เครอื ขา่ ยมลี กั ษณะการเตบิ โตและตกตำ่� จำ� เปน็
ต้องเขา้ ใจธรรมชาติ และเข้าไปบรหิ ารจัดการเพอ่ื ใหเ้ ครอื ขา่ ยสามารถดำ� รงอยู่ไดต้ อ่ ไปอย่างยัง่ ยืน
4. ประเภทของเครือข่ายการสื่อสาร
เครือข่ายสามารถจ�ำแนกได้หลากหลายประเภทตามเกณฑ์ต่างๆ (กาญจนา แก้วเทพ, 2538,
2552 และ 2558, พระมหาสุทิตย์ อาภากโร, 2547 และชินสัคค สุวรรณอัจฉริย, 2549) สำ� หรับในท่ีนี้
จ�ำแนกเครือข่ายออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มแรก การพิจารณาจากเกณฑ์เครือข่ายท่ัวไป และกลุ่มท่ีสอง
การพจิ ารณาจากเกณฑด์ ้านการสอื่ สาร
4.1 ประเภทของเครือข่ายตามเกณฑ์เครือข่ายทั่วไป เครือข่ายในกลุ่มน้ีสามารถจ�ำแนกได้ออก
เปน็ 7 กลมุ่ คอื การถอื กำ� เนดิ ขนาดหรอื ระดบั ชนั้ พน้ื ท่ี ประเดน็ เปา้ หมาย ความเปน็ ทางการ และความ
สัมพนั ธข์ องคน
(1) การถือก�ำเนิด จะพจิ ารณาถงึ องค์กรเป็นผู้กอ่ กำ� เนดิ เครือข่าย เม่อื มคี วามแตกตา่ งกัน
ก็จะสง่ ผลต่อภารกจิ และบทบาทหน้าทท่ี ่ตี ่างกัน จำ� แนกได้เป็น 4 ลักษณะ คอื เครอื ข่ายขององคก์ รภาค
ประชาชน องคก์ รรฐั องคก์ รธุรกิจเอกชน และองค์กรพัฒนาเอกชน
เครือข่ายองค์กรภาคประชาชน เป็นการรวมตัวของประชมชนมีลักษณะการรวมตัวแบบ
ธรรมชาติ บนพนื้ ทท่ี ผ่ี คู้ นตอ้ งมกี ารรวมเพอ่ื ชว่ ยเหลอื กนั มคี วามสมั พนั ธแ์ นวนอน เชน่ เครอื ขา่ ยเกษตรกร
เครือขา่ ยลงแขก ในปัจจบุ นั ยงั เร่มิ ขยายสูเ่ ครอื ขา่ ยแฟนคลบั สว่ นเครือขา่ ยภาครัฐ เปน็ เครือขา่ ยท่ีรฐั เป็น
ผดู้ ำ� เนนิ การ มลี กั ษณะเปน็ แนวดง่ิ เนน้ การบรหิ ารจดั การเชงิ อำ� นาจ เชน่ เครอื ขา่ ยของกระทรวงมหาดไทย
เกษตรอ�ำเภอ เครือข่ายเช่นนี้ไม่ต่างไปจากเครือข่ายภาคธุรกิจ แต่จะเน้นมิติเศรษฐกิจมากว่า ส่วนเครือ
ข่ายองค์กรพัฒนาเอกชน เป็นเครือข่ายที่เติบโตในช่วงทศวรรษท่ี 2520 มีบทบาทที่จะท�ำหน้าท่ีในการ
พัฒนาชาวบ้านและเครือขา่ ยภาคประชาชน จึงมีการดำ� เนินการมลี ักษณะเนน้ แนวนอนมากกว่า
(2) ขนาดหรือระดับช้ัน เป็นการพิจารณาว่า เครือข่ายมีขนาดใหญ่หรือเล็ก ฟาน ไดฟ์
(Van Dijk, 2006: 26-27) จ�ำแนกเครือข่ายอาจแบ่งออกเป็น 4 ช้ัน จากเล็กสู่ใหญ่ คือ ระดับบุคคล
ระดบั กลมุ่ ชมุ ชน องค์กร ระดบั สังคม และระดับนานาชาติ
