Page 48 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 48
12-38 การวางแผน การออกแบบและการผลิตสอ่ื ชุมชน
อาศัยซงึ่ กนั และกัน การพง่ึ พากันน้ีเปน็ ไปได้ตง้ั แต่ ทรพั ยากร คน แรงงาน และแมก้ ระทง่ั ความรู้ ก็เป็น
ทุนอกี รูปแบบหนงึ่
5) เครือขา่ ยการสือ่ สารมีความสำ� คญั ในดา้ นการเปน็ พลงั ในการผลักดนั หมายถงึ เครอื ข่ายการ
สื่อสารจะเป็นเสมือนพลังในการผลักดันในการด�ำเนินงานในด้านต่างๆ ท้ังในด้านมิติการเมือง เศรษฐกิจ
และสงั คมวฒั นธรรม ยงิ่ มีการรวมตวั กันเท่าไรก็จะท�ำให้เกิดแรงผลกั ดันขนาดใหญ่ในการดำ� เนินงาน การ
เปลยี่ นแปลงในดา้ นตา่ งๆ เชน่ การรวมตวั เพอ่ื ผลกั ดนั การเมอื ง เศรษฐกจิ การรณรงคใ์ นดา้ นสขุ ภาพหรอื
การรณรงค์ในระดับชาติ ได้แก่ ขยะ การงดเหล้าบุหร่ี สิทธิของเด็ก สตรี คนชรา คนพิการ คนติดเช้ือ
HIV เป็นต้น
3. ลักษณะของเครือข่ายการส่ือสาร
เครอื ขา่ ยการสอื่ สารจะมลี กั ษณะสำ� คญั อยสู่ องดา้ นคอื องคป์ ระกอบเครอื ขา่ ย และวฏั จกั รของเครอื
ข่าย
3.1 องค์ประกอบเครือข่ายการส่ือสาร ภายใตค้ วามเปน็ เครอื ขา่ ยการสอ่ื สารทเี่ ขม้ แขง็ กาญจนา
แก้วเทพ (2552) ระบุว่า สามารถจ�ำแนกองค์ประกอบได้สามมิติ คือ มิติแรก จุดมุ่งหมายหรือจิตส�ำนึก
ร่วม มิติทสี่ อง การมโี ครงสรา้ ง และมิตทิ ่ีสาม การมกี ารส่อื สาร
มติ ิแรก จุดมุ่งหมายหรือจิตส�ำนึกร่วม จะหมายถงึ การท่ผี ู้คนในเครือขา่ ยจะมีจิตส�ำนึกรว่ มกนั
ในการด�ำเนินงาน ท้ังการให้และการรับรวมถึงจิตส�ำนึกของเครือข่ายของตน หากไม่มีก็จ�ำเป็นต้องท�ำให้
เกิดจติ ส�ำนึกร่วมกัน
มติ ิทีส่ อง โครงสร้างเครือข่าย หมายถงึ การพจิ ารณาถึงโครงสรา้ งการเกาะเกยี่ วกันของผู้คนใน
เครอื ขา่ ย เปรยี บไดก้ บั โครงสรา้ งของบา้ น หรอื การพจิ ารณาถงึ “ภาพรวมของเครอื ขา่ ย” วา่ จะมโี ครงสรา้ ง
อย่างไร นับตัง้ แต่
(1) “ขนาด” คือ มีขนาดเล็กหรือใหญ่
(2) “ส่วนประกอบย่อย” อะไรบา้ ง มีกลุ่มอะไรเกย่ี วโยงกบั เครอื ขา่ ย มใี ครสนับสนนุ
(3) ตำ� แหน่ง” ในเครือข่ายมอี ะไร ไดแ้ ก่
(3.1) ใครคือศนู ย์กลาง คือ ผทู้ ี่เป็นศนู ย์กลางหรือแกนนำ� (star) ของเครอื ข่าย
(3.2) หากเครอื ขา่ ยมขี นาดใหญก่ อ็ าจมกี ารเชอื่ มโยงดว้ ยผปู้ ระสานงาน (liaison) ทำ�
หนา้ ทต่ี ดิ ตอ่ สอ่ื สาร และหากมขี นาดใหญม่ ากๆ เชน่ ระดบั ประเทศ กอ็ าจมชี มุ สายยอ่ ยหรอื โหนด (node)
ชว่ ยประสานการทำ� งาน
(3.3) สมาชกิ (member) หรือบุคคลท่เี ข้ามาในเครือข่าย ที่มคี วามสนใจร่วมกัน มี
ความกระตอื รอื รน้ อยา่ งไรกด็ ี อาจมกี ารจ�ำแนกสมาชกิ บางคนออกไปเพม่ิ เตมิ เชน่ สมาชกิ ผโู้ ดดเดย่ี ว คอื
คนที่มีความเส่ียงหลุดออกไปภายนอก และสมาชิกที่มีหน้าท่ีเหมือนระหัดวิดน้�ำตรงชายเขต (boundary
spinning) ทำ� หนา้ ทีเ่ สมือนผู้ติดตอ่ กับภายนอกเครอื ข่าย
(3.4) พันธมิตร (alliances) คอื บคุ คลทอ่ี ยนู่ อกเครือขา่ ย แตจ่ ะท�ำหนา้ ที่ชว่ ยเหลือ
สนบั สนุนการดำ� เนินงานของเครือขา่ ย
