Page 53 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 53
การใชแ้ ละพฒั นาสื่อบคุ คลและเครือขา่ ยการสอ่ื สารเพื่อการพฒั นาชมุ ชน 12-43
การรณรงค์เพ่ือการลดเหลา้ ทง้ั น้ี มีสำ� นกั งานกองทุนสนับสนนุ การสรา้ งเสรมิ สุขภาพ (สสส.) เป็นเสมอื น
แมข่ ่ายในการสนบั สนนุ การด�ำเนินงาน (ณฐั วิภา สนิ สุวรรณ, 2559)
(6) ความเป็นทางการ ในส่วนนี้จะพิจารณาตามความเข้มงวดของเครอื ข่าย นบั ตัง้ แตก่ าร
รบั เขา้ เปน็ สมาชกิ มกี ารสมคั รเปน็ ลายลกั ษณอ์ กั ษร สมาชกิ จะมบี ทบาท มโี ครงสรา้ งเครอื ขา่ ย การสอ่ื สาร
ทชี่ ัดเจน เครอื ข่ายแบบนี้มักจะมตี ้นกำ� เนดิ จากรัฐ เอกชน องคก์ รพฒั นาเอกชน
ในทางตรงกนั ข้าม ถา้ รวมตัวกนั อย่างหลวมๆ โครงสรา้ งการสือ่ สารไม่เขม้ งวด จะเรยี กวา่
เครือข่ายที่ไม่เป็นทางการ ส่วนใหญ่แล้วมักจะเป็นการก่อเกิดขึ้นเอง เป็นเครือข่ายของประชาชน หรือ
องค์กรเอกชนบางแหง่
(7) ความสัมพันธ์ของคน สามารถจ�ำแนกได้สองแบบ คอื เครอื ขา่ ยใกล้ชิด และเครอื ขา่ ย
แบบห่างเหิน
หากเป็นกรณแี รก เครอื ข่ายใกลช้ ิด มักจะรวมตัวกันในลักษณะเปน็ เครอื ญาติ เชน่ มคี วาม
เชื่อ ภูมิหลัง ความชอบ ศาสนาเดยี วกนั ดงั เชน่ เครอื ข่ายประชาชน เครือข่ายคนบา้ นเดยี วกัน เครือขา่ ย
ลุ่มแม่น้�ำ ท�ำให้การส่ือสารมีความง่าย เพราะมีความใกล้เคียงกัน แต่ในอีกด้านก็อาจมีปัญหาการตัดโลก
ภายนอก ส่วนเครือข่ายอกี แบบคอื เครอื ขา่ ยแบบห่างเหิน หรอื เครือข่ายขยาย เปน็ เครือข่ายที่รวมตัวกนั
ไม่บ่อยคร้ัง อาจเป็นคนต่างพื้นท่ี มีความแตกต่างกันบนความเชื่อ ท�ำให้อาจไม่ค่อยเหนียวแน่น แต่ก็มี
ขอ้ ดตี รงทีม่ ีความรู้จากโลกภายนอกไดม้ ากกวา่
4.2 ประเภทของเครือข่ายตามเกณฑ์ด้านการส่ือสาร เครอื ขา่ ยในกล่มุ น้ีจะพจิ ารณาจากมิตกิ าร
ส่ือสาร โดยสามารถจำ� แนกได้ออกเป็นสองกลมุ่ คอื การรวมศนู ย์และการกระจาย และการรวมตวั แนวต้ัง
และแนวนอน ดงั นี้
(1) การรวมศูนย์และการกระจาย ฮาร์โรด์ เจ. เลยี จิตต์ (Harold J. Leajitt อา้ งถงึ ใน
กาญจนา แกว้ เทพ, 2558: 12-16-12-17) จำ� แนกเครอื ขา่ ยออกเปน็ สองรปู แบบ โดยใชแ้ งม่ มุ การรวมศนู ย์
และไม่รวมศนู ย์ เป็นหลัก
แบบแรก การรวมศูนย์ หมายถงึ การมศี นู ยก์ ลางในการดำ� เนนิ งานประสานงาน รวมอำ� นาจ
ทกุ อยา่ งไวต้ รงศนู ยก์ ลาง การสอื่ สารผา่ นแกนนำ� ความสมั พนั ธก์ นั ระหวา่ งสมาชกิ ดว้ ยกนั อาจมนี อ้ ย ทง้ั นี้
รปู แบบการสอ่ื สารสามารถจ�ำแนกแยกยอ่ ยไดอ้ ีก
(1.1) เครือขา่ ยการสอื่ สารแบบลกู โซ่ จะเนน้ การตดิ ตอ่ สอื่ สารจากสมาชกิ คนอน่ื ทอ่ี ยู่
ถดั ไป ปญั หาที่เกดิ ขึ้น ก็คอื การสือ่ สารจะติดต่อได้เพียงคนสองคน
ท้งั นี้ เครอื่ งหมาย × หมายถงึ คนท่ีเปน็ ศนู ยก์ ลาง
(1.2) เครือข่ายการสื่อสารแบบตัววาย มสี มาชกิ ตรงกลางทำ� หน้าที่ประสานส่งขอ้ มูล
ให้สมาชิกคนอื่นๆ แต่จะมีข้อดีกว่าแบบลูกโซ่ เพราะข้อมูลผ่านช่องทางการส่ือสารได้มากกว่าแทนท่ีจะ
สื่อสารผ่านคนถดั ไป
