Page 38 - ประวัติศาสตร์การเมืองและเศรษฐกิจไทย
P. 38
7-28 ประวัตศิ าสตร์การเมืองและเศรษฐกจิ ไทย
จงั หวดั หนองคาย คณะขา้ ราชการจงั หวดั ชยั ภมู ิ เปน็ ตน้ 58 การสนองตอบของขา้ ราชการในภมู ภิ าคเหลา่ น้ี
ไดน้ �ำมาสกู่ ารจดั ต้ังบริษัทจังหวัดเพ่ือเป็นบริษัทลกู ของบริษัทไทยนิยมพาณชิ ย์จำ� กดั ต่อไป
4. บริษัทจังหวัด
ภายหลงั การฉลองวนั ชาติ พ.ศ. 2482 พลตรหี ลวงพบิ ลู สงครามไดก้ ลา่ วสนุ ทรพจนใ์ นฐานะนายก-
รัฐมนตรีได้ส่งค�ำปราศรัยท่ีมีแนวความคิดท่ีจะสร้างวงการค้าไปยังข้าหลวงจังหวัดต่างๆ กระตุ้นเตือนแก่
บรรดาขา้ ราชการชน้ั ผใู้ หญใ่ หร้ บั ทราบนโยบาย และหาทางสง่ เสรมิ แนวความคดิ ใหเ้ ปน็ จรงิ ขนึ้ มา ตอ่ มามี
การเคลอื่ นไหวทจี่ ะตง้ั รา้ นคา้ ของคนไทยขนึ้ แตก่ ป็ ระสบปญั หาในเรอ่ื งของ “วงการคา้ ” ดงั กรณขี องจงั หวดั
ร้อยเอ็ดและหนองคายท่ีพยายามจะจัดให้มีร้านค้าของคนไทยขึ้น รัฐบาลก็เข้าใจปัญหาน้ีอย่างดี เพราะ
ขณะนั้นรัฐบาลก�ำลังด�ำเนินการที่จะจัดตั้งบริษัทไทยนิยมพาณิชย์จ�ำกัด เพ่ือการสร้าง “วงการค้า” ของ
คนไทยขน้ึ
การพยายามจดั ใหม้ รี า้ นคา้ ไทยขน้ึ ในจงั หวดั ตา่ งๆ นนั้ นอกจากจะมปี ญั หาเรอ่ื งสนิ คา้ แลว้ ปญั หา
ส�ำคัญที่สุด คือ ปัญหาเรื่องเงินทุนในการด�ำเนินการ แม้ว่าจะได้มีการจดทะเบียนบริคณห์สนธิไว้หลาย
จังหวัด แตก่ ย็ งั ไม่สามารถจดทะเบียนตั้งบริษัทไดส้ ำ� เร็จจนรฐั บาลต้องเขา้ มาชว่ ยเหลอื เรื่องเงินทนุ โดยท่ี
ประชุมคณะรัฐมนตรีเสนอว่ารัฐบาลควรสนับสนุนด้วยการกู้เงินจากกระทรวงการคลังมาร่วมทุนตั้งเป็น
บริษัทโดยให้กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงเศรษฐการเป็นผู้กู้ร่วมกันซ้ือหุ้นส่วนมาก แล้วมอบให้
ขา้ หลวงประจำ� จงั หวดั เปน็ ผถู้ อื หนุ้ แทน โดยการกเู้ งนิ นใี้ หป้ ฏบิ ตั ติ ามพระราชบญั ญตั จิ ดั การกเู้ งนิ ในประเทศ
เพอ่ื การอตุ สาหกรรมจากกระทรวงการคลงั
ต่อมากระทรวงมหาดไทยได้เจรจากับบริษัทไทยนิยมพาณิชย์จ�ำกัด ตกลงให้บริษัทไทยนิยมจะ
เข้าถือหนุ้ ในบรษิ ัทจงั หวดั 51 เปอรเ์ ซ็นต์ โดยรฐั บาลจะจ่ายเงนิ เขา้ ถือห้นุ ขณะเดยี วกันทางกระทรวงการ
คลงั ไดเ้ สนอแนวทางการดำ� เนนิ การคา้ ผกู ขาดวา่ จะมอบเกลอื และไพใ่ หแ้ กบ่ รษิ ทั จงั หวดั เปน็ ผจู้ ำ� หนา่ ย ซง่ึ
กไ็ ดเ้ รม่ิ จดทะเบยี นตง้ั บรษิ ทั แลว้ เสรจ็ ไปบางบรษิ ทั ซงึ่ คณะรฐั มนตรกี ต็ กลงตามทกี่ ระทรวงมหาดไทยเสนอ
โดยหลวงประดษิ ฐ์มนูธรรม ได้เน้นย�ำ้ เกย่ี วกับเรื่องการผูกขาดว่า “...การที่ให้การผูกขาดตัดตอนนนั้ ตอ้ ง
ใหป้ ระชาชนถือหุ้นมากๆ ถ้าให้กบั คน 2-3 เป็นผถู้ อื หนุ้ แลว้ ก็เท่ากับให้กับหมูค่ ณะ ถ้าราษฎรถอื หุ้นมาก
เทา่ กบั ใหก้ ารผูกขาดแก่ประชาชน ผลก็ตกอยูแ่ ก่ประชาชนเอง”59
การจัดต้ังบริษัทจังหวัด โดยบริษัทไทยนิยมพาณิชย์ เป็นผู้ถือหุ้นส่วนมากนั้น จนถึงวันที่ 30
มถิ ุนายน 2484 มีบรษิ ัทจังหวัดตง้ั ข้นึ แล้วรวม 66 จงั หวัด โดยระยะแรกประสบปัญหาการช�ำระเงนิ ค่าหนุ้
ของบริษัทไทยนิยมพาณิชย์ท่ีไม่สามารถที่จะช�ำระเงินท้ังส้ินได้ ท�ำให้การด�ำเนินงานของบริษัทจังหวัด
ไมส่ ามารถดำ� เนนิ ไปดว้ ยดี รฐั บาลจงึ เหน็ วา่ ควรใหร้ ฐั บาลเปน็ ผถู้ อื หนุ้ 51 เปอรเ์ ซน็ ต์ แทนบรษิ ทั ไทยนยิ ม
พาณิชย์ จ�ำกัด ส่วนหุ้นที่เหลือในส่วนของประชาชนนั้นควรให้บริษัทกึ่งราชการอื่นๆ มีส่วนร่วมหุ้นด้วย
โดยจะให้สิทธิแก่บริษัทไทยนิยมพาณิชย์ได้จองก่อนและให้จัดตั้งส�ำนักงานกลางบริษัทจังหวัดข้ึน เพื่อให้
58 หจช.มท.2.2.3 กลอ่ ง 4/115 ขา้ หลวงประจำ� จงั หวดั รอ้ ยเอด็ เสนอแนวความคดิ ทจี่ ะชว่ ยใหค้ นไทยคา้ ขายมายงั กระทรวง
มหาดไทย, หจช.มท.5 กล่อง 3/75 ข้าราชการเป็นผเู้ ริม่ ก่อการบริษทั การคา้ , หจช.(2)สร.0201.51/5 การจัดต้ังบรษิ ทั ไทยในจังหวดั
ตา่ งๆ 59 หจช.(2)สร.0201.51/5 การจัดตง้ั บริษัทไทยในจงั หวัดต่างๆ
