Page 36 - ประวัติศาสตร์การเมืองและเศรษฐกิจไทย

7-26 ประวัติศาสตรก์ ารเมืองและเศรษฐกจิ ไทย

ตอ่ มาบรษิ ัทขา้ วไทยยังได้ขยายเครอื ขา่ ยเข้าไปในธุรกจิ ท่ีสนับสนุนการค้าขา้ ว เช่น การธนาคาร
และการประกนั ภยั การเดนิ เรอื โดยมีเปา้ หมายทีจ่ ะให้ธุรกิจตา่ งๆ สนบั สนนุ ซง่ึ กนั และกัน โดยไดร้ ว่ มกบั
รัฐบาลจดั ตง้ั บริษทั ไทยเศรษฐกิจประกนั ภยั จำ� กดั โดยบริษทั ข้าวไทย จ�ำกดั ซ่ึงเคยเสยี คา่ ประกันภัยให้
กับบริษัทประกนั ภยั อืน่ ๆ ปีละจ�ำนวนมากเปน็ ผู้ถอื หนุ้ ของบริษทั น้กี ง่ึ หนึง่ การจดั ตงั้ บริษัทไทยเศรษฐกิจ
ประกนั ภยั จำ� กดั ของบรษิ ทั ขา้ วไทยน้ี เปน็ เพราะขณะนน้ั บรษิ ทั ไทยทท่ี ำ� ธรุ กจิ ประกนั ภยั ทรพั ยส์ มบตั แิ ละ
สินค้า ทั้งประเภทประกันไฟและประกันภัยทางทะเลตลอดจนตัวเรือ บริษัทที่มีอยู่ก็เป็นบริษัทขนาดเล็ก
ทีม่ ที นุ จดทะเบยี นเพยี ง 1 ลา้ นบาท ดงั นัน้ จึงเห็นควรใหม้ ีบรษิ ัทประกนั ภัยขนาดใหญ่และเปน็ บรษิ ัทของ
คนไทยไดต้ งั้ ขน้ึ แทนบรษิ ทั ตา่ งประเทศ50 อกี ทงั้ บรษิ ทั ขา้ วไทยตอ้ งเสยี คา่ ประกนั ภยั จำ� นวนมาก การเปดิ
ท�ำธุรกิจนี้นอกจากเป็นการขยายธุรกิจเข้าสู่ธุรกิจประกันภัย ยังช่วยให้เงินค่าประกันภัยอยู่ในบริษัทไทย
อีกดว้ ย

นอกจากนบ้ี รษิ ทั ขา้ วไทยยงั เขา้ จดั ตงั้ ธนาคารมณฑล (The Provincial Bank) ขน้ึ ใน พ.ศ. 2484
มีกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ 50 เปอร์เซ็นต์ และบริษัทข้าวไทยจ�ำกัด เป็นผู้ถือหุ้นประมาณ
45 เปอรเ์ ซน็ ตข์ องหนุ้ ทงั้ หมด การจดั ตงั้ ธนาคารมณฑลนก้ี เ็ พอื่ มาสนบั สนนุ กจิ การของบรษิ ทั ขา้ วไทย คอื
เป็นฐานทางการเงินที่สนับสนุนบริษัทข้าวไทยจ�ำกัดในการส่งข้าวขายให้ต่างประเทศ การด�ำเนินกิจการ
ของบรษิ ทั ขา้ วไทยมผี ลกำ� ไรทกุ ปจี นกระทงั่ ถงึ พ.ศ. 249251 จงึ ตกตา่ํ ลงเนอื่ งจากการเขา้ มามบี ทบาทของ
กลุ่มทหารท่ีท�ำรัฐประหาร 2490 ได้มีการเปลี่ยนแปลงการด�ำเนินการค้าข้าวให้ผลประโยชน์กับกลุ่ม
พวกพอ้ งของตน ทำ� ใหบ้ รษิ ทั ขา้ วไทยทเ่ี คยผกู ขาดการคา้ ขา้ วไดร้ บั ผลกระทบดงั จะกลา่ วถงึ ในเรอ่ื งที่ 7.3.3

2. บริษัทค้าพืชผลไทย จ�ำกัด
บรษิ ทั คา้ พชื ผลไทยจำ� กดั ตงั้ ขนึ้ ตามนโยบายของรฐั บาล จดทะเบยี นเมอื่ 3 กรกฎาคม 2482 โดย
กรมรถไฟถอื หนุ้ มากกวา่ 50 เปอรเ์ ซน็ ตส์ ว่ นทเ่ี หลอื ใหเ้ ฉพาะคนไทยเทา่ นนั้ ทจ่ี ะถอื หนุ้ ได5้ 2 บรษิ ทั คา้ พชื ผล
ไทยมีจุดมุ่งหมายด�ำเนินการค้าเครื่องอุปโภค และบริโภค ตลอดจนพืชผลภายในประเทศทุกชนิด โดย
อาศัยกรมรถไฟเป็นกลไกส�ำคัญในการด�ำเนินงาน โดยเฉพาะในธุรกิจค้าข้าว เริ่มจากการจัดต้ัง “แผนก
อ�ำนวยการจัดซ้ือข้าวเปลือก” เพื่อจัดซื้อข้าวเปลือกตามแนวทางรถไฟทั่วประเทศ น�ำมาป้อนโรงสีของ
บริษัทข้าวไทย จ�ำกัด พร้อมทั้งได้รับสิทธิพิเศษจากกรมรถไฟในการจ่ายตู้รถบรรทุกข้าวเปลือก และลด
ค่าระวางบรรทกุ ขา้ วเปลือกให้ 25 เปอร์เซน็ ตข์ องคา่ ระวางข้าวเปลอื กท่เี ก็บอย5ู่ 3 กอ่ นทจี่ ะมาจัดตัง้ บรษิ ัท
ค้าพืชผลไทยด�ำเนินงานแทนในรูปบริษทั จ�ำกดั การดำ� เนนิ งานของบริษทั คา้ พชื ผลไทยยังคงเกีย่ วข้องกับ
บริษัทข้าวไทย โดยอาศัยสิทธิพิเศษจากกรมรถไฟ ต่อมาต้องประสบกับปัญหาท่ีถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่า
ด�ำเนินงานลักษณะผูกขาดการขนส่งทางรถไฟและกีดกันบริษัทอ่ืนไม่ให้ได้รับความสะดวกในการขนส่ง54

50 ข่าวโฆษณาการ, 4,11 (พฤศจกิ ายน 2484), 2636-2637. 2475-2516 (กรงุ เทพฯ: สร้างสรรวิชาการ: โครงการ
51 พรรณี บวั เล็ก, วเิ คราะห์นายทนุ ธนาคารพาณชิ ยข์ องไทย พ.ศ.

หนังสือเล่ม5532สถหหานจบชงั นัส.(วอื2ิจท)สยั รี่ รสะ.ลงั0คกึ2มใ0น1.จโ5อฬุ 1ก/า4าลสงบอกราริษยณทัคุ ์มครหบ้าพา6วืชทิ รผยอลาบไลทนัยย,า ย2เ5อ2อ้ื 9น), 50. วนั ท่ี 19 ตลุ าคม 2520 (กรงุ เทพฯ: บญุ เจรญิ การพมิ พ,์
กำ� ปน่ั ทอง
2520), 9-1504. หจช.(2)สร.0201.51 กลอ่ ง 2/6 การจัดการประสานงานของบรษิ ัทตา่ งๆ ซ่งึ อยใู่ นความควบคมุ ของรฐั บาลไทย