Page 32 - การระหว่างประเทศของไทย
P. 32
9-22 การระหวา่ งประเทศของไทย
ปญั หาเรอื่ งงบประมาณ ดงั นนั้ สหรฐั อเมรกิ าจงึ กดดนั ใหญ้ ปี่ นุ่ เพม่ิ ความรบั ผดิ ชอบดา้ นความมน่ั คง กระแส
กดดนั เหลา่ นี้ทำ� ให้ญีป่ ุ่นจำ� เป็นต้องปรับนโยบายด้านความมั่นคง15
หลักฐานท่ีแสดงให้เห็นถึงบทบาทใหม่ทางด้านความมั่นคงท่ีเพิ่มข้ึนของญ่ีปุ่นในภูมิภาค คือ
การประกาศหลักการมิยาซะวา (Miyazawa Doctrine) ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2535 โดยนายเคอิชิ
มยิ าซะวา นายกรัฐมนตรีของญ่ปี ุ่น เม่อื คร้ังมาร่วมประชุมสุดยอดอาเซยี นทส่ี งิ คโปร์ และนบั เป็นครั้งแรก
ในประวตั ศิ าสตรช์ ว่ งหลงั สงครามโลกครง้ั ที่ 2 ทญ่ี ปี่ นุ่ ประกาศจดุ ยนื ในเรอ่ื งความมนั่ คง โดยนายกรฐั มนตรี
มิยาซะวามองว่าน่าจะมีการจัดต้ังสถาปัตยกรรมด้านความม่ันคงในภูมิภาค หรือ Regional Security
Architecture นน่ั คอื ควรมกี ลไกหารอื ดา้ นความมน่ั คงทสี่ ำ� คญั ในภมู ภิ าค นคี่ อื ขอ้ เสนอของญปี่ นุ่ ซงึ่ ตอ่ มา
ไดร้ บั ความเห็นชอบจากอาเซียน และในทีส่ ดุ ไดพ้ ฒั นาเป็น ASEAN Regional Forum (ARF) ขน้ึ ใน
ค.ศ. 1994 ญป่ี นุ่ ขยายบทบาทดา้ นความมนั่ คงในเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใตเ้ หน็ ไดจ้ ากบทบาทของญป่ี นุ่ ใน
การฟื้นฟูกัมพูชาโดยญ่ีปุ่นเข้าร่วมใน UNTAC ซ่ึงเป็นกองก�ำลังสหประชาชาติท่ีมีบทบาทในการฟื้นฟู
กัมพชู าหลังเกดิ สงครามกลางเมือง บทบาทของญ่ปี นุ่ ในการฟืน้ ฟูกมั พูชาคร้ังน้ถี ือเปน็ บทบาทครัง้ แรกใน
ประวตั ศิ าสตรภ์ ายหลงั สงครามโลกครง้ั ท่ี 2 ทญ่ี ปี่ นุ่ ไดส้ ง่ กองกำ� ลงั ทหารไปรว่ มกบั กองกำ� ลงั ของสหประชาชาติ
ในยคุ หลงั สงครามเยน็ การดำ� เนนิ นโยบายทส่ี ำ� คญั ของไทยคอื การรกั ษาดลุ ยภาพดา้ นความสมั พนั ธก์ บั ทง้ั
จีน ญี่ปุ่นและสหรฐั อเมริกา ในขณะที่ญป่ี ุ่นเองพยายามเพิม่ บทบาทด้านความมั่นคงเพื่อถ่วงดลุ อำ� นาจกับ
จนี และปอ้ งกนั ไม่ใหจ้ นี ขยายอิทธิพลลงมาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ท้งั นี้ “ไทยไม่มีข้อสงวน” ในการท่ี
ญป่ี นุ่ จะเพม่ิ บทบาทดา้ นการทหารเพอ่ื คานอำ� นาจกบั จนี เนอื่ งจากประวตั ศิ าสตรค์ วามสมั พนั ธร์ ะหวา่ งไทย
กบั ญป่ี นุ่ ดมี าตลอด ทงั้ นไี้ ทยดำ� เนนิ นโยบายดา้ นความมน่ั คงและการทหารทส่ี อดรบั กบั ญป่ี นุ่ เปน็ อยา่ งดใี น
ยคุ หลงั สงครามเยน็ ซึ่งเป็นยุคท่ีญป่ี ุ่นต้องการเพิ่มบทบาทดา้ นการทหารเพอ่ื ถว่ งดลุ อ�ำนาจกับจนี 16
ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งไทยกบั ญปี่ นุ่ ดา้ นเศรษฐกจิ ในยคุ หลงั สงครามเยน็ ด�ำเนนิ อยบู่ นพนื้ ฐานความ
เปน็ มติ รทใ่ี กลช้ ดิ โดยญปี่ นุ่ เปน็ คคู่ า้ อนั ดบั 1 ของไทยตลอดชว่ งหลงั สงครามเยน็ เหน็ ไดจ้ ากชว่ งกอ่ นเกดิ
วิกฤติเศรษฐกิจไทยน�ำเข้าสินค้าจากญ่ีปุ่นประมาณร้อยละ 30 แต่เม่ือเกิดวิกฤติเศรษฐกิจใน ค.ศ. 1997
การคา้ ระหวา่ งไทยกบั ญป่ี นุ่ ลดลงเปน็ อยา่ งมาก อยา่ งไรกต็ ามญป่ี นุ่ ยงั คงเปน็ คคู่ า้ อนั ดบั 1 ของไทยโดยใน
ค.ศ. 1998 หลงั วกิ ฤตเิ ศรษฐกจิ ไทยนำ� เขา้ สนิ คา้ จากญป่ี นุ่ คดิ เปน็ รอ้ ยละ 23.7 ของการนำ� เขา้ ทง้ั หมด โดย
ญป่ี นุ่ สง่ ออกมายงั ไทยรอ้ ยละ 2.4 (เปน็ อนั ดบั 10 ของการสง่ ออกของญป่ี นุ่ ) ในขณะทญ่ี ป่ี นุ่ นำ� เขา้ จากไทย
ร้อยละ 2.9 โดยไทยเป็นแหล่งน�ำเขา้ อันดบั 9 ของญ่ีปุ่น ญีป่ นุ่ ได้เปรยี บดลุ การคา้ ตอ่ ไทยเปน็ ปรมิ าณสูง
และต่อเน่ืองมาตั้งแต่ครงึ่ หลังของทศวรรษ 1980 เนื่องจากการเจริญเติบโตทางเศรษฐกจิ ของไทยและการ
ลงทุนของญปี่ นุ่ ท่ีเพมิ่ มากข้ึน ทำ� ให้มีการน�ำเข้าสนิ คา้ ทุนเพิม่ มากข้นึ 17
15 ประภสั สร์ เทพชาตรี, เอกสารการสอนชดุ วิชาความสัมพนั ธร์ ะหว่างไทยกับตา่ งประเทศ, 25-26.
16 ประภัสสร์ เทพชาตร,ี เอกสารการสอนชุดวิชาความสมั พนั ธ์ระหวา่ งไทยกับตา่ งประเทศ, 27-28.
17 ศูนย์สารสนเทศเศรษฐกิจการค้า กรมเศรษฐกิจการพาณิชย์, “ตลาดส่งออกส�ำคัญของไทย ปี พ.ศ. 2539-2542
(มกราคม-พฤษภาคม)” http://www.moc.go.th/thai/dbe/stat/tra_th/statab5.html (สืบค้นเมอ่ื วันที่ 20 กรกฎาคม 2560).
