Page 28 - การระหว่างประเทศของไทย
P. 28
9-18 การระหวา่ งประเทศของไทย
เรื่องที่ 9.1.3
ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับญ่ีปุ่นในยุคสงครามเย็น
ภายหลงั สงครามโลกครง้ั ท่ี 2 ยตุ ลิ ง สหรฐั อเมรกิ ามบี ทบาทสำ� คญั ในการกำ� หนดนโยบายตา่ งประเทศ
ของญ่ีปุ่น รวมทั้งการก�ำหนดความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของญี่ปุ่นตลอดช่วงสงครามเย็น8 ญ่ีปุ่นได้
ก�ำหนดกรอบยุทธศาสตร์ด้านการต่างประเทศว่าญี่ปุ่นให้ความส�ำคัญกับบทบาทด้านเศรษฐกิจและแสดง
บทบาทดา้ นการเมอื งและความมน่ั คงนอ้ ยทสี่ ดุ ทง้ั นญ้ี ป่ี นุ่ จะใหส้ หรฐั อเมรกิ าท�ำหนา้ ทเี่ ปน็ หลกั ประกนั ความ
มนั่ คงใหญ้ ปี่ นุ่ และภมู ภิ าคเอเชยี ตลอดชว่ งสงครามเยน็ การดำ� เนนิ นโยบายตา่ งประเทศญปี่ นุ่ ตงั้ อยบู่ นหลกั
การโยชิดะ (Yoshida Doctrine) ทก่ี ำ� หนดยทุ ธศาสตรใ์ นการด�ำเนนิ นโยบายตา่ งประเทศญป่ี นุ่ ท่ีมุ่งเนน้
ในด้านเศรษฐกิจเป็นส�ำคัญ โดยไม่เน้นบทบาททางด้านการทหาร9 หลักการโยชิดะมาจากช่ือของชิเงะรุ
โยชดิ ะ (Shigeru Yoshida) นายกรฐั มนตรคี นแรกของญปี่ นุ่ ภายหลงั สงครามโลกครง้ั ที่ 2 นอกจากนก้ี าร
สนิ้ สดุ สงครามโลกครงั้ ที่ 2 เวทคี วามสมั พนั ธร์ ะหวา่ งประเทศถกู ปกคลมุ ไปดว้ ยบรรยากาศของสงครามเยน็
สงครามเยน็ คือ สภาวะความขดั แยง้ ระหวา่ งมหาอ�ำนาจ 2 ฝา่ ย ท่มี อี ุดมการณท์ างการเมืองแตกต่างกนั
โดยมกี ารแขง่ ขนั กนั ระหวา่ ง 2 คา่ ย คอื คา่ ยโลกเสรที มี่ สี หรฐั อเมรกิ าเปน็ หวั หนา้ คา่ ย และคา่ ยคอมมวิ นสิ ต์
ที่มีสหภาพโซเวยี ตเป็นหัวหน้าคา่ ย แต่ละคา่ ยตา่ งแสวงหาพันธมิตรลูกคา่ ยโดยการแขง่ ขนั กนั และมีการ
ใชเ้ ครอ่ื งมอื ทางจติ วทิ ยาในการโฆษณาชวนเชอื่ และการทำ� สงครามตวั แทน ในยคุ สงครามเยน็ ทง้ั ประเทศไทย
และญปี่ นุ่ ตา่ งเลอื กสงั กดั คา่ ยโลกเสรที ม่ี สี หรฐั อเมรกิ าเปน็ ผนู้ ำ� คา่ ย ตลอดชว่ งสงครามเยน็ สหรฐั อเมรกิ าได้
สรา้ งเครอื ขา่ ยความสมั พนั ธท์ างเศรษฐกจิ ในภมู ภิ าคโดยการเชอ่ื มโยงความสมั พนั ธท์ างดา้ นเศรษฐกจิ ของ
สหรัฐอเมรกิ า ญ่ีปุ่น และประเทศในเอเชยี ตะวันออกเฉียงใตเ้ ข้าดว้ ยกัน รวมทงั้ เร่งพัฒนาญปี่ ่นุ ให้เข้มแขง็
และเขา้ รว่ มเปน็ พนั ธมติ รกบั สหรฐั อเมริกาในการเผชิญหน้ากับสหภาพโซเวียตและจีนในภูมิภาค10
ญป่ี ่นุ ดำ� เนนิ นโยบายตา่ งประเทศในยคุ สงครามเย็นท่ีมงุ่ เนน้ บทบาทดา้ นเศรษฐกจิ เปน็ หลัก โดย
ญป่ี นุ่ มบี ทบาทอยา่ งมากในความสมั พนั ธท์ างดา้ นเศรษฐกจิ กบั ประเทศตา่ งๆ รวมทงั้ ประเทศในเอเชยี ตะวนั
ออกเฉยี งใต้ ไทยและญปี่ นุ่ ไดฟ้ น้ื ฟคู วามสมั พนั ธท์ างการทตู ในเดอื นเมษายน ค.ศ. 1952 มกี ารแลกเปลยี่ นบนั ทกึ
ชว่ ยจ�ำวา่ ดว้ ยการก�ำหนดให้สญั ญาตา่ งๆ มผี ลบังคบั ใชใ้ หม ่ นบั จากนั้นปฏสิ มั พนั ธแ์ ละการแลกเปลีย่ น
ระหวา่ งไทยกับญป่ี ุ่นในยุคสงครามเยน็ มขี น้ึ อยา่ งสมำ�่ เสมอ จอมพล ป. พิบลู สงคราม เปน็ นายกรฐั มนตรี
คนแรกที่เยือนญ่ีปุ่นใน ค.ศ. 1955 นายกรัฐมนตรีโนโบสุเกะ คิชิ เป็นนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นคนแรก
8 Wolf Mendl, Japan’s Asia Poliicy: Regional Security and Global Interests, (London: Routledge 1995),
28-29.
9 ประเสรฐิ จิตตวิ ฒั นพงศ์, การเมอื งและนโยบายต่างประเทศญี่ปนุ่ , 170.
10 Shiraishi Takashi, “Asia’s Regional Order: A Two-Century Perspective”, Japan Echo 27, no.3 (June
2000): 9.
