Page 50 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์

7-40 ทฤษฎแี ละการวิจารณภ์ าพยนตร์
หลายประการ โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ ในชว่ งหลงั ยคุ อตุ สาหกรรม การประเมนิ ตวั หนงั ดว้ ยทฤษฎใี ดทฤษฎหี นง่ึ
กด็ จู ะไม่สอดคล้องกับตวั ส่ือภาพยนตร์

แต่ส่ิงท่ีนักศึกษาต้องท�ำความเข้าใจและส�ำคัญอย่างยิ่งก็คือ ภาพยนตร์โพสต์โมเดิร์น (หรือ
ภาพยนตรใ์ นยคุ หลงั สมยั ใหม)่ มสิ ามารถถกู ประเมนิ คณุ คา่ วจิ ารณ/์ ตดั สนิ เหมอื นภาพยนตรอ์ นื่ ๆ เนอื่ งจาก
วธิ คี ดิ วธิ กี ารเลา่ เรอื่ ง วธิ กี ารตดั ตอ่ การประกอบสรา้ งทงั้ หมด ถกู จดั วางโดยมไิ ดค้ ำ� นงึ ถงึ หลกั เกณฑแ์ บบ
เกา่ ทเ่ี รยี กวา่ grand narrative เช่น ภาพยนตร์โพสตโ์ มเดิร์นไมส่ นใจการตัดตอ่ แบบต่อเนอ่ื งตามล�ำดับ
เวลา เพ่ือสร้างความจริงในใจผู้ชม เน่ืองจากความจริงมิได้มีหน่ึงเดียว และถูกตีความใหม่ได้เสมอ เช่น
ภาพยนตร์หลายเร่ืองเสนอแนวคิดว่า โลกเสมือนในสื่อออนไลน์อาจจะ “จริงยิ่งกว่า” โลกท่ีเราใช้ชีวิตอยู่
เป็นตน้

การวิเคราะห์วิจารณ์ภาพยนตร์จึงต้องท�ำด้วยความระมัดระวัง และค้นหาความรู้ รวมท้ังบริบท
ตา่ งๆ รวมทงั้ ทำ� ความเขา้ ใจบรบิ ทสงั คมทเี่ ปลย่ี นไป เขา้ ใจอทิ ธพิ ลของนกั คดิ ตา่ งๆ ดงั ทกี่ ลา่ วมาแลว้ การ
ประเมินคุณค่าของภาพยนตร์เหล่านี้มีความซับซ้อนและไม่อาจยืนอยู่บน “ความจริงของโลกยุคสมัยใหม่
(modernity)” เช่นทฤษฎภี าพยนตร์ในยุคก่อนทศวรรษ 1970 ทเี่ รียกวา่ ทฤษฎภี าพยนตรค์ ลาสสกิ หรอื
classical film theory ทัง้ รปู แบบนิยม และสจั นิยม

การจัดว่าภาพยนตร์เรื่องใดเป็นแนวโพสต์โมเดิร์นเป็นเรื่องยาก และเป็นท่ีถกเถียงกันเสมอ
อยา่ งไรกต็ ามภาพยนตรท์ ถี่ กู จดั วา่ เปน็ ภาพยนตรโ์ พสตโ์ มเดริ น์ โดยมกั จะถกู กลา่ วถงึ เสมอในการจดั อนั ดบั
ของนกั วจิ ารณ์ หรอื นกั วชิ าการภาพยนตร์ โดยในเวบ็ ไซตข์ อง Taste of Cinema–Movie Reviews and
Classic Movie Lists ไดใ้ ห้รายชอ่ื ภาพยนตร์ทไ่ี ดร้ ับการยกย่องในแนวทางโพสต์โมเดริ น์ เชน่ Monty
Python and the Holy Grail (1975) Blade Runner (1982) Blue Velvet (1986) Sex, Lies, and
Videotape (1989) Chungking Express (1994) Pulp Fiction (1994) Dead Man (1995) Scream
(1996) Austin Powers: International Man of Mystery (1997) The Big Lebowski (1998) The
Truman Show (1998) Fight Club (1999) The Matrix (1999) Memento (2000) Inception (2010)
Midnight in Paris (2011) La La Land (2016) (Deo, July 8, 2014)

ส�ำหรับผู้ก�ำกับภาพยนตร์ท่ีได้รับการกล่าวถึงในภาพยนตร์สายโพสต์โมเดิร์น เช่น วู้ดดี้ อัลเลน
(Woody Allen), พอล ธอมสั แอนเดอสัน (Paul Thomas Anderson), เวส แอนเดอรส์ ัน (Wes An-
derson), ทิม เบอร์ตนั (Tim Burton), พ่ีนอ้ งโคเอน โจเอลและอีธาน โคเอน (The Coen Brothers:
Joel Coen and Ethan Coen), ฮลั ฮาร์ทลีย์ (Hal Hartley), ไมเคลิ เฮเนเก้ (Michael Haneke), จิม
จามุช (Jim Jarmusch), ชาลี คฟั แมน (Charlie Kaufman), เดวดิ ลนิ ช (David Lynch), ครสิ โตเฟอร์
โนแลน (Christopher Nolan), อลนั พารเ์ กอร์ (Alan Parker), ริดลยี ์ สกอ็ ต (Ridley Scott) และ
เควนตนิ ทาแรนตโิ น่ (Quentin Tarantino)

สำ� หรบั ภาพยนตรไ์ ทย การถกเถยี งในแนวคดิ โพสตโ์ มเดริ น์ ยงั ไมจ่ รงิ จงั และตอ่ เนอ่ื ง แตม่ นี กั เขยี น
บางรายไดก้ ลา่ วถงึ ภาพยนตรเ์ รอ่ื ง ฟา้ ทะลายโจร (วศิ ษิ ฏ์ ศาสนเทยี่ ง, 2543) หมานคร (วศิ ษิ ฏ์ ศาสนเทยี่ ง,
2547) และภาพยนตรข์ องอภชิ าตพิ งศ์ วรี ะเศรษฐกุล หลายเร่ืองทม่ี ลี กั ษณะหวนอดีต ผสมผสานโลกจรงิ