Page 45 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
P. 45
แนวคดิ ภาพยนตรห์ ลังทศวรรษ 1970 7-35
จะเหน็ วา่ มมุ มองของกดิ เดน้ ส์ ระบถุ งึ สถาบนั หรอื ระบบขนาดใหญท่ โี่ ลกในยคุ สมยั ใหมถ่ กู ควบคมุ
และสภาพทค่ี นเราตอ้ งเผชญิ ในยคุ อตุ สาหกรรม แตเ่ มอ่ื กลา่ วถงึ คณุ ลกั ษณะเดน่ หรอื แนวคดิ ความเชอื่ ของ
นกั คดิ ในยุคสมัยใหม่น้นั จะประกอบไปด้วย รัฐชาติและระบบนานาชาติของรัฐต่าง ๆ ที่ขับเคลื่อนระบบ
ทุนนิยมบนฐานของทรัพย์สินเอกชน ระบบอุตสาหกรรม องค์กรขนาดใหญ่ ระบบราชการ การครอบง�ำ
ของวตั ถนุ ยิ ม เหตผุ ล และคณุ คา่ วฒั นธรรมของปจั เจกชน รวมทง้ั การแบง่ แยกอยา่ งเปน็ ทางการระหวา่ ง
ความเป็นส่วนตัวและความเป็นสาธารณะ (Hall, Held & McLennan, 1992, p. 3)
กลา่ วโดยสรปุ คอื แนวคดิ ทโี่ ดดเดน่ ของ “ความเปน็ สมยั ใหม”่ (modernity) ประกอบดว้ ย (ธเนศ
อาภรณส์ วุ รรณ, 2559, น. IV)
1. ความเปน็ ปัจเจกบคุ คล
2. เสรีภาพในการแสดงออกและอิสระในความคดิ
3. การมีส่วนรว่ มทางการเมอื ง
4. การโต้แย้งอย่างเปดิ เผย และเปน็ เหตุผล
5. การสอบคน้ และเชอื่ ถอื วทิ ยาศาสตร์
เม่ือพิจารณาจากความเป็นสมัยใหม่ ดังกล่าว จะพบว่าเก่ียวเนื่องมาถึงแขนงวิชาต่างๆ รวมท้ัง
การสรา้ งและการศกึ ษาทฤษฎภี าพยนตรใ์ นชว่ งกอ่ นทศวรรษ 1970 โดยมภี าพยนตรจ์ ำ� นวนมากทแี่ สดงถงึ
ความเชอ่ื ถอื ทางวทิ ยาศาสตร์ เสรภี าพ และการมสี ว่ นรว่ มทางการเมอื ง จนกระทง่ั โลกไดเ้ ขา้ สยู่ คุ หลงั สมยั
ใหม่
ยุคหลังสมัยใหม่ ก็คือยุคท่ีไม่เชื่อในคุณลักษณะของยุคสมัยใหม่ หรืออาจกล่าวได้ว่า โลกได้ถูก
เปล่ียนแปลงไปด้วยบริบทมากมายหลายประการ จนคุณลักษณะของยุคสมัยใหม่ไม่สอดคล้องกับโลกท่ี
ก�ำลังด�ำเนนิ ไป เช่น ไม่เช่ือในระบบเหตุผลท่ีมีอยู่ตายตัว ไม่เชื่อในความจริงหน่ึงเดียว สิ่งต่าง ๆ ในโลก
น้ีเกิดขึ้นจากปะติดปะต่อใหม่ของสิ่งเก่า และสภาวะลํ้าจริง (hyperreality) ผลทดสอบทางวิทยาศาสตร์
มิใช่ความจริงหนึ่งเดียว ดังที่ศาสตราจารย์ ดร.สุภางค์ จันทวานิช ระบุว่า
“ทุกสิ่งกลายเป็นส่ิงท่ีตัดสินไม่ได้ ระหว่างความสวย น่าเกลียด ซ้าย-ขวา (ในการเมือง)
เร่ืองจริง-เท็จ (ในสื่อ) ความมีประโยชน์-ไร้ประโยชน์ (สิ่งของ) ความเป็นธรรมชาติ-เป็นส่ิงท่ี
ถูกสร้าง เพราะการผลิตซ้ําและท�ำจ�ำลองท�ำใหม่หรือท�ำซํ้า จนทุกอย่างปนเปกันหมด ส่ิงที่เรียกว่า
ความจรงิ มสี ง่ิ ที่ จรงิ เหนอื กวา่ ... สงั คมโพสตโ์ มเดริ น์ ปฏเิ สธปรชั ญา คำ� อธบิ ายทฤษฎแี ละระบบคณุ คา่
ของสงั คมสมยั ใหม่ จงึ เปน็ สงั คมทอ่ี ยใู่ นสภาวะไรร้ ะเบยี บ... ความรหู้ รอื ความจรงิ เปน็ เพยี งวาทกรรม
ชุดหน่งึ เท่าน้ัน (สภุ างค์ จันทวานิช, 2557, น. 314-315)
งานของนกั คดิ คนสำ� คญั ของยคุ นเี้ กดิ ขน้ึ ในราวทศวรรษ 1960-1970 นกั คดิ ทถ่ี กู จดั อยใู่ นสายโพสต์
โมเดริ น์ มหี ลายคนทโ่ี ดดเดน่ เชน่ มเิ ชล ฟโู ก้ (Michel Foucault) ฌอง โบดรยิ ารด์ ์ (Jean Baudrillard)
