Page 40 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
P. 40
7-30 ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
1990 ทฤษฎเี กย์และเลสเบ้ียนได้พฒั นามาเปน็ ทฤษฎีเควียร์ ซ่ึงตั้งค�ำถามต่อเพศสภาพ และเพศวิถี โดย
มีประเด็นด้านเชื้อชาติ ชนช้ัน และชาติพันธุ์เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย (Branigan and Buckland, 2015)
2. บรรทดั ฐานรกั ตา่ งเพศ และการใหค้ า่ เพศสภาพคชู่ าย-หญงิ มากเกนิ ไป เปน็ ตน้ ตอของปญั หา
สังคม เทเรซา เดอ ลอว์เรติส (Teresa de Lauretis) เปน็ ผบู้ ัญญตั ศิ ัพท์ค�ำวา่ Queer Theory ในงาน
สัมมนาท่ีมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย แห่งเมืองซานตา ครูซ ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1990 (Branigan
and Buckland, 2015, p. 385) ลอว์เรติสตอ้ งการจะทา้ ทายความรูก้ ระแสหลกั ท่ีตกผลกึ อยใู่ นวงการเกย์
และเลสเบ้ยี นในชว่ งเวลานน้ั ท้งั น้ี นฤพนธ์ ด้วงวเิ ศษ ไดอ้ ธิบายความคิดพ้ืนฐานเก่ยี วกับทฤษฎีเควยี ร์ว่า
“เควียรแ์ ละกระบวนทัศนห์ ลงั ยุคสมยั ใหม่ (Postmodern Paradigm) ไดต้ ั้งข้อสงั เกตและ
ตง้ั คำ� ถามตอ่ การจดั ระเบยี บคตู่ รงขา้ มวา่ ทำ� ใหเ้ กดิ การแบง่ แยกกดี กนั ทางสงั คมใชห่ รอื ไม่ เพราะการ
สร้างระบบคู่ตรงข้ามจะมาพร้อมกับการจัดช่วงช้ันทางสังคม ซ่ึงจะมีด้านหนึ่งดีกว่าอีกด้านหนึ่ง
เช่น การจัดประเภทของเพศตามสรีระ เพศชายจะถูกยกให้เหนือกว่าเพศหญิง เพศชายจะเปรียบ
เสมือนความแข็งแรง ส่วนเพศหญิงคือความอ่อนแอ การจัดเพศภาวะแบบน้ีถูกวิจารณ์จากแนวคิด
สตรีนิยมหรือเฟมินิสต์ว่าเป็นอคติของสังคมที่ปกครองโดยผู้ชาย ผู้หญิงจึงถูกมองในเชิงลบและถูก
ปดิ กน้ั จากสังคม...
การจบั คเู่ พศหญงิ เพศชายเพื่อตอบสนองการสรา้ งครอบครวั และการมีบุตรเปน็ อุดมการณ์
ของทนุ นยิ มสมยั ใหมท่ ส่ี อดคลอ้ งกบั คำ� สอนในครสิ ตศ์ าสนา วฒั นธรรมตะวนั ตกจงึ ใหค้ วามหมายตอ่
เพศสัมพันธ์ระหว่างหญิงชายว่าเป็นสิ่งท่ีถูกต้องและเป็นธรรมชาติ บรรทัดฐานของรักต่างเพศ
(Heteronormativity) (Warner 1998) จึงมีความเข้มแข็งและมีอ�ำนาจในการจัดระเบียบสังคม
คู่ความสัมพันธ์ทางเพศที่ไม่สอดคล้องกับการสร้างครอบครัวและการมีบุตรจะถูกปฏิเสธ และถูกดู
หมน่ิ เหยยี ดหยาม...
เควยี รช์ ใ้ี หเ้ หน็ วา่ สงั คมตะวนั ตกเตบิ โตมาพรอ้ มกบั ความรแู้ บบวทิ ยาศาสตรแ์ ละครสิ ตศ์ าสนา
และใชร้ ะบบทนุ นยิ มในการพฒั นาเศรษฐกจิ ใชร้ ะบอบประชาธปิ ไตยในการปกครองสงั คม อดุ มการณ์
เหล่านี้ล้วนมาจากบรรทัดฐานรักต่างเพศแทบท้ังส้ิน ดังนั้น ไม่ว่าจะขุดคุ้ยหาปมปัญหาของอคติ
ทางเพศ เช้ือชาติ ศาสนา ชนชั้น และฐานะทางสังคม ก็จะพบบรรทัดฐานของรักต่างเพศและการ
สร้างเพศภาวะคู่ตรงข้ามแบบหญิงชายเป็นต้นตอของปัญหาต่าง ๆ (Butler, 2004)” (นฤพนธ์
ดว้ งวเิ ศษ, 15 มถิ ุนายน 2015ก)
เม่ือพิจารณาแนวคิดหลักสองประการน้ีแล้ว จึงพบว่า นักทฤษฎีภาพยนตร์เควียร์ มีรากฐาน
แนวคิดส�ำคัญจากการวิพากษ์วิจารณ์ระบบคู่ตรงขา้ ม เช่น ชาย-หญิง อันเป็นการกีดกันแบ่งแยกทางเพศ
โดยพบวา่ เปน็ ความรกู้ ระแสหลกั ทตี่ อ่ มากลายเปน็ บรรทดั ฐานไปทวั่ โลกนบั ตงั้ แตศ่ ตวรรษท่ี 19 เปน็ ตน้ มา
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในทางการแพทย์ และความเชื่อทางคริสต์ศาสนา ระบบคู่ตรงข้ามเป็นสาเหตุส�ำคัญ
ของอคติต่าง ๆ เกี่ยวกับความสัมพันธ์ในรูปแบบอ่ืน ๆ ท่ีไม่ใช่คู่ชายหญิง เช่น ความสัมพันธ์ชายรักชาย
