Page 44 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
P. 44
7-34 ทฤษฎแี ละการวิจารณภ์ าพยนตร์
เรื่องที่ 7.2.3
กลุ่มแนวคิดโพสต์โมเดิร์น
หลงั สงครามโลกครั้งท่ี 2 เปน็ ตน้ มา (ราว ค.ศ. 1945) กล่าวกันวา่ โลกไดเ้ ขา้ สู่ยุคหลังสมัยใหม่
หรอื โพสตโ์ มเดริ ์น (postmodern) แนวคิดโพสตโ์ มเดิร์นถอื เปน็ แนวคิดทีโ่ ดดเด่นและมอี ทิ ธิพลอยา่ งมาก
ในแวดวงศิลปะ วชิ าการ วรรณกรรม ภาษา ส่ือประเภทต่างๆ รวมท้งั ภาพยนตร์ โดยเฉพาะอย่างย่งิ ใน
ปลายศตวรรษที่ 19 ตอ่ เนือ่ งมาถงึ ศตวรรษที่ 20 (สุภางค์ จันทวานชิ , 2557) จนถงึ ปัจจบุ ันน้ซี งึ่ เปน็ ยุค
ของส่ือใหม่และระบบดิจิทลั ซ่งึ ถือวา่ เปน็ ยคุ ทส่ี ะทอ้ นความเป็น “หลังสมัยใหม่” อยา่ งเด่นชัด
ลักษณะความเป็น “หลังสมัยใหม่”
การทำ� ความเขา้ ใจวา่ “ความเปน็ หลงั สมยั ใหม”่ (Postmodernity) คอื อะไร มลี กั ษณะเปน็ อยา่ งไร
ตอ้ งท�ำความเข้าใจกอ่ นว่า ก่อนหนา้ ยุคน้ีคอื ยคุ สมัยใหม่ (modern era) มลี กั ษณะเชน่ ไร
ชว่ งระยะเวลาทแ่ี นน่ อนของยคุ สมยั ใหมเ่ ปน็ ทถ่ี กเถยี งกนั ในหมนู่ กั วชิ าการหลายคน ตำ� ราตะวนั ตก
หลายเล่มเมื่อเขียนถึงยุคสมัยใหม่ก็มิได้ระบุปี ค.ศ. ที่แน่ชัด แต่บอกช่วงระยะเวลาไว้กว้างๆ ว่า เริ่มยุค
สมยั ราวทศวรรษ 1450 มาจนถึงชว่ งทส่ี ้นิ สดุ สงครามโลกครง้ั ที่สอง หรอื ราว ค.ศ. 1945 นักคดิ บางคนยัง
แบง่ ยคุ สมยั ใหม่ออกเปน็ ยคุ ต้น ยุคกลาง และยคุ ปลายอีกดว้ ย โดยเริ่มตน้ จาก ค.ศ. 1953 จนถึงยคุ ปลาย
สมยั ใหม่ 1989 (Berman, 1982)
นักวิชาการด้านส่ือสารมวลชนที่เขียนหนังสือเก่ียวกับ ความเป็นสมัยใหม่และส่ือ คือ จอนห์ บี.
ทอมปส์ ัน (John B. Thompson) ระบไุ ว้ในหนงั สือ The Media and the Modernity (1995) วา่ ตง้ั แต่
ทศวรรษ 1450 เป็นต้นมาซึง่ โลกไดเ้ ปลย่ี นแปลงไปอยา่ งมากเกี่ยวกบั ระบบการผลิตสนิ คา้ และแลกเปล่ียน
ในสังคมยโุ รป ระบบน้ขี ยายตัวอย่างรวดเร็วมากในยุโรปและกลายเปน็ การสะสมทนุ ของปัจเจกชน ซง่ึ เป็น
ระบบทุนนิยมใหม่ จนกระท่ังมาถึงศตวรรษท่ี 18 ที่เกิดการปฏิวัติอุตสาหกรรมในประเทศอังกฤษ ซึ่งถือ
เป็นจดุ เปลยี่ นสำ� คญั ย่ิงของโลก ตอ่ เน่ืองมาถึงศตวรรษที่ 19 ทส่ี ่งผลใหร้ ะบบเศรษฐกจิ และการผลติ สนิ คา้
ต่างๆ เป็นระบบโรงงานสายพาน การใช้เคร่ืองจักรขนาดใหญ่ในการผลิตสินค้าจ�ำนวนมาก และการแบ่ง
หนา้ ทง่ี านของผูใ้ ชแ้ รงงานในระบบโรงงาน (Thompson, 1995)
ด้วยการเปล่ียนแปลงขนานใหญ่เช่นน้ี ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงกับการเมืองและวัฒนธรรม
ไปดว้ ยในทกุ ภาคสว่ นเพื่อให้ระบบทุนนิยมแบบใหม่ของยุคสมยั ใหมด่ ำ� เนินไปได้
แอนโธนี่ กิดเด้นส์ (Anthony Giddens) นกั สงั คมวทิ ยาชาวองั กฤษ ระบุวา่ ยคุ สมัยใหม่ประกอบ
ดว้ ย 4 สถาบันหลกั ไดแ้ ก่ 1) ระบบทนุ นิยม ทก่ี ารผลิตสนิ ค้าเปน็ ไปเพ่ือตลาด และแม้แต่กรรมกรก็เป็น
สินค้าด้วย 2) การตักตวงจากธรรมชาติเพ่ือการผลิตในระบบอุตสาหกรรม 3) อ�ำนาจการบริหารจัดการ
และควบคมุ ขอ้ มลู ขา่ วสารของรฐั และองคก์ รขนาดใหญอ่ นื่ ๆ และ 4) อำ� นาจทหาร ความรนุ แรงทอ่ี ยใู่ นมอื รฐั
(Held, 1992, p. 32)
