Page 47 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
P. 47
แนวคดิ ภาพยนตร์หลังทศวรรษ 1970 7-37
คอรร์ แิ กน และไวท์ นกั วชิ าการดา้ นภาพยนตร์ วเิ คราะหภ์ าพยนตรเ์ รอ่ื ง The Matrix (1999) วา่
“ความเช่อื ของตวั ละครในหนังเชอื่ วา่ ตัวเองอาศยั อยู่ในโลกแห่ง ‘ความจรงิ ’ แต่แทจ้ ริงแลว้
กลบั เปน็ ความเชอ่ื ทผ่ี ดิ เพราะทกุ สง่ิ ทกุ อยา่ งถกู สรา้ งขน้ึ ดว้ ยโปรแกรมคอมพวิ เตอรท์ ง้ั สนิ้ เชน่ เมอื ง
อาหาร ความสัมพันธ์ส่วนตัว และการเคล่ือนไหวทางกายภาพต่างๆ ดังนั้น มันจึงแสดงถึง ความ
แน่นอนที่มันไม่ได้ด�ำรงอยู่ หรอื อีกนยั หนึ่ง ‘ความจรงิ ’ ถกู เปลี่ยนแปลงได้ และเมื่อปรากฏวา่ มฉี าก
หนังสือที่เขียนลอกเลียนแบบโบดริยาร์ด์ ตัวภาพยนตร์เองก็ได้สร้างความตลกขบขัน ไปพร้อมกับ
สร้างอารมณค์ วามรสู้ กึ เชิงโพสตโ์ มเดริ น์ ในแงท่ ่วี ่า ในโลกใบน้ีไม่มีอะไรเป็นส่ิงใหม่” (Corrigan &
White, 2004, p. 469)
สภาวะลํ้าจริง (hyperreality) คอื สภาวะทม่ี กี ารใชส้ ญั ญะจนสญั ญะเปน็ จรงิ ยง่ิ กวา่ ความจรงิ เชน่
ภาพโฆษณาทข่ี ยายความจรงิ (ดงั ภาพโฆษณาพซิ ซา่ และเครอ่ื งดม่ื เปป๊ ซ)่ี ในภาพจะเหน็ ขนาดของพซิ ซา่
ใหญ่ มีเคร่อื งเต็มถาด มีชีสเหนียวนุ่มในปริมาณมาก พร้อมกบั เป๊ปซมี่ ีหยดนํา้ เกาะ พรอ้ มคำ� บรรยายว่า
Big Cheese แต่ขณะเดียวกันก็ซอ่ นความจริงไวเ้ บ้ืองหลัง เพราะในความเปน็ จรงิ พซิ ซ่าทเี่ ราสัง่ มาพร้อม
กับเครือ่ งดมื่ มิไดม้ สี ภาพเช่นน้ี แต่ภาพโฆษณามสี ญั ญะต่างๆ บ่งบอกวา่ จนิ ตนาการของผบู้ ริโภคเปน็ จริง
สภาวะลาํ้ จรงิ จงึ เปน็ มายาคตทิ มี่ กี ารใชส้ ญั ญะเพอ่ื ลวงใหห้ ลงถงึ ขดี สดุ (สภุ างค์ จนั ทวานชิ , 2557, น. 303)
เมอื่ มาพจิ ารณาถงึ แนวคดิ ของเจ้าสำ� นกั อยา่ งโบดริยาร์ดแ์ ลว้ จะพบว่า สงิ่ ท่โี บดริยาร์ด์คิดมคี วาม
คล้ายกบั แนวทางการดำ� เนนิ เรอื่ ง หรอื เปน็ เนอื้ หาของภาพยนตรห์ ลายเรือ่ ง โดยโบดรยิ าร์ด์ระบวุ ่า (Bau-
drillard, 1988, p. 167)
“ความจริงถูกผลิตจากหน่วยขนาดย่อยจ�ำนวนมากมาย จากความทรงจ�ำเก่า และจากตัว
แบบท่ีสร้างข้ึนตามค�ำส่ัง ด้วยส่ิงเหล่านี้เอง ความจริงจึงถูกผลิตซ้ําอย่างนับคร้ังไม่ถ้วนโดยไม่ได้มี
เหตผุ ล เพราะมนั ไมไ่ ดถ้ กู วดั คณุ คา่ วา่ ตอ่ ตา้ นบรรทดั ฐานใด มนั ไมไ่ ดเ้ ปน็ อะไรมากไปกวา่ การปฏบิ ตั ิ
การ จริงๆ แลว้ มนั ไม่ใชค่ วามจรงิ เลย มันคอื “ลํ้าจรงิ ” อันหมายถึง ผลผลิตของการรวมตวั หรือ
ผสมกนั ของตัวแบบในพนื้ ทที่ ่ีอย่เู หนือจรงิ ” (Baudrillard, 1988, p. 167)
ทงั้ ลักษณะเสมือนจริง และลํ้าจริง อันเปน็ แนวคดิ โบดริยารด์ นน้ั ไดป้ รากฏอย่ใู นภาพยนตรห์ ลาย
เรือ่ ง เชน่ Blade runner (1982) Kiss of the Spider Woman (1985) The Matrix (1999) Inception
(2010)
2. ฌอง ฟรองซัวร์ ลีโอตาร์ด์ เปน็ นกั คดิ หลกั ของสายโพสตโ์ มเดริ น์ อนั เนอ่ื งจากหนงั สอื ทเ่ี ขยี น
ได้สง่ อิทธพิ ลตอ่ ทุกวงการใน ค.ศ. 1979 ชือ่ The Postmodern Condition: A Report on Knowledge
(ฉบบั ภาษาองั กฤษตพี มิ พ์ ค.ศ. 1992) (ภาษาฝรง่ั เศสตน้ ฉบบั คอื La Condition postmoderne: Rapport
sur le savoir-1979) แกน่ แนวคิดท่ีสำ� คัญของลโี อตาร์ด์ มีสองประการ คือ
