Page 83 - การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพ สำหรับผู้นำทางการศึกษา
P. 83
ผู้นำ�กับการนิเทศเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา 12-73
ขั้นที่ 2 ขั้นการรับรู้ของผู้อื่น (others’ awareness) เป็นมุมมองหรือการให้ข้อมูลย้อนกลับจากผู้อื่น
ซึ่งอาจเป็นผู้นิเทศคนอื่น ผู้บริหาร และครู การได้ข้อมูลที่สะท้อนตัวตนของผู้นิเทศจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง
ต่อการพัฒนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่ผู้นิเทศมีอคติ หรือการลำ�เอียงเข้าข้างตนเอง
ข้อมูลจากขั้นที่ 1 และ 2 จะเป็นพื้นฐานสำ�คัญต่อการกำ�หนดรายละเอียดและแนวทางการพัฒนา
ตนของผู้นิเทศ
ขั้นที่ 3 ขั้นการตระหนักรู้ตนเอง (self-awareness) ผู้นิเทศจะใช้โอกาสนี้ในการวิเคราะห์ ประเมิน
และสะท้อนสิ่งที่ได้ข้อมูลมา และต้องแยกแยะหรือวิเคราะห์ตนเองให้ชัดเจนในสิ่งที่ตนเองทำ�และนำ�ข้อมูล
นั้นมาเพื่อสร้างการตระหนักรู้ในตนเองให้ได้ ซึ่งในขั้นนี้เช่นกันที่ผู้นิเทศจะต้องวางใจเป็นกลาง มองข้อมูล
เกี่ยวกับตนเองในทุกด้านอย่างแท้จริง จึงจะสามารถวิเคราะห์แยกแยะให้เห็นสิ่งที่ตนจะพัฒนาเปลี่ยนแปลง
ขั้นที่ 4 ขั้นการเสนอแนะเพื่อการพัฒนาตนเอง (recommendation for renewal) ผู้นิเทศจะจัดทำ�
แผนปฏิบัติงานที่มาจากข้อมูลที่ได้จากการข้อมูลย้อนกลับและการสะท้อนตนเองซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นถึง
ความงอกงามในวิชาชีพ ในการจัดทำ�แผนปฏิบัติการเพื่อพัฒนาทักษะนี้ อาจจัดทำ�เป็นแผนเพื่อการพัฒนา
ตนเอง เช่น พัฒนาทักษะการสื่อสาร ได้แก่ การฟังผู้อื่น การใช้คำ�ถาม และการรู้จักให้เกียรติไว้วางใจผู้อื่น
เป็นต้น หรืออาจจัดทำ�เป็นแผนขององค์การที่ต้องการพัฒนาทักษะเฉพาะเช่น ทักษะการวิจัยและประเมิน
ขั้นที่ 5 ขั้นการนำ�แผนไปปฏิบัติ ผู้นิเทศจะเริ่มปฏิบัติตามแผนซึ่งมีความเหมาะสมและปรับ
พฤติกรรมของตน หากแผนกำ�หนดไว้ค่อนข้างชัดเจน มีระยะเวลาสำ�หรับการปฏิบัติที่แน่นอน ผู้นิเทศก็จะ
สามารถปฏบิ ตั ติ ามแผนไดอ้ ยา่ งดี อย่างไรกต็ าม ความมุง่ มัน่ ตัง้ ใจของผู้นิเทศจะเป็นสิ่งที่ก�ำ หนดความส�ำ เร็จ
ในการดำ�เนินการตามแผนได้
ขั้นที่ 6 ขั้นการประเมินใหม่ (reassess) เป็นการพิจารณาหาหนทางใหม่เพื่อพัฒนาให้เกิดความ
งอกงามในวชิ าชพี เมือ่ มกี ารด�ำ เนนิ การแลว้ การประเมนิ ตนเองใหมอ่ กี ครัง้ เพือ่ ดคู วามกา้ วหนา้ หรอื พฒั นาการ
ของตนเอง ก็จะทำ�ให้เกิดการประเมินซํ้าเพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
การประเมินตนเองถือเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาตน เพื่อให้เกิดการเรียนรู้และการพัฒนาอย่าง
ต่อเนื่อง ซึ่งแนวทางการพัฒนาผู้นิเทศอาจดำ�เนินการด้วยตนเอง เป็นการพัฒนาตนเองด้วยการศึกษาเรียนรู้
ดว้ ยตนเอง หรอื อาจน�ำ พาตนเองเขา้ สูก่ ารพฒั นาในรปู แบบตา่ งๆ เชน่ การเขา้ รบั การอบรม สมั มนาเพือ่ พฒั นา
ทักษะที่ตนรับรู้ชัดเจนว่ามีข้อบกพร่องอยู่
การพัฒนาโดยหน่วยงานที่เก่ียวขอ้ ง
ผู้บริหารหรือผู้นิเทศอาจเข้ารับการพัฒนาทักษะซึ่งจัดโดยหน่วยงานต้นสังกัดหรือหน่วยงานที่
เกี่ยวข้อง เดสส์เลอร์ (Dessler, 1991) กล่าวถึงวิธีการพัฒนาผู้บริหารโดยระบุวิธีที่นิยมใช้ใน 2 ลักษณะ
คือ 1) การพัฒนาขณะปฏิบัติงาน (on-the-job method) และ 2) การพัฒนานอกการปฏิบัติงาน
(off-the-job method) ซึ่งแนวทางทั้ง 2 แนวทางนี้สามารถนำ�มาปรับใช้ในการอธิบายถึงแนวทางการพัฒนา
ทักษะการนิเทศของผู้นำ�ทางการศึกษาได้
