Page 82 - การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพ สำหรับผู้นำทางการศึกษา
P. 82
12-72 การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพสำ�หรับผู้นำ�ทางการศึกษา
เรอื่ งท่ี 12.3.3 แนวทางการพัฒนาทกั ษะการนิเทศสำ�หรบั ผนู้ �ำ
ทักษะสำ�หรับการนิเทศ ทั้งทักษะปฏิสัมพันธ์และทักษะเชิงเทคนิคเป็นเครื่องมือที่สำ�คัญที่ผู้บริหาร
หรือผู้นำ�ในการนิเทศการศึกษาจะนำ�มาใช้เพื่อการดำ�เนินการนิเทศให้ประสบผลสำ�เร็จ ผู้บริหารจึงมีความ
จำ�เป็นอย่างยิ่งที่จะต้องฝึกฝนให้มีทักษะดังกล่าว และสามารถนำ�ทักษะเหล่านี้มาใช้ได้อย่างคล่องแคล่ว
เป็นธรรมชาติ ผู้บริหารจึงต้องพัฒนาตนเองและได้รับการพัฒนาทักษะการนิเทศดังกล่าว ในเรื่องที่ 12.3.3
นี้ ได้นำ�เสนอถึงแนวทางการพัฒนาทักษะสำ�หรับผู้นำ� ซึ่งประกอบด้วยทั้งในส่วนของการพัฒนาตนเองและ
การพัฒนาโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
การพฒั นาตนเองของผู้นำ�
การพัฒนาตนเองถือเป็นแนวทางการพัฒนาที่สำ�คัญและมีประสิทธิภาพสูงสุด ผู้บริหารที่ปฏิบัติ
หน้าที่เป็นผู้นิเทศจำ�เป็นต้องเรียนรู้เกี่ยวกับตนเองและพัฒนาปรับปรุงตนเองอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สามารถ
มีและใช้ทักษะในการนิเทศได้อย่างคล่องแคล่ว มีประสิทธิภาพ
บชี และไรนฮ์ ารท์ ซ์ (Beach and Reinhartz, 2000: 285-287) ไดน้ �ำ เสนอแนวทางการพฒั นาวชิ าชพี
การนิเทศโดยใช้การประเมินตนเอง (Self-Assessment Model for Supervisors: SAMS) ซึ่งกล่าวได้ว่า
ผู้นิเทศที่มีประสิทธิภาพอย่างแท้จริงนั้น จำ�เป็นต้องเรียนรู้ด้วยตนเอง ใช้ประโยชน์จากความสามารถของตน
และรับรู้เกี่ยวกับจุดแข็งและข้อบกพร่องที่ตนมีอยู่อย่างชัดเจน และวิธีการที่สำ�คัญในการรู้จักตนเอง คือการ
วิเคราะห์ตนเอง (self-analysis) ซึ่งผู้บริหารหรือผู้นิเทศอาจต้องประเมินแบบการนิเทศ และทักษะการนิเทศ
ของตนเพื่อนำ�ไปสู่การพัฒนาตนเอง
รูปแบบการประเมินตนเองสำ�หรับผู้นิเทศ (Self-Assessment Model for Supervisors: SAMS)
เป็นรูปแบบที่บีช และไรน์ฮาร์ทซ์ (Beach and Reinhartz, 2000) พัฒนาขึ้นเพื่อนำ�ใช้สำ�หรับ
การประเมินตนเองเพื่อการพัฒนาของผู้นิเทศ ประกอบด้วยการดำ�เนินการ 6 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ขั้นการ
ประเมินตนเอง 2) ขั้นการรับรู้ของผู้อื่น 3) ขั้นการตระหนักรู้ตนเอง 4) ขั้นการเสนอแนะเพื่อการพัฒนาตนเอง
5) ขั้นการนำ�แผนไปปฏิบัติ และ 6) ขั้นการประเมินใหม่
รูปแบบนี้จะสามารถนำ�มาใช้เพื่อการพัฒนาผู้นิเทศได้ในทุกมิติ แต่ในที่นี้ได้นำ�มาประยุกต์ใช้ในการ
พัฒนาทักษะการนิเทศของผู้นำ� มีสาระสำ�คัญ ดังนี้
ขั้นที่ 1 ขั้นการประเมินตนเอง (self- assessment) ผู้นิเทศจะมีความเข้าใจหรือเห็นตนเองอย่าง
ลึกซึ้งจากข้อมูลที่ได้จากแบบสำ�รวจ เครื่องมือวินิจฉัย ซึ่งหากผู้นิเทศต้องการประเมินตนเองด้านทักษะ
การนิเทศ ทั้งด้านทักษะปฏิสัมพันธ์ และทักษะทางเทคนิคนั้น อาจใช้ทั้งการสังเกตตนเอง พิจารณาไตร่ตรอง
ทำ�ความเข้าใจตนเอง เพื่อจะได้รู้จุดบกพร่อง และจุดแข็งของตน หรืออาจใช้การสำ�รวจ การทดสอบตนเอง
ด้วยเครื่องมอื ที่ได้มาตรฐาน เพื่อจะตรวจสอบตนเองเกีย่ วกับความสามารถของตนทัง้ ในดา้ นการสือ่ สาร และ
ทักษะในด้านการวางแผน การวิจัยและประเมินทางการศึกษา
