Page 55 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา

ลทั ธิการเมอื ง ยุทธศาสตร์ในการพัฒนา และบทบาทรัฐในการพัฒนา 15-45
ยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาของจนี ในยคุ ปฏริ ปู และเปดิ ประเทศสมยั หลงั (ค.ศ. 1992-ปจั จบุ นั ) ทส่ี ำ� คญั
มอี ยู่ 5 ดา้ น ไดแ้ ก่ การปฏริ ปู วสิ าหกจิ ของรฐั การปฏริ ปู ระบบการเงนิ และการธนาคาร การเขา้ เปน็ สมาชกิ
องคก์ ารการคา้ โลก การออกไปลงทนุ ในตา่ งประเทศ และการพฒั นาพนื้ ทภี่ าคตะวนั ตกและภาคตะวนั ออก
เฉียงเหนือบบวางแผนจากสว่ นกลางตามแบบสหภาพโซเวยี ต
ในกรณีของจนี ลัทธิการเมอื ง “สังคมนยิ ม” มีบทบาทอยา่ งมากในการก�ำหนดยุทธศาสตรใ์ นการ
พัฒนาของรัฐ นับต้ังแต่พรรคคอมมิวนิสต์จีนภายใต้การน�ำของเหมาเจ๋อตุงได้รับชัยชนะในสงคราม
กลางเมืองและสถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีนโดยรัฐมีบทบาทน�ำในการพัฒนา แม้ปัจจุบันจีนจะเปิด
ประเทศและยอมรบั ระบบเศรษฐกจิ ทนุ นยิ ม แตร่ ะบบเศรษฐกจิ ของจนี ภายในประเทศกลบั ไมใ่ ชร่ ะบบทนุ นยิ ม
แตเ่ ปน็ ตลาดสงั คมนยิ ม (Socialist Market Economy) ซง่ึ หมายถงึ การทตี่ ลาดมบี ทบาทพน้ื ฐานในการ
จัดสรรทรัพยากร ภายใตก้ ารปรบั ตัวควบคุมทางมหภาคของรัฐสังคมนยิ ม

บทบาทรัฐในการก�ำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนา: อินเดีย50

ในกรณขี องอนิ เดยี นนั้ ภายหลงั การไดร้ บั เอกราช รฐั บาลอนิ เดยี ไดป้ ระกาศใชน้ โยบายการพฒั นา
ผ่านแผน 5 ปี โดยเร่มิ มาตั้งแต่ ค.ศ. 1951 แผนดังกลา่ วได้สร้างความเปลี่ยนแปลงท่ีสำ� คัญต่อเศรษฐกจิ
ของอินเดยี ในชว่ งแผน 5 ปีแรก อนิ เดยี ไดส้ ่งเสริมการผลติ สินค้าทางการเกษตรควบคู่ไปกับการใหค้ วาม
สำ� คัญกบั ผลผลติ ยุทธศาสตร์การพัฒนาของเนหร์ ู นายกรฐั มนตรคี นแรกของอินเดยี เน้นให้ความสำ� คัญ
กับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ เน่ืองจากเห็นว่าอุตสาหกรรมจะช่วยลดปัญหาทางเศรษฐกิจในสังคมอินเดีย
นอกจากน้ยี งั จดั ให้มีสถาบันสว่ นกลางทช่ี ่วยวางกรอบการด�ำเนนิ นโยบายการพัฒนา รวมถึงการให้คณุ ค่า
กับแนวคิดเรื่องเหตุผล วิทยาศาสตร์ การวางแผนภายใต้แผนพัฒนา 5 ปี และการปรับใช้เทคโนโลยีที่
กา้ วหน้าและใชเ้ งินสูงในการลงทุน เพือ่ เป็นส่วนหนงึ่ ของแผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสังคมแห่งชาติ

เนห์รูยังเน้นระบบเศรษฐกิจแบบผสม (Mixed Economy) โดยให้เอกชนสามารถท�ำการ
เกษตรกรรม และสงวนอตุ สาหกรรมขนาดใหญบ่ างประการทตี่ อ้ งตอบสนองความตอ้ งการและผลประโยชน์
ของประชาชนใหอ้ ยภู่ ายใตก้ ารดำ� เนนิ การของรฐั รวมถงึ การเขา้ มาของรฐั ในการกระบวนการแรงงาน การ
ก�ำหนดมาตรการนำ� เขา้ และสง่ ออก รวมถึงการวางแผนการพัฒนาโดยรัฐจากส่วนกลาง ซึ่งการวางแผน
นบั เปน็ เครื่องมอื ทสี่ �ำคัญของการเปลีย่ นแปลงเศรษฐกจิ และสงั คมอนิ เดียหลังไดร้ ับเอกราช โดยการผสาน
สง่ิ ทดี่ ที ส่ี ดุ ของรสั เซยี และตะวนั ตก เพอื่ สรา้ งรปู แบบเศรษฐกจิ ในแบบของอนิ เดยี เนหร์ เู ลอื กใชก้ ารพัฒนา
บนพ้ืนฐานการวางแผนแบบสังคมนิยม ในขณะเดียวกันก็พ่ีงพารูปแบบอุตสาหกรรมหนักท่ีเน้น
วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยขี องตะวนั ตก ทำ� ใหเ้ กดิ รปู แบบความรว่ มมอื รว่ มระหวา่ งภาครฐั และภาคเอกชน

ความส�ำคัญของการวางแผนและจัดท�ำแผนพัฒนาของอินเดีย คือรองรับการสร้างโครงสร้างข้ัน
พ้ืนฐานส�ำหรับอุตสาหกรรม เพื่อขยายและพัฒนาผลิตผลทางการเกษตร เพื่อวางหลักเกณฑ์ขั้นพื้นฐาน
เศรษฐกิจแบบพึ่งพาตนเองของชาติ เพ่ือเพิ่มและกระจายรายได้ของรัฐ เพื่อสนับสนุนความยุติธรรมใน
สงั คม เพอื่ ลดอตั ราการว่างงานและความยากจน เพ่อื ลดระดับการไม่รูห้ นงั สือและโรคตดิ ต่อ เพื่อส่งเสรมิ

50 โปรดดู สุรตั น์ โหราชัยกลุ “หนว่ ยท่ี 8 อนิ เดียกบั ยุทธศาสตร์ในการพัฒนา”