Page 53 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
P. 53
ลทั ธิการเมือง ยุทธศาสตรใ์ นการพฒั นา และบทบาทรัฐในการพัฒนา 15-43
เขาเรอื่ ง “วา่ ดว้ ยประชาธปิ ไตยแผนใหม่” (On New Democracy) ทเ่ี ขียนไวต้ ้งั แต่เดอื นมกราคม ค.ศ.
1940 แล้วว่าจะต้องมีการยึดที่ดินจากบรรดาเจ้าท่ีดินเพื่อแจกจ่ายแก่ชาวนา (equalization of land
ownership) และมกี ารจำ� กดั ทนุ (regulation of capital) ดว้ ยการโอนวสิ าหกจิ ผกู ขาดและวสิ าหกจิ เอกชน
ขนาดใหญเ่ ข้ามาเปน็ ของรฐั 47
ใน ค.ศ. 1950 พรรคคอมมิวนิสต์จีนได้เร่ิมนโยบายการปฏิรูปท่ีดิน (land reform) ในทาง
อุตสาหกรรม ทางการจีนมิได้เข้าไปยึดธุรกิจเอกชนมาเป็นของรัฐในทันที แต่ใช้มาตรการบังคับทางอ้อม
เช่น การจัดเก็บภาษีอย่างเลือกปฏิบัติ การจ�ำกัดการปล่อยเงินกู้ เป็นต้น ท�ำให้ในต้นทศวรรษ 1950
วิสาหกิจเอกชนก็ค่อยๆ ลดจ�ำนวนลง เหลือแต่เพียงกิจการด้านหัตถกรรมเท่าน้ันที่ส่วนใหญ่ยังอยู่ในมือ
ของเอกชน ในปลาย ค.ศ. 1952 ทางการจนี ได้จัดตงั้ สำ� นักงานสถิติแหง่ ชาติ (State Statistic Bureau)
และคณะกรรมาธกิ ารวางแผนแหง่ ชาติ (State Planning Commission) เพอ่ื เปน็ หนว่ ยงานสำ� คญั ในการ
วางระบบเศรษฐกจิ ทมี่ กี ารวางแผนจากสว่ นกลาง (centralized planning system) และตอ่ มาไดป้ ระกาศ
ใชแ้ ผนพัฒนาหา้ ปีฉบับท่ี 1 (ค.ศ. 1953-1957) โดยมีกรรมการกรมการเมืองอย่างเฉินหยนุ (Chen Yun)
เปน็ ผูว้ างแผนคนส�ำคญั รวมทัง้ ได้รบั ค�ำแนะนำ� จากผเู้ ชย่ี วชาญของสหภาพโซเวียตซง่ึ มีประสบการณ์การ
พัฒนาประเทศให้เป็นอุตสาหกรรมในทศวรรษ 1930 แผนดังกล่าวเน้นพัฒนาอุตสาหกรรมที่น�ำไปสู่การ
ผลิตสินค้าทุน (capital goods) โดยเชื่อว่าสินค้าดังกล่าวจะน�ำไปสู่การเติบโตทางเศรษฐกิจอีกต่อหน่ึง
ท�ำให้ร้อยละ 90 ของการลงทุนของทางการจีนจึงมุ่งไปที่โลหะการ การผลิตเครื่องจักร พลังงานไฟฟ้า
ถ่านหนิ ปิโตรเลยี ม และอุตสาหกรรมเคมี
ใน ค.ศ. 195848 จึงมีการประกาศนโยบายใหม่ท่ีเรียกว่า นโยบายก้าวกระโดด (Great Leap
Forward) โดยในทางอตุ สาหกรรม เหมาเจอ๋ ตงุ ตงั้ เปา้ หมายใหจ้ นี กลายเปน็ ประเทศอตุ สาหกรรมทที่ ดั เทยี ม
กบั สหรฐั อเมรกิ าและสหราชอาณาจกั รภายใน 15 ปี โดยเนน้ การพฒั นาอตุ สาหกรรมตอ่ เนอ่ื งจากแผนพฒั นา
ห้าปีฉบับที่ 1 อย่างไรก็ตาม นโยบายก้าวกระโดดของเหมาเจ๋อตงก็ประสบความล้มเหลว เต้ิงเส่ียวผิง
(Deng Xiaoping) เลขาธิการพรรค และนักปฏิบัติได้เข้ามารับหน้าที่ฟื้นฟูบูรณะเศรษฐกิจของประเทศ
มีการยกเลิกหลักการเดิมของนโยบายก้าวกระโดดที่ว่าแต่ละคนไม่ว่าจะท�ำงานมากหรือน้อยก็จะได้
คา่ ตอบแทนเทา่ กนั เปลยี่ นเปน็ ระบบความรับผิดชอบในที่ดิน (responsibility land system) ซงึ่ ยดึ หลกั
ว่าทุกคนท�ำงานตามความสามารถโดยได้ผลตอบแทนตามที่ลงแรง แนวทางการฟื้นฟูเศรษฐกิจของ
หลวิ เสา้ ฉีและเติ้งเสี่ยวผิงสร้างความกังวลใจให้กับเหมาเจ๋อตุง ซึ่งเกรงว่าจีนจะหันเหไปสู่ลัทธิเศรษฐกิจ
นิยม (economism) ซึง่ ความพงึ พอใจท่มี มี าตรฐานการครองชพี ทีด่ ขี ึน้ จะบัน่ ทอนศรทั ธาที่ประชาชนมตี อ่
การปฏิวัติ ดังนั้นตั้งแต่ต้นทศวรรษ 1960 เป็นต้นมา เหมาได้ด�ำเนินการเคลื่อนไหวหลายระลอกเพื่อ
ปลกุ ระดมกระแสการปฏวิ ตั ใิ นหมมู่ วลชน ไมว่ า่ จะเปน็ การตพี มิ พห์ นงั สอื “คตพิ จนเ์ หมาเจอ๋ ตงุ ” (Quota-
tions from Chairman Mao) เปน็ ครง้ั แรกใน ค.ศ. 1961 และในปตี อ่ มากไ็ ดจ้ ดั การรณรงคเ์ พอื่ การศกึ ษา
47 Mao Zedong, “On New Democracy”, in Selected Works of Mao Zedong, http://www.marxists. org/
reference/archive/mao/selected-works/volume-2/mswv2_26.htm (03/03/2014)
48 โปรดดู สทิ ธพิ ล เครือรฐั ตกิ าล อา้ งแลว้ . เร่อื งท่ี 7.1.2.
