Page 54 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา

15-44 ลทั ธิการเมืองและยทุ ธศาสตรใ์ นการพัฒนา
แบบสงั คมนยิ ม (Socialist Education Movement) และความเคลอ่ื นไหวของเหมาไดม้ าถงึ จดุ สงู สดุ เมอื่
เกิดการปฏิวัติวัฒนธรรม (Cultural Revolution) ใน ค.ศ. 1966 ท่ีผู้น�ำซ้ายจัดน�ำโดยเหมาเจ๋อตุง
หลินเปียว (Lin Biao) และเจียงชิง (Jiang Qing) เข้ายึดกุมอ�ำนาจทางการเมืองและขจัดผู้น�ำสาย
นกั ปฏบิ ตั อิ อกไปโดยอาศยั การปลกุ ระดมมวลชนทศี่ รทั ธาในลทั ธบิ ชู าผนู้ ำ� ของเหมา หรอื ทเี่ รยี กวา่ พวกยาม
พิทักษ์แดง (Red Guards) หลิวเส้าฉีและเติ้งเสี่ยวผิงถูกตราหน้าว่าเป็น “ผู้เดินเส้นทางทุนนิยม”
(capitalist roader)

ในกลางทศวรรษ 1970 ผู้น�ำของจีนเริ่มยอมรับถึงความจ�ำเป็นในการพัฒนาประเทศด้วยการ
เรียนรู้เทคโนโลยีจากต่างประเทศและการน�ำแรงจูงใจทางวัตถุ (material incentives) มาใช้เพ่ือให้
การผลิตมีประสิทธิภาพ ดังท่ีโจวเอินไหล (Zhou Enlai) นายกรัฐมนตรีได้กล่าวต่อที่ประชุมสภาผู้แทน
ประชาชนเม่อื เดอื นมกราคม ค.ศ. 1975 วา่ จีนจะต้องก้าวไปสสู่ ท่ี ันสมัย (Four Modernizations) ทง้ั ใน
ดา้ นเกษตรกรรม อตุ สาหกรรม การทหาร และวทิ ยาศาสตร-์ เทคโนโลยใี หส้ ำ� เรจ็ ภายในสน้ิ ครสิ ตศ์ ตวรรษท่ี
20 ซง่ึ ต่อมาฮวา่ ก๋วั เฟงิ (Hua Guofeng) ผู้สบื ทอดตำ� แหนง่ ประธานพรรคตอ่ จากเหมาเจ๋อตงุ และนายก
รัฐมนตรีต่อจากโจวเอินไหลได้น�ำแนวทางท่ีผู้น�ำรุ่นก่อนวางเอาไว้มาประกาศเป็นแผนพัฒนาสิบปี (ค.ศ.
1976-1985)

ยุทธศาสตร์การพฒั นาของจนี ในยุคปฏิรูปและเปิดประเทศสมยั แรก (ค.ศ. 1979-1989)49 เนน้ ไป
ท่ีการยกเลิกระบบเศรษฐกิจแบบวางแผนจากส่วนกลางและหันมาพึ่งกลไกตลาด การใช้ระบบ
รับผิดชอบการผลิตเพ่ือสร้างแรงจูงใจแก่ชาวนา รวมทั้งให้โรงงานอุตสาหกรรมบริหารงานโดยรับผิดชอบ
กำ� ไรและขาดทนุ ดว้ ยตนเอง ขณะเดยี วกนั จนี กย็ อมรบั การมปี ฏสิ มั พนั ธท์ างเศรษฐกจิ กบั โลกทนุ นยิ ม ความ
วุ่นวายในกรณีเทียนอันเหมินเม่ือ ค.ศ. 1989 ท�ำให้ผู้น�ำฝ่ายอนุรักษ์นิยมของจีนเข้ามาแทรกแซงการ
ตัดสินใจเชงิ นโยบายด้วยการชะลอยทุ ธศาสตร์การปฏิรปู และเปดิ ประเทศลงไประยะหนึง่

การลม่ สลายของสหภาพโซเวยี ตในเดอื นธนั วาคม ค.ศ. 1991 ยง่ิ ทำ� ใหเ้ ตง้ิ เสยี่ วผงิ ตระหนกั ถงึ ความ
จำ� เปน็ ทจี่ ะตอ้ งผลกั ดนั ใหน้ โยบายปฏริ ปู และเปดิ ประเทศเดนิ หนา้ ตอ่ ไปไดอ้ ยา่ งมน่ั คง แนวคดิ ดงั กลา่ วของ
เตง้ิ เสย่ี วผงิ กลายเปน็ แนวทางการพฒั นาเศรษฐกจิ อยา่ งเปน็ ทางการของจนี ในการประชมุ ใหญส่ มชั ชาพรรค
คอมมิวนิสต์จีน ครั้งท่ี 14 ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1992 ซึ่งมีการระบุชัดเจนว่าจีนจะพัฒนาภายใต้ระบบ
เศรษฐกิจตลาดสังคมนิยม (Socialist Market Economy) ซึ่งหมายถึงการท่ีตลาดมีบทบาทพ้ืนฐานใน
การจัดสรรทรัพยากร ภายใต้การปรับตัวควบคุมทางมหภาคของรัฐสังคมนิยม จึงถือเป็นชัยชนะทางการ
เมืองคร้ังสุดท้ายของเต้ิงเส่ียวผิงก่อนที่เขาจะถึงแก่อสัญกรรมในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1997 การประชุม
ในครงั้ นน้ั จงึ ถอื ไดว้ า่ เปน็ จดุ เรม่ิ ตน้ ของยคุ ปฏริ ปู และเปดิ ประเทศสมยั หลงั และผทู้ ด่ี ำ� รงตำ� แหนง่ เลขาธกิ าร
พรรคไมว่ า่ จะเปน็ เจียงเจ๋อหมิน (ค.ศ. 1989-2002) หจู ิ่นเทา (Hu Jintao ค.ศ. 2002-2012) และสจี ิ้นผิง
(Xi Jinping ค.ศ. 2012-) ตา่ งก็ยึดถือแนวทางการพฒั นาทีเ่ ตงิ้ เสี่ยวผิงไดว้ างรากฐานเอาไว้

49 โปรดด.ู เพิ่งอา้ ง. ตอนที่ 7.2