Page 17 - การผลิตรายการวิทยุกระจายเสียงขั้นสูง

การปฏสิ ัมพนั ธก์ บั ผู้ฟังรายการ 5-7
“การปฏิสมั พันธ์” ไดร้ ับความสนใจและน�ำไปใช้ในแวดวงต่างๆ อย่างกวา้ งขวาง เชน่ ในแวดวง
การศกึ ษา นักการศึกษาให้ความส�ำคัญกับการมีปฏิสมั พนั ธร์ ะหว่างกันและกนั ในการจัดการเรียนการสอน
มีค�ำกล่าวซ่ึงเป็นที่ยอมรับกันว่าการสอนท่ีดีต้องเป็นการสอนแบบปฏิสัมพันธ์ โดยการออกแบบการเรียน
การสอนใหผ้ เู้ รยี นมกี ารตอบสนองแลกเปลยี่ นระหวา่ งกนั และกนั ผเู้ รยี นจงึ มบี ทบาทในการมสี ว่ นรว่ ม มใิ ช่
เป็นผู้ฟงั และน่งั ฟังครูผสู้ อนแต่เพยี งฝา่ ยเดยี วตลอดชั่วโมงเรยี น เปน็ ต้น
ในแวดวงการส่ือสารมวลชนก็มีการน�ำการปฏิสัมพันธ์ไปใช้ในส่ือมวลชนประเภทต่างๆ เช่น ส่ือ
หนังสือพิมพ์มีคอลัมน์ถาม-ตอบปัญหา ให้ผู้อ่านสามารถส่งค�ำถามที่สนใจอยากทราบค�ำตอบเข้ามา
สอบถามทางหนา้ หนงั สอื พมิ พ์ เจา้ ของคอลมั นก์ จ็ ะหยบิ คำ� ถามนน้ั ๆ มาเปน็ ประเดน็ เนอ้ื หาทจ่ี ะตอบ สำ� หรบั
สื่อสงิ่ พิมพ์ประเภทนิตยสารอาจมพี ืน้ ที่ ทจี่ ัดเตรยี มไว้ใหผ้ ้อู า่ นเขยี นจดหมายเข้ามาแลกเปล่ยี นพูดคุยเป็น
“หน้าต่างสนทนา” หรือส่ือโทรทัศน์ อาจเชิญผู้ชมทางบ้านเข้าไปมีส่วนร่วมในรายการ เล่นเกม แข่งขัน
เปน็ ต้น
สำ� หรับสอ่ื วิทยกุ ระจายเสยี งน้ันมกี ารปฏิสมั พันธ์กบั ผ้ฟู งั รายการวิทยกุ ระจายเสียงเช่นกนั มาติน
(Martine van Selm และคณะ) พูดถงึ การปฏสิ ัมพันธ์วา่ เปน็ วิธกี ารส่อื สารระหวา่ งผู้ดำ� เนนิ รายการกับ
ผู้ฟงั และวธิ กี ารที่ผ้ฟู ังเขา้ ไปมีสว่ นรว่ มในเน้อื หาของรายการ
การปฏสิ มั พนั ธผ์ า่ นสอื่ วทิ ยนุ น้ั ผฟู้ งั รายการมโี อกาสทจ่ี ะสอื่ สาร สามารถโตต้ อบ ในรายการไดใ้ น
ลกั ษณะทเี่ ปน็ “real time” รวมทงั้ มโี อกาสทจี่ ะไดร้ บั ขอ้ มลู ขา่ วสารตา่ งๆ ตามทผี่ ผู้ ลติ รายการจดั เตรยี ม
ไวใ้ หไ้ ดด้ ว้ ย (http://www.itvdictionary.com/definitions/interactive_radio_definition.html) สบื คน้
เมอ่ื วันที่ 4 พฤษภาคม 2557
อาจกล่าวได้ว่า “การปฏิสัมพันธ์กับผู้ฟังรายการ” หมายถึง การเปิดโอกาสให้ผู้ฟังได้โต้ตอบ
แลกเปล่ียนระหวา่ งกนั และกันเปน็ การสอ่ื สารสองทางระหวา่ งผจู้ ดั ผู้ผลิตรายการกับผู้ฟงั และเปิดโอกาส
ให้ผู้ฟังมีส่วนร่วมในรายการด้วยวิธีการต่างๆ น่ันเอง เช่น การจัดช่วงพูดคุยกับผู้ฟังไว้ในส่วนหนึ่งของ
รายการ การเปิดโอกาสใหผ้ ูฟ้ งั ขอเพลงที่ตอ้ งการฟัง การเลน่ เกมทายปญั หากับผฟู้ ังรายการ หรือการจดั
กิจกรรมท่ีนอกเหนือจากการฟังรายการ เช่น นัดหมายกันไปช่วยปลูกป่า ท�ำสาธารณประโยชน์ร่วมกัน
ชวนกันไปท่องเที่ยว ร่วมกันช่วยเหลอื สงั คม เปน็ ตน้
“การปฏิสัมพันธ์กับผู้ฟัง” เป็นกลยุทธ์ท่ีผู้บริหารสถานีวิทยุน�ำเข้ามาใช้ในการจัดและการผลิต
รายการ มาระยะเวลาหนง่ึ แล้ว จากการสำ� รวจของศูนย์วิจยั กสิกรไทย (2548) พบวา่ ส่อื วทิ ยุกระจายเสียง
มกี ารแขง่ ขนั สงู ในภาวะการแขง่ ขนั ในธรุ กจิ วทิ ยทุ ร่ี นุ แรงขนึ้ นนั้ ทำ� ใหแ้ ตล่ ะรายการทอ่ี อกอากาศพยายาม
จดั รายการสง่ เสรมิ การตลาดทแ่ี ตกตา่ งจากในอดตี ทเ่ี นน้ การเปดิ เพลงและการรว่ มรบั ฟงั ความเหน็ ของผฟู้ งั
มาเปน็ การรว่ มสนกุ ในลกั ษณะอนิ เตอรแ์ อก็ ทีฟ (ปฏสิ ัมพนั ธ)์ และใชเ้ ทคโนโลยีส่อื สารรปู แบบใหม่ๆ เชน่
การส่งเอสเอ็มเอส (SMS) เข้ามาร่วมออกอากาศ การเล่นเกมชิงรางวัล เป็นต้น ซึ่งการใช้กลยุทธ์การ
ปฏิสัมพันธ์ดังกล่าวนี้ ได้พัฒนามาตามล�ำดับ โดยอาศัยพัฒนาการทางเทคโนโลยีที่ช่วยให้การสร้าง
ปฏสิ ัมพันธร์ ะหวา่ งผ้ผู ลติ รายการและผฟู้ งั รายการไม่ใช่เรือ่ งยากอกี ตอ่ ไป