Page 60 - ความรู้เบื้องต้นการสื่อสารชุมชน
P. 60
4-50 ความรเู้ บ้ืองตน้ การสือ่ สารชุมชน
โดยเฉพาะสุนขั เหมือนกบั ชือ่ กลุ่มท่ีเรยี กว่า “Dog Nation Team” ซงึ่ หากแปลความหมายตรงตวั เปน็
ภาษาไทยก็จะมนี ยั เชงิ ลบ แตส่ มาชกิ กลมุ่ นกี้ ลับรอื้ สร้างนิยามความหมายของชือ่ ดงั กลา่ วเสยี ใหม่วา่ หาก
ชาติเป็นพ้ืนที่รวมกันของส่ิงมีชีวิตที่เรียกว่ามนุษย์ได้ ค�ำว่าชาติเดียวกันน้ีก็น่าจะผนวกรวมเอาสุนัขและ
สตั ว์โลกอน่ื ๆ เอาไวใ้ นนนั้ ดว้ ยเชน่ กัน
ด้วยการเป็นขบวนการเคล่ือนไหวทางสังคมรูปแบบใหม่ที่เป้าหมายเน้นเรียกร้องสิทธิของ
สัตว์เล้ียง กลุ่มดังกล่าวจึงท�ำงานเป็นชุมชนเครือข่าย และใช้กลยุทธ์การสื่อสารหลายรูปแบบ ตั้งแต่การ
ระดมสมาชกิ ใหมๆ่ ทมี่ จี ติ สาธารณะ (หรอื รกั สตั วแ์ ละอยากชว่ ยเหลอื สตั ว)์ เขา้ มารว่ มชมุ ชนอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง
การใช้ส่ือสังคมออนไลน์อย่างเฟซบุ๊กเพ่ือดึงการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครท่ีเป็นวัยรุ่นและเยาวชนรุ่นใหม่
การใชส้ ื่อกิจกรรมและส่ือวัตถุ (เชน่ เสือ้ ทีม) เพอ่ื แสดงอตั ลักษณร์ ่วมของกลมุ่ การใช้ชอ่ งทางการสอ่ื สาร
ท่ีหลากหลายเพื่อรณรงค์ค�ำขวัญและแนวคิดของกลุ่มที่ว่า “ชีวิตท่ีมีค่า คือการเห็นค่าของทุกชีวิต” และ
“อาสาสมคั รแบง่ ปนั ความสขุ กบั ทกุ เผา่ พนั ธ”์ุ รวมไปถงึ กลยทุ ธก์ ารตอ่ สทู้ จ่ี รงิ จงั ขน้ึ แมภ้ ายหลงั จากวกิ ฤติ
น�้ำท่วมใหญ่จะสิ้นสดุ ลง ดว้ ยการเรยี กรอ้ งให้ภาครัฐแก้ไขกฎหมายและพระราชบัญญตั ิวา่ ดว้ ยสัตวเ์ ลีย้ ง
(3) ชมุ ชนสอ่ื ใหม่ การเกดิ ขน้ึ ของ “ชมุ ชนสอ่ื ใหม”่ (new media community) เปน็ ปรากฏการณ์
ทางสังคมท่ีเกิดขึ้นและเห็นได้ชัดเจนแห่งยุคหลังสมัยใหม่ (postmodern era) อันเป็นยุคแห่งการปฏิวัติ
เทคโนโลยสี ารสนเทศ (information revolution) และทำ� ใหผ้ คู้ นทอี่ ยใู่ นพน้ื ทกี่ ายภาพซงึ่ กระจดั กระจาย
กันไป มาเชื่อมร้อยกันเป็นชุมชนที่มีสายสัมพันธ์แบบใหม่ แบบที่ไม่จ�ำเป็นต้องเห็นหน้าค่าตากันและไร้
พรมแดน
ชมุ ชนสอ่ื ใหม่นัน้ เป็นผลทเ่ี กดิ ตามมาจากการขยายตัวของ “สื่อใหม่” (new media) ท่ีขยายตวั
ต่อมาจากยุคของสื่อสารมวลชน กาญจนา แก้วเทพ (2555) ได้ส�ำรวจคุณลกั ษณะของสื่อใหม่ และพบว่า
มคี ุณสมบตั เิ ดน่ ๆ หลายประการ เชน่ ส่ือใหม่เป็นการสื่อสารสองทาง กระจายตวั และงา่ ยต่อการเขา้ ถงึ มี
ลักษณะการหลอมรวมกัน เอ้ือให้ผู้รับสารกลายมาเป็นผู้ส่งสารได้ในเวลาเดียวกัน ฯลฯ แต่กระน้ัน
คณุ ลกั ษณะส�ำคญั ขอ้ หน่ึงของสอ่ื ใหม่ก็คือ การเออ้ื ตอ่ การสรา้ งชุมชนขึน้ มา
เมอ่ื เปรยี บเทยี บกบั สอื่ มวลชนแบบเดมิ แลว้ การพฒั นาตวั ของเทคโนโลยสี อื่ ใหม่ เชน่ คอมพวิ เตอร์
อินเทอร์เน็ต แอปพลิเคชันในโทรศัพท์มือถือ ฯลฯ ท�ำให้เกิดการสร้างสรรค์ชุมชนรูปแบบใหม่ๆ ข้ึนมา
มากมาย ไม่ว่าจะเป็น “ชุมชนออนไลน์” (online community) “ชุมชนคอมพิวเตอร์เป็นสื่อกลาง”
(computer-mediated community หรือ CMC) “ชุมชนเครือข่ายสังคม” (social network com-
munity) หรือ “ชมุ ชนเสมอื น” (virtual community) โดยภาคปฏิบัตกิ ารของชมุ ชนเหลา่ น้ีสามารถเปน็
ไปไดใ้ นทกุ รปู แบบและทกุ เปา้ หมายมากกวา่ ยคุ ของสอ่ื สารมวลชน เชน่ เปน็ ชมุ ชนการเรยี นรู้ ชมุ ชนความ
บนั เทงิ ชมุ ชนทางการเมอื ง ชุมชนแฟนคลบั ฯลฯ
ในการทำ� ความเขา้ ใจชมุ ชนสือ่ ใหม่นั้น มแี นวคดิ ทีแ่ ตกตา่ งกนั ไปอยา่ งน้อย 2 จุดยนื ดว้ ยกนั คอื
กลมุ่ ทม่ี องชมุ ชนสอื่ ใหมใ่ นเชงิ บวก และกลมุ่ ทมี่ องชมุ ชนสอ่ื ใหมใ่ นเชงิ ลบ โดยในกลมุ่ ทม่ี ที ศั นะเชงิ บวกนน้ั
เป็นกลุ่มท่ีประยุกต์ใช้ทฤษฎีในส�ำนักหน้าที่นิยมทางสังคม (social functionalism) และทฤษฎีการใช้
ประโยชน์และความพงึ พอใจ (uses and gratifications) มาวเิ คราะหก์ ารทำ� หนา้ ที่ของชมุ ชนสื่อใหม่ ทง้ั
ในระดับสังคมและระดับปัจเจกบุคคล ซึ่งนอกจากบทบาทหน้าที่ของสื่อใหม่จะมีบางอย่างที่คล้ายคลึงกับ
