Page 55 - ความรู้เบื้องต้นการสื่อสารชุมชน
P. 55
แนวคดิ วา่ ด้วยชมุ ชน และความสมั พันธ์ของการสือ่ สารกับการพัฒนาชมุ ชน 4-45
คน เนื่องจากหนังสือพิมพ์ได้ติดต้ังรหัสเรื่องวันที่ซ่ึงตีพิมพ์เหตุการณ์เอาไว้อย่างชัดเจนบนหน้ากระดาษ
กลยทุ ธก์ ารสอ่ื สารดงั กลา่ วนถี้ อื เปน็ กระบวนการทสี่ อื่ หนงั สอื พมิ พไ์ ดส้ รา้ ง “ชมุ ชนจนิ ตกรรม” ใหก้ ลมุ่ ผรู้ บั
สารท่อี ่านได้มีสำ� นึกความเปน็ ชาติ และเกดิ ส�ำนึกรว่ มกนั ทงั้ ในมติ เิ รื่องพ้ืนทแี่ ละเวลา
สำ� หรบั ตวั อย่างการวิเคราะห์ชาติในฐานะชุมชนจินตกรรมนี้ ปรากฏอยใู่ นงานบทความของกำ� จร
หลยุ ยะพงศ์ (2547) ทวี่ เิ คราะหภ์ าพตวั แทนความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งไทยกบั พมา่ ผา่ นสอื่ มวลชน ภาพดงั กลา่ ว
มักถูกประกอบสร้างออกมาในลักษณะความสัมพันธ์แบบ “คู่แค้น” เช่น ภาพข่าวแรงงานพม่าท�ำร้าย
นายจา้ งคนไทยในหนา้ หนงั สอื พมิ พ์ ภาพตวั ละครพมา่ ในละครโทรทศั นแ์ นวประวตั ศิ าสตร์ ฯลฯ ทงั้ น้ี กำ� จร
อธิบายว่า ภาพตัวแทนดังกล่าวเป็นส่วนหน่ึงของอ�ำนาจในการพยายามรวมส�ำนึกคนในชาติให้เป็นหน่ึง
เดยี วผา่ น “ชมุ ชนจินตกรรม” ของการส่อื สาร กล่าวคือ เป็นกระบวนการสร้างพมา่ ใหก้ ลายเปน็ ศตั รูร่วม
กนั ของคนไทย เพอื่ เปา้ หมายสงู สดุ คอื ความเปน็ ปกึ แผน่ ในสำ� นกึ เรอ่ื งชาตนิ นั่ เอง กระนนั้ กต็ าม กำ� จรไดช้ ี้
ตอ่ ไปวา่ นอกจากภาพแบบ “คแู่ คน้ ” แลว้ อกี ปกี หนง่ึ สอื่ มวลชนยงั ประกอบสรา้ งภาพตวั แทนแบบ “ครู่ กั ”
ระหว่างความสัมพนั ธ์ไทยกบั พมา่ ดว้ ยเชน่ กัน (เช่น ในละครโทรทัศนเ์ ร่อื ง รักเดียวของเจนจิรา หรือผ่าน
สอ่ื ประเพณอี ยา่ งความเชอื่ เรอื่ งนาค หรอื สอ่ื พนื้ บา้ นอยา่ งอาหารพนื้ เมอื ง เปน็ ตน้ ) ทงั้ นเี้ ปน็ เพราะวา่ หาก
มองย้อนกลบั ไปในอดีตก่อนที่คนไทยจะนำ� แนวคดิ เรื่อง “ชาต”ิ เข้ามา ชุมชนแถบอุษาคเนย์ท้งั หมดมิได้
มเี สน้ แบง่ กน้ั พรมแดนเหมอื นการวาดแผนทใี่ นปจั จบุ นั หากแตม่ กี ารแลกเปลย่ี นวฒั นธรรมระหวา่ งกนั และ
กันตลอดเวลา (เช่น เพลงไทยเดมิ ของไทยก็มีช่อื เพลง พม่าเห่ และ พมา่ รำ� ขวาน เป็นต้น) จนเมือ่ รฐั ไทย
ตอ้ งการสรา้ งสำ� นกึ ความเปน็ ชาตใิ หก้ บั ประชาชน จงึ มกี ารใชก้ ศุ โลบายประกอบสรา้ ง “ศตั รรู ว่ มกนั ” หรอื
พมา่ ขน้ึ มาอกี ครงั้ เพราะฉะนน้ั ภาพตวั แทนความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งทง้ั สองชาตจิ งึ ปรากฏออกมาผา่ นสอื่ ทงั้
ในลกั ษณะของ “คู่รัก” และ “คแู่ ค้น” ในเวลาเดียวกนั
กิจกรรม 4.2.1
การแบ่งประเภทของชุมชนโดยใช้เกณฑ์เรื่องพ้ืนที่ ให้ความส�ำคัญกับการจ�ำแนกชุมชนประเภท
ใดบา้ ง จงอธบิ าย
แนวตอบกิจกรรม 4.2.1
การแบง่ ประเภทชมุ ชนโดยใชเ้ กณฑเ์ รอื่ งพน้ื ท่ี ในยคุ แรกจำ� แนกกลมุ่ ชมุ ชนเปน็ 2 กลมุ่ ใหญๆ่ คอื
ชมุ ชนชนบท กบั ชมุ ชนเมอื ง แตต่ อ่ มาภายหลงั ก็เริม่ สนใจชมุ ชนในพ้ืนทีแ่ บบอื่นๆ เชน่ ชมุ ชนชานเมอื ง
ชมุ ชนยอ่ ยๆ ในชนบทและเมอื ง หรอื ชมุ ชนทใ่ี หญก่ วา่ ชนบทและเมอื ง อาทิ ชมุ ชนชาติ รฐั ชาติ ชมุ ชนโลก
ชุมชนระดบั ภูมิภาค
