Page 59 - ความรู้เบื้องต้นการสื่อสารชุมชน
P. 59
แนวคิดวา่ ด้วยชมุ ชน และความสัมพันธข์ องการส่อื สารกับการพฒั นาชุมชน 4-49
1) ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบใหม่ เป็นการเมืองแบบใหม่ที่ไม่สนใจทั้งรัฐ
ประชาชาตแิ ละพรรคการเมอื งในฐานะตวั แสดงหลกั ทางการเมอื งอยา่ งการเมอื งแบบเกา่ (เชน่ ไมส่ นใจการ
ตงั้ พรรคการเมอื งและลงสมคั รรบั เลอื กตง้ั ) แตจ่ ะมองหากลวธิ สี รา้ งอำ� นาจแบบใหมท่ อ่ี ยนู่ อกการเมอื งแบบ
เก่าให้ได้ ดังน้ัน ปริมณฑลหรือพ้ืนที่เคลื่อนไหวของการเมืองแบบใหม่ จึงมิได้จ�ำกัดตัวเองอยู่ที่ขั้วใด
ขั้วหนึ่งของการเมืองแบบเก่าระหว่างภาครัฐกับภาคเอกชน แต่กลับอยู่ท่ีตะเข็บหรือรอยต่อของสองข้ัวน้ี
มากกวา่ เช่น เป็นการเมืองเรอ่ื งสุขภาพอนามยั เรอื่ งเพศสภาพ ความรู้ ภาษา วัฒนธรรม สิทธิของคน
กลุ่มน้อยและผ้ดู อ้ ยโอกาส ฯลฯ
2) ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบใหม่ มิได้ให้ความส�ำคัญเรื่องความเจริญเติบโต
ทางเศรษฐกจิ และความมน่ั คงของชาติ ซง่ึ เปน็ ประเดน็ หลกั ทก่ี ารเมอื งแบบเกา่ ยคุ สงครามเยน็ เคยใหค้ วาม
ส�ำคัญ แต่เพราะปัญหาของสังคมสมัยใหม่มีความสลับซับซ้อนย่ิงขึ้น ขบวนการเคล่ือนไหวทางสังคม
รปู แบบใหมจ่ งึ สนใจการเคลอ่ื นไหวตอ่ สใู้ นระดบั ทอ้ งถน่ิ หรอื ในระดบั ยอ่ ย (local/micro spaces) แตก่ อ็ าจ
เช่ือมโยงกับปญั หาในระดบั ทอ้ งถิน่ อ่ืนๆ ระดับชาติ ระดบั ภูมภิ าค หรือระดับโลกได้ ดงั เชน่ ประเดน็ ปัญหา
เร่ืองเด็ก หรอื ปญั หาเรอื่ งสิง่ แวดลอ้ ม
3) ในขณะทก่ี ารเมอื งแบบเกา่ เปน็ ฐานหลกั ของการตอ่ สขู้ องกลมุ่ คนหลายกลมุ่ (อาทิ ชนชน้ั
นายทุน ผู้ประกอบการ ชนช้ันกลาง ชนช้ันกรรมกร) แต่ในขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบใหม่
กลุม่ คนทีม่ บี ทบาทหลกั จะเป็นกลุ่มทีเ่ รียกว่า “ชนชั้นกลางใหม”่ (the new middle class) ซง่ึ มลี ักษณะ
เด่นที่มีการศึกษาสูง รายได้ดี อาศัยในพื้นที่สังคมเมือง และเป็นมืออาชีพในแขนงวิชาเฉพาะต่างๆ เช่น
แพทย์ วศิ วกร สถาปนิก นักกฎหมาย นกั บริหาร ฯลฯ ชนชน้ั กลางใหมน่ ี้มักไมพ่ อใจกับสภาพทางสังคม
เศรษฐกิจและการเมืองที่เป็นอยู่ เพราะท�ำให้คุณภาพชีวิตของตนตกต�่ำลง จึงต้องการความเปล่ียนแปลง
และผลักดนั ใหพ้ วกเขาเข้าสขู่ บวนการเคลอื่ นไหวทางสงั คมรูปแบบใหม่น่นั เอง
4) ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบใหม่ ไม่ใช่แนวทางการเคลื่อนไหวเพ่ือลุกข้ึน
ประทว้ งหรอื ตอ่ ตา้ นแบบโดดๆ อยา่ งการตอ่ สทู้ างการเมอื งแบบเกา่ แตเ่ ปา้ หมายหลกั ของการเมอื งใหมจ่ ะ
อยทู่ ีก่ ารช่วงชงิ พืน้ ที่และการนิยามความหมายใหมใ่ หก้ ับส่ิงทต่ี นเองเรยี กรอ้ ง/ต่อส/ู้ เคลื่อนไหว โดยไม่ตก
อยู่ภายใตเ้ งอ่ื นไขหรือกติกาของการเมอื งแบบเก่า ตัวอย่างท่ีชดั เจนกค็ ือ การต่อสู้ของขบวนการสตรีนิยม
ใหม่ (the new feminism) ทไี่ มไ่ ดเ้ นน้ ตอ่ สู้เพื่อปลดปล่อยตนเองจากการครอบงำ� ของบรุ ุษเพศ แตท่ ว่า
สนใจการต่อส้ใู นการนยิ ามความหมายใหม่ๆ ใหก้ บั ความเปน็ เพศแบบหญงิ และแบบชายท่ตี า่ งกัน แต่ต่าง
ก็มีคุณค่าในตัวเองท่ีต้องสอดประสานสัมพันธ์กัน (คล้ายๆ กับวิธีคิดแบบความสัมพันธ์ระหว่างหยินกับ
หยางของจนี )
ตัวอย่างการศึกษาการสื่อสารกับชุมชนที่เป็นแบบขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบ
ใหมน่ ้ี ไดแ้ ก่ งานวจิ ยั ของ พงศธร สงิ หน์ อ้ ย (2556) ทเี่ ลอื กศกึ ษาการรวมกลมุ่ กนั เปน็ เครอื ขา่ ยอาสาสมคั ร
ของกลุม่ ทีเ่ รยี กว่า “Dog Nation Team” หรือ “ทีม(เพ่อื )ชาติหมา” เครอื ข่ายของสมาชิกกลุม่ น้ีเริ่มตน้
การเคลอ่ื นไหวท่ีเขม้ ข้นจริงจงั ครั้งแรกในช่วงมหาอทุ กภัยครั้งใหญ่ปี พ.ศ. 2554 จากกลุม่ คนช้ันกลางรุ่น
ใหม่กลุ่มหน่ึงที่รักสุนัขและมีจิตสาธารณะท่ีอยากท�ำเพื่อสังคม และเห็นว่าในช่วงวิกฤติน�้ำท่วมใหญ่น้ัน
ความช่วยเหลือส่วนใหญ่จะระดมไปให้กับชีวิตมนุษย์ โดยมองข้ามการให้ความช่วยเหลือสัตว์เลี้ยงต่างๆ
