Page 33 - การบริหารจัดการและกลยุทธ์ การสื่อสารชุมชน
P. 33
การบริหารจดั การและกลยุทธ์การสอ่ื สารเพือ่ การอนรุ ักษฟ์ นื้ ฟทู รัพยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ มในชมุ ชน 10-23
การสอ่ื สารเพอ่ื การบรหิ ารจดั การดา้ นสงิ่ แวดลอ้ มทดี่ ำ� รงอยใู่ นอดตี ของสงั คมไทยอยา่ งเหนยี วแนน่
และต่อเนื่องเป็นระยะเวลายาวนานก็คือ ภาครัฐเป็นผู้ก�ำหนดแนวทางการสื่อสารสู่ประชาชนในฐานะ
ผู้รับสาร ลักษณะของการสื่อสารจึงมีทิศทางการไหลของข่าวสารจากบนลงล่างในแบบทิศทางเดียว เป็น
ขอ้ มลู ขา่ วสารทีภ่ าครฐั ตอ้ งการให้ประชาชนรับรู้ เช่น เร่ืองของกฎหมาย กฎระเบียบ มาตรการการจัดการ
สิ่งแวดล้อมระดับชาติ มาตรการการบริหารจัดการระดับโครงการ การน�ำเอาวิธีการประเมินผลกระทบ
ส่ิงแวดล้อมมาใช้ในการจัดท�ำโครงการพัฒนา ต่อเม่ือสังคมไทยมีการเคล่ือนไหวตื่นตัวด้านการมีส่วนร่วม
ของภาคสว่ นตา่ งๆ มกี ารสรา้ งจติ สำ� นกึ ทางดา้ นสงิ่ แวดลอ้ มใหแ้ กส่ าธารณชนอยา่ งทว่ั ถงึ ในทกุ ระดบั ควบคู่
ไปกบั กำ� หนดภาระรบั ผดิ ชอบของทกุ ภาคสว่ นใหม้ บี ทบาทและมหี นา้ ทร่ี ว่ มกนั กบั ภาครฐั ในการใชป้ ระโยชน์
และบรหิ ารจดั การทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ มของประเทศ การปรบั ปรงุ กฎหมายและระเบยี บตา่ งๆ
ใหเ้ ออ้ื อำ� นวยตอ่ การมสี ว่ นรว่ มในการจดั การทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ มของชมุ ชนและรบั รองสทิ ธิ
ของชุมชน ต้ังแต่การเข้ามามีส่วนร่วมในการเสนอความคิดเห็น ร่วมตัดสินใจ ร่วมด�ำเนินการ ร่วมรับผล
ทเี่ กดิ ขน้ึ และรว่ มตดิ ตามตรวจสอบการดำ� เนนิ การ ซง่ึ จะสง่ ผลใหก้ ารใชป้ ระโยชนแ์ ละดแู ลรกั ษาทรพั ยากร-
ธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ มของประเทศเปน็ ไปอยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ ดว้ ยเหตนุ ้ี การสอ่ื สารจงึ ถกู นำ� มาใชเ้ พอ่ื
สร้างการมสี ว่ นรว่ มของประชาชนในทุกขนั้ ตอน
การส่ือสารแบบมีส่วนร่วมจึงมีความส�ำคัญและมีส่วนสนับสนุนให้สาธารณชนและชุมชนได้
แสดงออกถงึ พลงั ความสามารถของตนเองทจี่ ะนำ� ไปสกู่ ารเปลย่ี นแปลง การเรยี กรอ้ งสทิ ธแิ ละหนา้ ทท่ี มี่ ตี อ่
ชุมชนและสังคม และการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนในสังคม ซึ่งเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงคุณค่า ความรู้
และภูมิปัญญาของชุมชนที่เกิดจากการส่ังสม สืบทอดภูมิปัญญาเดิม และการประยุกต์เทคนิควิธีการ
ความรู้สมัยใหม่ใหส้ อดคล้องกบั การเปลี่ยนแปลงทีม่ ากระทบกับชุมชน (อเนก นาคะบุตร, 2536)
การมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมนั้น นักวิชาการด้านการส่ือสารระบุว่า หลักการใน
การแก้ไขปญั หาส่งิ แวดล้อมไมใ่ ชเ่ รอ่ื งศกึ ษาเพ่อื รู้ หากแต่เปน็ การศกึ ษาเพ่อื แก้ไขเปล่ยี นแปลง และนำ� ไป
สู่การแก้ไขใน 3 ระดบั (กาญจนา แก้วเทพ, 2548) โดยสรปุ ดงั น้ี
1) การแกไ้ ขปญั หาระดบั พฤตกิ รรม ดว้ ยกตกิ าของสงั คม การออกกฎหมาย และใชก้ ฎของ
วัฒนธรรมประเพณี หรือแก้ปัญหาระดับพฤติกรรมด้วยการช่วงชิงเพ่ือสร้างความเคยชินท่ีดีก่อน ก่อนท่ี
ความเคยชนิ ไมด่ จี ะเกดิ ข้นึ
2) การแก้ไขปัญหาระดับจิตใจ ได้แก่ การปลูกฝังคุณธรรมส�ำคัญๆ 3 ประการที่เป็น
เสาหลกั ของสงิ่ แวดลอ้ มคอื เมตตากรณุ า ความรสู้ กึ พอใจและเปน็ สขุ และจติ สำ� นกึ ในความรบั ผดิ ชอบดว้ ย
กลวิธีตา่ งๆ
3) การแก้ไขปัญหาในระดับปัญญา อันได้แก่ การปลูกฝังความเข้าใจเรื่องระบบความ
สัมพนั ธ์เชงิ นเิ วศและทา่ ทีทีจ่ ำ� เปน็ ตอ่ สิง่ แวดล้อม
ปารชิ าติ สถาปิตานนท์ (2549) ระบุวา่ การสอื่ สารทเ่ี ปิดโอกาสให้บคุ คลกลมุ่ ต่างๆ ไดม้ ีส่วนร่วม
สง่ ผลตอ่ การพฒั นาระดบั บคุ คล กลา่ วคอื บคุ คลกลา้ แสดงความคดิ เหน็ รบั ฟงั กนั มากขน้ึ ตลอดจนมคี วาม
รสู้ กึ เปน็ เจา้ ของและผกู พนั กบั แผนการพฒั นา และผลของการสอื่ สารและการมสี ว่ นรว่ มในการพฒั นาระดบั
ชุมชน พบว่าเป็นกระบวนการท่ีเน้นย�้ำถึงการที่ทุกฝ่ายเข้าร่วมปรึกษาหารือกัน ในเชิงท่ีไม่มีการผูกขาด
