Page 17 - ความรู้และทักษะการสื่อสารชุมชน
P. 17
การเลอื กใช้สือ่ หรอื ช่องทางการสื่อสารส�ำหรับการสื่อสารชุมชน 5-7
ดังน้ันหากต้องการประสิทธิผลในการส่ือสารชุมชนแล้ว การเลือกใช้สื่อหรือช่องทางการ
สอ่ื สารนบั เป็นเรื่องสำ� คญั อกี เรอ่ื งหนึง่ ทีจ่ ะมองขา้ มไปไม่ได้
1. ความหมายของการเลือกใช้สื่อหรือช่องทางการส่ือสารส�ำหรับการสื่อสารชุมชน
การเลอื กใชส้ อ่ื หรอื ชอ่ งทางการสอ่ื สาร (Media Selection) หมายถงึ การวเิ คราะหว์ า่ ควรใชต้ วั สอ่ื
หรอื ช่องทางการส่อื สารแบบใด เพ่อื ใหบ้ รรลุวตั ถปุ ระสงค์ทตี่ ง้ั ไว้ รวมถงึ การพจิ ารณาวธิ กี ารในการสอื่ สาร
เชน่ ความถี่ ของสอื่ หรือชอ่ งทางการสอ่ื สารหรอื ทเ่ี ลอื ก เพื่อให้เกิดประสิทธภิ าพสงู สุด
จากนิยามข้างตน้ พบว่า ในการเลอื กใช้ส่อื หรอื ชอ่ งทางการสอ่ื สาร นอกจากจะพจิ ารณาถงึ
1) ตัวส่ือหรือช่องทางการสื่อสาร ซึ่งจะมีความหมายตั้งแต่ สื่อบุคคล สื่อสิ่งพิมพ์ในชุมชน
ส่ือกระจายเสยี งและภาพในชมุ ชน สือ่ เฉพาะกจิ ในชมุ ชน สือ่ พน้ื บา้ น สอ่ื ใหม่ สอื่ มวลชน
2) วธิ ใี นการสอื่ สาร เมื่อเลือกตวั สอ่ื หรอื ชอ่ งทางการส่อื สารแลว้ ยังต้องพิจารณาวา่ ส่ือดงั กลา่ ว
จะใช้เมื่อใด อย่างไร ความถี่เท่าไร เพ่ือให้เกิดประสิทธิภาพมากท่ีสุด ตัวอย่างที่เห็นได้เด่นชัด คือ การ
สอื่ สารเพือ่ การโฆษณา ได้ให้ค�ำนิยามความหมายการเลอื กสอื่ โฆษณา คือ การศึกษาสือ่ และการเลือกใช้
สอ่ื โฆษณาในรายละเอียด เช่น หากเลือกสือ่ โทรทัศน์ ควรใชส้ ถานีโทรทศั นช์ อ่ งใดบา้ ง และในรายการใด
หรอื การเลอื กสอื่ หนงั สอื พมิ พ์ จะเลอื กใชเ้ ลม่ ใด ใชข้ นาดเทา่ ใด ลงวนั ไหน เปน็ ตน้ (แอนนา จมุ พลเสถยี ร,
2558, น. 6-30)
เมอ่ื เปน็ เชน่ นน้ั วธิ ใี นการสอ่ื สารเมอ่ื จะเลอื กสอื่ หรอื ชอ่ งทางการสอ่ื สารหรอื ชอ่ งทางการสอื่ สำ� หรบั
การส่ือสารชุมชน เช่น หากเลือกหอกระจายข่าว ก็จะต้องพิจารณาต่อออกไปอีกว่า จะส่ือสารผ่าน
หอกระจายข่าวในช่วงเวลาใด ความถ่ตี อ่ วนั วนั ละก่ีครงั้ เพ่ือจะท�ำให้การสือ่ สารประสบผลส�ำเรจ็
การเลือกใช้สื่อจึง “เป็นเสมือนกุญแจดอกส�ำคัญดอกหน่ึงของความส�ำเร็จในการสื่อสาร ส่ือท่ีดี
สำ� หรบั การสอ่ื สารครง้ั หนง่ึ ๆ จะตอ้ งเปน็ สอ่ื ทเ่ี ขา้ ถงึ ตวั ผรู้ บั สารและสามารถนำ� เสนอสารไดช้ ดั เจน ...ตวั สอื่
หรอื ชอ่ งทางการสอื่ สารหรอื ไมใ่ ชต่ วั กำ� หนดประสทิ ธภิ าพของการสอื่ สารหรอื แตก่ ารสอ่ื สารทม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพ
นนั้ ขน้ึ กบั ความสามารถของผสู้ ง่ สารในการเลอื กใชส้ อ่ื หรอื ชอ่ งทางการสอื่ สารทเี่ หมาะสม” (เกศนิ ี จฑุ าวจิ ติ ร,
2548, น. 196)
อย่างไรก็ดี ส�ำหรับการสื่อสารหรือช่องทางการส่ือสารชุมชนน้ันเป็นการสื่อสารท่ีมีเอกลักษณ์
เฉพาะตัวแตกต่างจากการส่ือสารโดยทั่วๆ ไป ดังนั้นการใช้ส่ือหรือช่องทางการสื่อสารส�ำหรับการส่ือสาร
ชุมชน ถึงแม้วา่ ในการพจิ ารณาเลือกใชใ้ หเ้ กิดประสิทธิภาพนั้นจะมีแนวทางหลักๆ ทม่ี ีความคล้ายคลึงกับ
การสอ่ื สารโดยทวั่ ไป แตก่ ารพจิ ารณาเลอื กใชส้ อ่ื หรอื ชอ่ งทางการสอื่ สารสำ� หรบั ชมุ ชนกม็ คี วามแตกตา่ งอนั
เกิดจากเอกลักษณ์เฉพาะของการส่ือสารชุมชนน้ันเอง
ลักษณะเฉพาะของการสือ่ สารชุมชนสามารถพิจารณาไดจ้ ากค�ำนิยามของ “การสื่อสารชุมชน”
ค�ำวา่ การสอ่ื สารชมุ ชนนี้มีผูใ้ หค้ วามหมายไว้หลากหลาย เช่น หมายถึง “กระบวนการทเี่ กิดข้นึ
โดยกลุ่มคนในชุมชนต่างถ่ายทอดและรับรู้สารระหว่างกันผ่าน สื่อหรือช่องทางการสื่อสารที่สามารถ
เปิดรับและเข้าถึงได้ในชุมชน ที่ต้ังอยู่ในแหล่งพื้นที่ทางกายภาพที่อาศัยอยู่ร่วมกันหรือพ้ืนที่ทางจิตใจที่
