Page 18 - ความรู้และทักษะการสื่อสารชุมชน
P. 18
5-8 ความรแู้ ละทักษะการสอ่ื สารชุมชน
เป็นกลุ่มคนสนใจร่วมกัน โดยมีปฏิสัมพันธ์ทเ่ี ปน็ การป้อนกลับหรือตอบโต้กันได้ เพอ่ื เชื่อมโยงผูกพันกัน
แลว้ กอ่ ใหเ้ กดิ ความเปลยี่ นแปลงตามความมงุ่ หมายทก่ี ำ� หนดไว”้ (พรสทิ ธิ์ พฒั ธนานรุ กั ษ,์ 2559, น. 1-23)
สำ� หรบั ดวงพร คำ� นญู วฒั น์ (2548) กลา่ วถงึ การสอื่ สารชมุ ชน สรปุ ได้ คอื เปน็ การสอ่ื สารขนาดเลก็
เกี่ยวขอ้ งกับคนในชุมชนซง่ึ เปน็ ผู้มบี ทบาทท้งั ผู้ส่งสาร ผผู้ ลติ สาร ผผู้ สิตสอื่ และผรู้ ับสาร เปน็ การสือ่ สารท่ี
ดำ� เนนิ การตามหลกั การทว่ี า่ เป็นการส่ือสารของชุมชน โดยชุมชนและเพื่อชุมชน ตลอดจนเปน็ การสอื่ สาร
ท่ีมีความยืดหยุ่นเปล่ียนแปลงตามสภาพของชุมชนแตล่ ะแห่ง เป็นไปตามความสนใจ ความตอ้ งการของ
ผรู้ ับสาร และสอดคล้องกับสภาพปัญหาและวิถชี วี ิตของชุมชน
นอกจากน้ี กาญจนา แกว้ เทพ ไดก้ ลา่ วถงึ ความหมายของการสอ่ื สารเพอื่ ชมุ ชน ความวา่ “ระบบ
การส่ือสารที่อาจใช้สื่อประเภทใดก็ได้หากทว่าได้ด�ำเนินไปตามหลักการ เป็นการสื่อสารของชุมชน โดย
ชมุ ชนและเพื่อชุมชน ซึง่ หมายถงึ ชมุ ชนชนบทเปน็ หลกั ” (กาญจนา แกว้ เทพ, 2543, น. 13)
หากพจิ ารณาตามคำ� นยิ ามทก่ี ลา่ วไป จะพบวา่ การสอ่ื สารชมุ ชนมลี กั ษณะเฉพาะตวั กลา่ วคอื เนน้
การใชส้ อ่ื ทเี่ ปน็ สอื่ ของชมุ ชนหรอื ทเ่ี รยี กวา่ “สอื่ ชมุ ชน” เนน้ ใหเ้ กดิ การสอ่ื สารแบบมสี ว่ นรว่ ม และเนน้ การ
ส่ือสารเพื่อชุมชนซ่ึงส่วนใหญ่จะเป็นเร่ืองของการสื่อสารเพื่อเปลี่ยนแปลงสังคมหรือการพัฒนาชุมชนเป็น
สำ� คัญ การเลอื กใชส้ ่อื สำ� หรบั การส่อื สารชุมชนจึงตอ้ งสอดคล้องกับความหมายของการสอ่ื สารชุมชนดว้ ย
จากความหมายของการสอื่ สารชมุ ชนทบ่ี ง่ บอกลกั ษณะเฉพาะตามกลา่ วมาขา้ งตน้ การเลือกใช้สื่อ
หรือช่องทางการสื่อสารส�ำหรับการสื่อสารชุมชน จึงหมายถึง การเลือกใช้สื่อหรือช่องทางการส่ือสาร
อย่างเหมาะสม เพ่ือให้บรรลุเป้าหมายของการส่ือสารชุมชนที่เป็นไปตามหลักการของการสื่อสารชุมชน
คอื เป็นการเลอื กใชส้ ื่อหรือช่องทางการส่ือสารท่เี นน้ ส่อื หรือชอ่ งทางการสื่อสารท่ีเป็นของชุมชนหรือสื่อ
ชุมชน เน้นการเลือกใช้สื่อเพื่อให้เกิดการสื่อสารสองทาง สร้างเสริมให้เกิดการมีส่วนร่วม รวมทั้งการใช้
สื่อที่ยืดหยุ่นเหมาะสมกับบริบทของแต่ละชุมชน กล่าวคือ ไม่มุ่งเน้นการใช้สื่อมวลชนซึ่งเป็นส่ือท่ีใช้ใน
การพัฒนาชุมชนไทยในยุคแรกเร่ิม แต่หันกลับมาพิจารณาใช้สื่อเล็กๆ หรือช่องทางการส่ือสารที่มีอยู่ใน
ชุมชน เช่น ส่ือบุคคล สื่อพื้นบ้าน สื่อเฉพาะกิจ เป็นต้น ซ่ึงการเน้นในลักษณะนี้ไปดังตามท่ีกล่าวว่า
สื่อย่ิงมีขนาดเล็ก และอยู่ในอ�ำนาจรัศมีการใช้ของชุมชนยิ่งมีคุณูปการต่อการพัฒนาชุมชน (กาญจนา
แกว้ เทพ, 2552, น. บทน�ำ)
2. ความส�ำคัญของการเลือกใช้ส่ือหรือช่องทางการสื่อสารส�ำหรับการสื่อสารชุมชน
ดงั ทกี่ ลา่ วขา้ งตน้ ว่า การสอื่ สารชมุ ชนนน้ั มจี ดุ เนน้ ทปี่ ระเดน็ เรอ่ื งของการสอื่ สารเพอื่ เปลยี่ นแปลง
สงั คมหรอื การพฒั นาชมุ ชนเปน็ สำ� คญั ดงั นนั้ ในการพจิ ารณาเลอื กใชส้ อื่ หรอื ชอ่ งทางการสอ่ื สารทเี่ หมาะสม
ยอ่ มนำ� มาซง่ึ คณุ ปู การตอ่ การสอื่ สารเพอ่ื พฒั นาชมุ ชน สง่ ผลใหก้ ารสอื่ สารชมุ ชนบรรลเุ ปา้ หมายตามทตี่ ง้ั ไว้
สามารถลดการสูญเสียเวลาและทรัพยากรการส่ือสารหรือช่องทางการส่ือสารสาร การเลือกใช้ส่ือหรือ
ช่องทางการสื่อสาร/ส�ำหรับการส่ือสารชุมชน จึงมีความส�ำคัญหลายประการ ไดแ้ ก่ ชว่ ยใหก้ ระบวนการ
สื่อสารด�ำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยเสริมสร้างการมีส่วนร่วมในการสื่อสารชุมชน ช่วยสร้างความ
ผกู พนั และสรา้ งเสริมความแข็งแกรง่ แกช่ ุมชน ช่วยใหบ้ รรลผุ ลการเปลี่ยนแปลงหรอื การพฒั นาชุมชนตาม
ท่ีต้งั เปา้ หมาย ช่วยใหเ้ กิดการประหยดั ทรัพยากร รายละเอยี ดดังน้ี
