Page 57 - ประวัติศาสตร์การเมืองและเศรษฐกิจไทย

การเมืองและเศรษฐกิจไทย พ.ศ. 2475-2500 7-47
นายทหาร นำ� มาสกู่ ารจร้ี ฐั บาลนายควง อภยั วงศ์ ใหล้ าออกจากตำ� แหนง่ นายกรฐั มนตรี และคณะรฐั ประหาร
ได้เชิญจอมพล ป. พบิ ลู สงครามขนึ้ ด�ำรงต�ำแหน่งนายกรฐั มนตร1ี 04

การสร้างดุลอ�ำนาจทางการเมืองสามฝ่าย

การดำ� รงตำ� แหนง่ นายกรฐั มนตรขี องจอมพล ป. พบิ ลู สงครามในระยะที่ 2 มเี งอื่ นไขทางการเมอื ง
ที่แตกต่างจากระยะแรกอย่างมาก เนื่องจากคร้ังน้ีฐานอ�ำนาจทางการเมืองท่ีส�ำคัญของจอมพล ป.
พิบูลสงคราม คือ คณะรัฐประหาร 8 พฤศจิกายน 2490 ซ่ึงมีบทบาทอย่างมากตั้งแต่การรัฐประหาร
การเมอื งของไทยชว่ งทศวรรษ 2490 เปน็ ชว่ งเวลาทมี่ คี วามแขง่ ขนั ระหวา่ งกลมุ่ การเมอื ง 3 กลมุ่ ทเ่ี ปน็ ฐาน
อ�ำนาจของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ท่ีเรียกกันต่อมาว่า การเมืองสามเส้า (Triumvirate) ได้แก่105
กลุ่มของจอมพล ป. พิบูลสงคราม กลุ่มของพลต�ำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์ และกลุ่มของจอมพลสฤษด์ิ
ธนะรชั ต์ โดยสองกลมุ่ หลงั มบี ทบาทสำ� คญั ในการปราบปรามกบฏตา่ งๆ รวมถงึ กลมุ่ การเมอื งตรงขา้ มกบั
รฐั บาล

กลมุ่ แรก คอื จอมพล ป. พบิ ลู สงคราม ดำ� รงตำ� แหนง่ นายกรฐั มนตรี ฐานทางการเมอื งไมแ่ ขง็ แกรง่
เน่อื งจากไม่มีกำ� ลังของตนเอง จึงต้องใชว้ ิธีคานอำ� นาจระหวา่ งอีกสองกลมุ่ การเมือง

กล่มุ ท่ีสอง คือ กล่มุ ของ พลต�ำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์ เรยี กว่า “กลุม่ ซอยราชครู” ประกอบดว้ ย
จอมพลผิน ชุณหะวัณ พลต�ำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์ พลตรีประมาณ อดิเรกสาร พลตรีศิริ ศิริโยธิน
พลจัตวาชาตชิ าย ชณุ หะวัณ โดยมี จอมพลผิน ชณุ หะวัณ เปน็ หัวหน้ากลุ่ม แตเ่ น่ืองจาก จอมพลผิน ให้
ความสนใจกับการแสวงหาความมั่งค่ังทางเศรษฐกิจมากกว่าการเมือง ดังน้ัน บทบาททางการเมืองของ
กลุ่มราชครูจึงตกอยู่กับพลต�ำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์ ซ่ึงมีความใกล้ชิดกับจอมพลผิน (เป็นบุตรเขยของ
จอมพลผิน ชุณหะวัณ)106 โดยพลต�ำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์ ด�ำรงต�ำแหน่งอธิบดีกรมต�ำรวจ รัฐมนตรี
ว่าการกระทรวงมหาดไทย และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวง
การคลัง และโฆษกของรัฐสภา บทบาทของพลต�ำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์น้ัน คือการสร้างกรมต�ำรวจข้ึน
มาเปน็ ฐานอำ� นาจ และใชก้ รมตำ� รวจในการกำ� จดั ศตั รทู างการเมอื งดว้ ยวธิ กี ารตา่ งๆ โดยมฐี านผลประโยชน์
ทางเศรษฐกจิ จากรัฐวิสาหกิจและบริษัทเอกชนจำ� นวนมาก

กล่มุ ท่สี าม คอื กลุ่มของพลเอกสฤษดิ์ ธนะรชั ต์ มชี ่ือเรียกว่า “กลมุ่ สี่เสาเทเวศร”์ พลเอกสฤษด์ิ
ธนะรชั ต์ ด�ำรงตำ� แหน่งผบู้ ญั ชาการทหารบก และรัฐมนตรีชว่ ยและรัฐมนตรวี า่ การกระทรวงกลาโหมตาม
ลำ� ดบั เปน็ กลมุ่ นายทหารทก่ี า้ วขนึ้ มามบี ทบาทในรฐั บาลอยา่ งรวดเรว็ จากความสามารถในการปราบปราม
กบฏและศัตรูทางการเมืองของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม โดยพลเอกสฤษด์ิ ธนะรัชต์มีอ�ำนาจใน

104 สธุ าชัย ย้ิมประเสรฐิ , แผนชงิ ชาตไิ ทย (กรงุ เทพฯ: บเี คการพมิ พ์, 2534), 122-126. (งานวิจัยทนุ ปรีดี พนมยงค์
105 กลุ ลดา เกษบญุ ชู มีด้ , การเมืองไทยในยุคสฤษด์ิ-ถนอม ภายใตโ้ ครงสร้างอำ� นาจโลก

มลู นธิ ิ 50 ป10ี 6ธนภาาควิณารีแบหุนง่ นปารคะเ,ท“ศเหไทตยกุ ,าร2ณ55ก์ 0า)ร,เ1ม9อื -ง2ส0า. มเส้า,” สถาบันพระปกเกลา้ , http://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=เหตุ
การณก์ ารเมอื งสามเส้า, สืบคน้ เม่ือวันที่ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2561.