Page 66 - ประวัติศาสตร์การเมืองและเศรษฐกิจไทย
P. 66
7-56 ประวัติศาสตรก์ ารเมืองและเศรษฐกจิ ไทย
เรื่องดังกล่าวได้เข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรีในวันท่ี 30 มิถุนายน 2497 คณะรัฐมนตรี
เห็นชอบกับหลักการดังกล่าว โดยท่ีเมื่อรัฐบาลสหรัฐอเมริกาได้สิทธิจากเอกชนชาวอเมริกันแล้ว รัฐบาล
สหรัฐอเมริกาก็จะเจรจากับรัฐบาลไทยเพื่อก�ำหนดเงินเป็นเงินบาทท่ีรัฐบาลไทยจะต้องชดใช้ให้รัฐบาล
สหรฐั อเมรกิ า127 การพยายามดงั กลา่ วของสหรฐั อเมรกิ าสะทอ้ นใหเ้ หน็ ถงึ ความพยายามผลกั ดนั ใหร้ ฐั บาล
ไทยยอมรบั ในหลกั การเสรนี ิยมทางเศรษฐกิจ
เศรษฐกิจการเมืองไทยในการอุปถัมภ์ของรัฐ
ในชว่ งทศวรรษ 2490 รฐั บาลจอมพล ป. พบิ ลู สงคราม ยงั คงดำ� เนนิ นโยบายทางเศรษฐกจิ ทอี่ า้ งองิ
กบั แนวคดิ ชาตนิ ยิ มไทย กลา่ วคอื ระบบเศรษฐกจิ ยงั คงเปน็ ระบบเศรษฐกจิ ทรี่ ฐั บาลเขา้ เปน็ ผปู้ ระกอบการ
ธุรกิจผ่านรัฐวิสาหกิจ และบทบาทของรัฐบาลในการเป็นผู้ควบคุมและมีบทบาทส�ำคัญในระบบเศรษฐกิจ
การจัดการท่ีเกี่ยวข้องกับการเมืองเศรษฐกิจไทยในทศวรรษน้ี และการจัดสรรผลประโยชน์ให้กับกลุ่ม
การเมอื งท่ีเปน็ ฐานสนับสนนุ จอมพล ป. พบิ ลู สงครามในฐานะนายกรัฐมนตรี
บทบาทรัฐบาลมีสถานะเป็นผู้ประกอบการธุรกิจในรูปแบบรัฐวิสาหกิจ โดยลักษณะเศรษฐกิจใน
ช่วงน้ียังคงเป็นไปในรูปแบบเศรษฐกิจแบบพ่ึงพาการเกษตร แต่ความแตกต่างคือการท่ีรัฐเข้ามาลงทุนใน
ฐานะผปู้ ระกอบการ มกี ารจดั ตง้ั รฐั วสิ าหกจิ ขน้ึ เปน็ จ�ำนวนมาก ครอบคลมุ กจิ การในหลายดา้ น ไมว่ า่ จะเปน็
ระบบสาธารณปู โภค การเงนิ การธนาคาร เกษตรกรรม พาณิชยกรรม ตลอดจนเร่ืองของความมัน่ คงของ
ประเทศ ซึง่ ในชว่ งเวลาดังกล่าวปรากฏว่ามจี �ำนวนรัฐวิสาหกิจเกิดขึ้นกว่า 141 แหง่ กระจายสังกัดอย่ตู าม
กระทรวงต่างๆ128 ตัวอย่างของรัฐวิสาหกิจที่เกิดขึ้นในช่วงนี้ เช่น องค์การรับส่งสินค้าและผลิตภัณฑ์
องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ องค์การนํ้ามันเชื้อเพลิง องค์การสวนยาง องค์การแก้ว บริษัทไทยโทรทัศน์
บรษิ ัทเดินอากาศไทย เป็นต้น
รฐั วสิ าหกจิ กลายมาเปน็ กลไกสำ� คญั ในการขบั เคลอ่ื นเศรษฐกจิ ของประเทศ โดยมจี ดุ มงุ่ หมายเพอ่ื
ให้ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจทั้งหมดตกเป็นของประเทศ รัฐบาลเป็นผู้ดูแลและปกป้องผลประโยชน์นี้ให้
แกป่ ระชาชน โดยรฐั บาลจะดำ� เนนิ การในธรุ กจิ ทมี่ คี วามสำ� คญั และปลอ่ ยใหภ้ าคเอกชนดำ� เนนิ การในธรุ กจิ
ทร่ี ฐั บาลอนญุ าตใหด้ ำ� เนนิ การได้ แตใ่ นทางปฏบิ ตั แิ ลว้ รฐั บาลและคณะรฐั ประหารไดใ้ ชห้ นว่ ยงานรฐั วสิ าหกจิ
และบรษิ ทั กง่ึ ราชการเปน็ เครอื่ งมอื ในการแสวงหาและแบง่ ปนั ผลประโยชนใ์ หแ้ กพ่ วกพอ้ งของตน ดงั จะเหน็
ไดจ้ ากการประกอบธรุ กจิ ของกลมุ่ ซอยราชครแู ละกลมุ่ สเ่ี สาเทเวศร์ ซง่ึ ตา่ งใชอ้ ำ� นาจและบารมที างการเมอื ง
ในระบบราชการสง่ เสริมค้�ำจนุ ธรุ กจิ ของตนเองและพวกพอ้ ง129
127 หจช.(3)สร.0201.7กลอ่ ง 3/44 การลงทนุ ในประเทศไทยของคนอเมริกนั พ.ศ. 2475 – กอ่ นมีแผนพฒั นา
128 ชรนิ ทร์ สนั ประเสริฐ, “เศรษฐกิจและการเมืองไทยตัง้ แต่เปลย่ี นแปลงการปกครอง
เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ,” ใน สาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, เอกสารการสอนชุดวิชาเศรษฐกิจกับ
การเมอื งไท12ย9 หนว่ ยที่ 1–7 ฉบบั ปรับปรงุ คร้งั ที่ 1 (นนทบรุ ี: สำ� นักพมิ พ์มหาวิทยาลยั สุโขทยั ธรรมาธริ าช, 2550), 4-60.
ปยิ นาถ บนุ นาค, ประวัตศิ าสตร์ไทยสมยั ใหม่ (ต้ังแต่การทำ� สนธิสัญญาเบาวร์ ิง ถึง “เหตุการณ์ 14 ตุลาคม” พ.ศ.
2516), 244.
