Page 67 - ประวัติศาสตร์การเมืองและเศรษฐกิจไทย

การเมืองและเศรษฐกิจไทย พ.ศ. 2475-2500 7-57

กลุ่มจอมพลผิน ชุณหะวัณ - พลต�ำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์ (กลุ่มซอยราชครู) ได้ก่อต้ังธุรกิจ
การคา้ ข้นึ จ�ำนวนมาก ประกอบไปด้วย บรษิ ทั ทหารสามัคคี (2490) ศรีอยุธยาประกนั ภยั (2493) ค้าไม้
ทหารสามัคคี (2494) ประกันชีวติ ศรอี ยธุ ยา (2494) สามัคคกี อ่ สรา้ ง (2495) ป่านไทย (2495) คา้ สตั ว์
ทหารสามัคคี (2496) ศรอี ยธุ ยาพาณชิ ย์ (2496) คา้ สัตว์เอก๊ สปอร์ต (2497) สง่ เสริมเศรษฐกิจแห่งชาติ
(2497) และอมิ ปอรต์ สามคั คี เปน็ ตน้ 130 ขณะทก่ี ลมุ่ สเ่ี สาเทเวศรข์ องจอมพลสฤษด์ิ - ถนอม และประภาส
ได้แก่ บริษัทสหสามัคคีค้าสัตว์ (2498) สหสามัคคีเดินเรือ (2499) สหพาณิชย์สามัคคี (2499) การค้า
สามคั คี (2500) ทหารอยธุ ยา (2494) เหมืองแร่บูรพาเศรษฐกจิ (2499) และธนาคารทหารไทย (2500)
เป็นต้น131 นอกจากนที้ งั้ สองกลุ่มยังมีธุรกจิ ส่วนตวั ท่ีดำ� เนนิ งานในรปู บรษิ ัทอกี จ�ำนวนมาก

บริษัทเหล่านี้หลายบริษัทมีสถานะเป็นบริษัทก่ึงราชการเช่นเดียวกับรัฐวิสาหกิจ โดยรัฐบาลเป็น
ผถู้ อื หนุ้ และมกี ลมุ่ นายทหาร นายตำ� รวจทม่ี บี ทบาทในรฐั บาลเปน็ ผรู้ ว่ มถอื หนุ้ การดำ� เนนิ นโยบายเศรษฐกจิ
แบบทุนนิยมโดยรัฐนี้มีการจัดสรรผลประโยชน์ให้กับคณะนายทหาร นายต�ำรวจด้วยการเข้าร่วมเป็น
กรรมการในรฐั วสิ าหกจิ หรอื บรษิ ทั ทร่ี ฐั มหี นุ้ และไดร้ บั ผลประโยชนเ์ ปน็ เบย้ี ประชมุ กรรมการเปน็ รายเดอื น
และเงินโบนัสประจ�ำปี ส่วนบริษัทไดร้ บั การชว่ ยเหลือในด้านนโยบายจากรัฐบาล เพอ่ื จัดสรรผลประโยชน์
ใหแ้ กบ่ รษิ ทั ทค่ี ณะนายทหาร ตำ� รวจเหลา่ นน้ั มหี นุ้ สว่ นอยู่ เชน่ บรษิ ทั พทิ กั ษส์ ามคั คเี ปน็ นายหนา้ คา้ อาวธุ
ให้แก่กรมต�ำรวจ ส่งหินให้กรมทางหลวง และขอโควตาส่งออกข้าวจากรัฐบาลไปขายต่อพ่อค้าข้าว132
ลักษณะเช่นนี้เป็นตัวอย่างท่ีรัฐบาลเข้ามามีบทบาทในการจัดสรรผลประโยชน์ให้กับกลุ่มพรรคพวก ดังจะ
เห็นว่ารัฐบาลมีการให้อนุญาตการผูกขาดทางเศรษฐกิจ หรือให้สิทธิพิเศษในระบบเศรษฐกิจอยู่เสมอ
ตัวอย่างทีข่ อยกตวั อย่างเปน็ กรณีศกึ ษาคอื องค์การสงเคราะหท์ หารผา่ นศกึ กบั การคา้ ขา้ ว

องคก์ ารสงเคราะหท์ หารผา่ นศกึ ตง้ั ข้ึนใน พ.ศ. 2491 เปน็ องคก์ ารสาธารณะกศุ ลที่ตัง้ ขน้ึ ภายใต้
การกำ� กบั ของกระทรวงกลาโหม มหี น้าที่ให้ความช่วยเหลือแก่บรรดาทหารผา่ นศึกและครอบครัว ซึ่งกลมุ่
ซอยราชครทู ีม่ พี ลโทผิน ชณุ หะวัณ (ยศขณะนัน้ ) เปน็ ผนู้ �ำ ในขณะนัน้ ได้รบั มอบหมายจากรฐั บาลใหเ้ ข้า
แก้ปัญหาการขาดแคลนข้าว และการจัดหาข้าวออกขายต่างประเทศ ซ่ึงได้มีการต้ังบริษัททหารสามัคคี
จ�ำกัด ขึ้น โดยมีการรวมโรงสีในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเข้ามาอยู่ในแผนกหนึ่งในบริษัททหารสามัคคี
จ�ำกัด และให้บรรดาเจ้าของโรงสีเข้าถือหุ้นของบริษัททหารสามัคคี จ�ำกัดซึ่งเป็นบริษัทในเครือองค์การ
สงเคราะหท์ หารผา่ นศกึ ทำ� ใหบ้ รรดาเจา้ ของโรงสไี ดร้ บั ความสะดวกในการขนสง่ ขา้ วเขา้ มากรงุ เทพฯ ผา่ น
กรมรถไฟท่ีรับองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกเป็นองค์การในอุปการะของรัฐบาล ซ่ึงองค์การสงเคราะห์
ทหารผ่านศึกจะต้องไปท�ำหน้าที่จัดสรรจ่ายแบ่งตู้บรรทุกสินค้าท่ีท�ำการขนส่งเอง133 ท�ำให้บริษัททหาร
สามคั คี จำ� กดั ซึง่ เป็นบรษิ ทั ในความอุปการะขององค์การสามารถได้ประโยชน์นีด้ ้วย ส่วนผลประโยชนท์ ี่
บริษัททหารสามัคคี จ�ำกัดจะได้รับก็คือ การวางเง่ือนไขเป็นข้อก�ำหนดให้บรรดาเจ้าของโรงสีจะต้องขาย
ข้าวอย่างน้อยครง่ึ หนง่ึ ท่ีผลติ ได้ให้แก่บรษิ ทั ทหารสามคั คี จำ� กัด และบรษิ ัททหารสามัคคีจะขายขา้ วนนั้ ให้

130 สังศิต พริ ิยะรงั สรรค,์ ทุนนยิ มขุนนางไทย (พ.ศ. 2475-2503), 175.
131 เรอ่ื งเดยี วกัน, 238. กลอ่ ง 1/2 หน่วยขนสง่ ของ อผศ.
132 เรอื่ งเดียวกนั , 190.
133 หจช.(2)สร.0201.4.5